Аммаҕа — Лээги кубога

стид

Бу ааспыт субуотаҕа Амма улууһун “Муона” ипподромугар аатырбыт предприниматель Руслан Федотов көҕүлээһининэн уонна тэрийиитинэн улахан ат сүүрдүүтэ буолан ааста. Лээги нэһилиэгин 90 сылыгар анаммыт Лээги кубога быйыл бэһис төгүлүн ыытыллар буолан, ат спордун сэҥээрээччилэр ыраахтан-чугастан муһуннулар. Маны сэргэ, лотереяҕа “Нива-Урбано” массыынаны уонна мотороллеры туруоран, үгүс киһини тоҕуоруттулар.

Намнар кыайдылар

Быйылгы ат сүүрдүүтүн уратытынан тыа хаһаайыстыбатын тиэхиньикэтинэн, саппаас чааһынан хааччыйар предприниматель Р.Е.Федотовы кытта бииргэ үлэлиир Россия, тас дойдулар собуоттарын генеральнай дириэктэрдэрэ кэлэн кыттыылара буолар. Онон норуоттар доҕордоһууларын бырааһынньыгын курдук ааста. Ил Түмэн дьокутааттара, аттара илин-кэлин түсүһэр улуустар баһылыктара бары суолта биэрэн кэлбиттэрэ эмиэ элбэҕи этэр. Таһырдьа төһө да тымныытын иһин, ат сүүрүүтүгэр көтөххө сылдьар оҕотуттан саҕалаан, ытык кырдьаҕастарга тиийэ мустубуттара, кымыс, үтэһэлээх эт баара, ыһыаҕы санатта.

Неарх иккитэ бастаата

Ат сүүрдүүтүгэр анаан-минээн сылдьа илик киһи көрдөхпүнэ, дьэ, сүрдээх быһый аттар баар буолбуттар. Барыта 6 улуустан 36 ат кытынна. Бастакы 1600 миэтэрэҕэ дьоруолатан сүүрүүгэ Харачаас (Амма) 2 мүн 31 сөк. кэлэн кыайда. Эмиэ 1600 миэтэрэҕэ сиэллэрэн сүүрүүгэ Харачаас (Амма, 2 мүн.41,5 сөк.) тулуппата. Бу икки сүүрүүгэ Хаҥаластан Кудесник иккиһинэн кэлэн, куһаҕана суох көрдөрүүлээх.
800 миэтэрэ. Бу сүүрдүү улууска ат спордун федерациятын уһуннук салайбыт, СӨ норуотун хаһаайыстыбатын үтүөлээх үлэһитэ И.Н.Емельянов бирииһигэр ыытылынна. Икки саастаах аттарга Стимул (Амма, 52 сөк.) кыайан, сүүрдээччитэ А.А.Куличкин Иван Николаевиһы кытта Новосибирскайга бииргэ үөрэммиттэр анал бириистэрин тутта.
1000 миэтэрэ. 4 саастаах уонна онтон үөһээ саастаахтарга Неарх (Хаҥалас, бириэмэтэ 1 мүн.2,1 сөк.) эрэллээхтик бастаата.
1200 миэтэрэ. 3 саастаахтарга Анна Арка (Мэҥэ Хаҥалас, бириэмэтэ 1 мүн.13,2 сөк.) бэркэ кэллэ.
3200 миэтэрэ. 3 саастаахтарга Флоренция Суола (Мэҥэ Хаҥалас, бириэмэтэ 3 мүн 47,6 сөк.) диэн сүүрүүк ат стартка кыайан киирбэккэ эрэйдээн баран, хата, биэтэккэ бастакынан кэлэн үөртэ.
3000 миэтэрэ. 3-тээх уонна үөһээ саастаахтарга эмиэ Неарх (бириэмэтэ — 3 мүн. 17,4 сөк.) кыайда.
Тус бэйэм Неарх диэн Хаҥалас улууһун атыгар ыарыйдым. Сэттис сүүрдүүгэ Неарх (Хаҥалас) уонна Плазма (Сунтаар) икки ардыларыгар сүрдээх илин-кэлин түсүһүү буолла. Бу аттар иккиэн уһун дистанцияҕа сүүрэр талааннаахтар эбит. Плазма күн бүгүҥҥэ диэри 15-тэ сүүрбүт, онтон уонугар бириистээх миэстэлэргэ тиксибит. Самурай диэн 2 саастааҕар Степан Аржаков бирииһигэр 2 миэстэлээх Аммаҕа төрөөбүт сүүрүүк ат кинилэртэн тэтим ылан тэҥҥэ эккирэтистэ. Ол эрээри Неарх (сүүрдээччитэ — Н.Терентьев, баайааччыта — И.Ушницкай) атаҕын быраҕарыттан көрдөххө, олус холку. Күрэстэһээччилэрэ эккирэтэн барбыттарыгар атаҕын быраҕаттаан, дьэ, аһыллан биэрбит курдук буолла ээ. Уонна Неарх туох да мөккүөрэ суох, эрэллээхтик бастаабыта. Бу ат төрдүс сүүрүүгэ эмиэ бастакынан кэлбитэ. Онон биир күн икки кыайыыны ситиһэн, историяҕа киириэн киирдэ. Сэттэ дистанция түмүгүнэн хамаанданан түмүк таһаардылар. 12 очколаах Хаҥалас улууһа бастаан, Амма улууһун баһылыгын уонна Ат спордун федерациятын кубогын хаһаайынынан буолла. Иккис — Амма, үһүс — Сунтаар.

