Эдэр баһылыктар сылаас туалеты туруорсаллар

1

Амма Покровкатыгар «НАСЛЕГ» бырайыак баһылыктара II форумҥа түмүстүлэр. Тыа сиригэр дьон чааһынай дьиэтигэр туалетын тус кыаҕынан оҥостор. Онуоха туспа септик, ыраастыыр тиэхиньикэ (очистная установка), уу ааһар турбата, о.д.а. наада. Сыалай систиэмэ!
“Тыа сиригэр дьиэҕэ-уокка толору хаачыллыы сэдэх, дьон, ол иһин куоракка талаһар», — дииллэр баһылыктар. Быйыл өрөспүүбүлүкэҕэ Тупсарыы сыла. Баһылыктар форуму бу тиэмэҕэ анаатылар. Кыһалҕаны уопсай сүбэнэн хайдах быһаарыахха сөбүн кэпсэттилэр. Форумҥа Амма, Чурапчы, Хаҥалас, Нам нэһилиэктэрин баһылыктара кытыннылар.

Түмсүү – улахан күүс

Гавриил Семенов, СӨ профессиональнай үөрэхтээһинин миниистирин бастакы солбуйааччы, бырайыак кураатара:
— Ыччат тыа сиригэр тоҕо хаалбатый? Үлэ миэстэтэ суох. Бары кэриэтэ бүддьүөт тэрилтэлэригэр үлэлииллэр. Тыа хаһаайыстыбатын эрэ буолбакка, билигин кустаарнай оҥорон таһаарыыны, туризмы сайыннарыахпытын наада. Оҥорон таһаарар буоллахпытына, үлэ миэстэтэ даҕаны баар буолуоҕа. «НАСЛЕГ» уопсастыбаннай түмсүү чилиэнэ, Хаҥалас I Дьөппөнүн баһылыга Сергей Прокопьевы холобур туттабыт. Кини шоковай тоҥоруу собуотун тутта, дьонун үлэнэн хааччыйда. Саха сиригэр 400 баһылыктан 60-чата эдэр дьон. Эдэр баһылыктар сэбиэттэрэ үлэлиир. Бу – улахан күүс. Тыа сирин кыһалҕатын иһиттэн билэ сылдьар дьон.
Бастаан «НАСЛЕГ» түмсүүнү тэрийэрбит саҕана эдэр баһылыктары куонкуруһунан ылабыт диэн быһаарбыппыт. Көхтөөх, дьыаланы тиһэҕэр тиэрдэр, холобур буолуох уон баһылыгы талбыппыт. Билигин – сүүрбэлэр. Мустан сүбэлэһэр, уопут атастаһар былаһаакка наада буолбута. Ол иһин бу форуму тэрийэбит. Соторутааҕыта Башкирияҕа баран норуоттар икки ардыларынааҕы форумҥа «НАСЛЕГ» бырайыагы кэпсээн кэллибит. Баһылыктар каадыр резервэтигэр киирдилэр, судаарыстыбаннай сулууспа академиятыгар үөрэнэллэр. Кинилэр түмсэннэр, күүһүрэллэр, кыахтаналлар. Биһиэхэ киин улуустар эрэ буолбакка, Өймөкөөн, Дьааҥы эдэр баһылыктара эмиэ бааллар. Бары тыа сириттэн силистээх дьоммут, онон нэһилиэги сайыннарыахтаахпыт. «НАСЛЕГ» бырайыак аһаҕас, эдэр баһылыктары барыларын кытта үлэлэһэбит.

Дьокутаат отчуоттуурун
ыарырҕатар

Сокуонунан нэһилиэк аайы 15 дьокутаат үлэлиир. Саҥа сокуон дьокутааттары дохуоттарын отчуоттуурга күһэйэр. Маны дьон ыарырҕатар, бэлэмэ суох.

Александр Иванов, Ньурба Дьаарханын баһылыга, «НАСЛЕГ» бырайыак бэрэссэдээтэлэ:
— Быйыл үс хайысханан үлэлээтибит – нэһилиэги тупсарыы, олохтоох бэйэни салайыныыны сайыннарыы уонна үтүө холобур буолар бырайыактар. Тыа сиригэр чааһынай дьиэни сылаас уунан, туалетынан толору хааччыйар уустуктардаах. Былыр-былыргыттан күн бүгүҥҥэ диэри тирээн турар кыаллан быстыбат кыһалҕабыт – туалет. Бу боппуруоһу өр ырыттыбыт, ымпыгын-чымпыгын барытын кэпсэттибит. Түмүгэр, Ил Түмэҥҥэ сокуон бырайыактаах тахсарга быһаардыбыт. Боппуруос боломуочуйа, сокуон өттүнэн көрүллүөн наада. Нэһилиэк олоҕо саҥа, хаачыстыбалаах таһымҥа тахсыахтаах. Субсидия көрүллэр. Ол кыра. Бу балаһыанньаны көннөрөргө дьиэ-уот хаһаайыстыбатын миниистирин кытта көрсүөхпүт. Иккиһинэн, саҥа сокуон тахсыбытын кэннэ, дьокутааттар устунуохтарын баҕараллар. Билигин дохуоттарын отчуоттуохтарын наада. Нэһилиэккэ 15 дьокутаат диэн элбэх. Бу кыһалҕа өссө сытыырхайыа турдаҕа. Дьокутаат ахсаанын аччатары туруорсуохпут.

Болугурга сыах тутабыт

Илья Николаев, Чурапчы Болугур нэһилиэгин баһылыга:
— Баһылык­таабытым номнуо төрдүс сылыгар барда. 2013 с.­ “НАСЛЕГ” бырайыагы тэрийэн үлэлэтэ сылдьабыт. Маныаха хабааннаах «төгүрүк остуоллары», форумнары тэрийэр эдэр дьоҥҥо олус туһалаах. Биһиги билигин бетону оҥорон таһаарар сыах бырайыагын толкуйдаатыбыт. Эһиил олоххо киллэрэргэ былаанныыбыт. Бырайыакпыт сыала-соруга: тыа сиригэр шлакоблогу, тротуарнай плитканы оҥорон тарҕатыы. Сыахха анаан сир тыыран, дьиэтин-уотун тутан бэлэмнээбиппит. Аналлаах тиэхиньикэни аҕаллыбыт да үлэлэппитинэн барыахпыт.
Үлэбит манан бүппэт. Нэһилиэнньэни, тыа сирин сайыннарарга аналлаах бырайыактары толкуйдуубут. Холобур, тупсарыы үлэтигэр, үүт туттарыытыгар, ынах ахсаанын үксэтэргэ үлэ бара турар. Сыыйа-баайа барыта олоххо киириэ.

Надежда САМСОНОВА.