Мөлүйүөн иһин

2 мөл. солкуобай фондалаах “Лээги” кубогар 2400 миэтэрэҕэ сүүрүүгэ 3 саастаах уонна онтон үөһээ саастаах Россияҕа уонна Европаҕа төрөөбүт ыраас хааннаах боруода аттар кииристилэр. Быйылгы кубок иһин 10 ат кытынна. Бары да кэлии аттар буолан, “киһи тыла тостор” омук ааттаахтар. Хаҥаластан 2 ат кытынна. Соджаз — саамай кыра саастаах, үстэ старт ылбытыттан биирдэ бастаабыт. Рашен Дэй сүүрэр суолга 18 тахсыбытыттан 12 төгүл бастаабыт.
Аммалар 3 аты кытыннардылар. Ол курдук, Гоу Стивен диэн атыыр үстэ сүүрбүтүттэн үһүөннэригэр бастаабыт. Фрут Элли эмиэ 2012 с. төрүөх. Рокси Алекс 6 кыттыбытыттан түөрдүгэр бастаан турар.
Ат сүүрдүүтүн сэҥээрээччилэр яблоконан, грушанан, саахарынан аһыыр үһү диир аттара Хэвенли Стид 11-дэ стартаабытыттан 8 төгүл кыайбыт. Ориентир буоллаҕына, 9-та стартаабытыттан аҕыс төгүл бастаабыт, биирдэ иккис кэлбит эбит. Онон бэртээхэй көрдөрүүлэрдээх сүүрүүк.
Мэҥэ Хаҥалас улууһун баһылыга Николай Старостин икки аты аҕаллыбыт диэбитэ. Мэҥэлэр Салто диэн ааттаах аттара биир кыайыылаах, биэстэ бириистээх миэстэҕэ тиксэн турар. Рашен Джой биирдэ бастаабыт, түөртэ бириистээх миэстэҕэ тиксибит. Дьэ, хайалара бастыыр?

Хэвенли Стид —
кубок хаһаайына

Кэтэһиилээх кубокпыт иһин киирсээччи аттар боксаттан түһүнээттэрин кытта, ыһыы-хаһыы бөҕө буола түстэ. Сотору-сотору: “Рашен Джой, Рашен Джой” , — диэн хаһыылар иһиллэллэр. Көрдөххө даҕаны Рашен Джой олох бэркэ иһэр. Омуммар блокноппар Рашен Джой бастаан эрэр диэн суруйа оҕустум. Дьэ, доҕоор, “Колми” генеральнай дириэктэрэ Николай Румянцев ыһыы-хаһыы бөҕө буолла, өрө эккирээтэ, илиитинэн далбаатаата. Кини ата, быйылгы Ил Дархан бирииһин кыайыылааҕа Хэвенли Стид 2 мүн. 34,1 сөк кэлэн иккис төгүлүн “Лээги” кубогын хаһаайынынан буолла уонна 1 мөлүйүөнү илдьэ барда. Намнар үөрүү, “Ураа!” хаһыы бөҕөтө. Баһылыктара Александр Атласовы кэлэ-кэлэ көрөөччүлэр эҕэрдэлээтилэр. Ол да буоллар, Мэҥэ Хаҥалас сүүрүүгэ Рашен Джой (2 мүн 34,5) да олус хаалбата, онон 500000 солк. сертификаты мэҥэлэр ыллылар. Бэрт кыранан хаалла диэххэ сөп. Эһиилги кубокка, арааһа, бэйэтин көрдөрүүһү быһыылаах. Онон эрэллээхтик иккис буолла. Рокси Алекс (2 мүн 35,2, Амма, Строд аатынан ТХПК ) — үһүс, төрдүс — Фрут Элли (Амма, “Давидофф” ХЭТ — 2 мүн 35, 4 сөк). Үһүс миэстэлээххэ 350000 солк ,төрдүс миэстэлээххэ 150000 солкуобайдаах сертификаттары туттардылар.
Кубогы тэрийээччилэр ат сүүрдээччилэргэ эмиэ бириистэри олохтоон үөртүлэр. Ол курдук, Хэвенли Стид сүүрдээччитэ Иннокентий Иванов анал бириис хаһаайынынан буолла. Иккис миэстэлээх сүүрдээччигэ биирдэм предприниматель Людмила Куприянова, үһүс миэстэлээххэ “Выбор есть” сурунаал, төрдүс миэстэлээххэ “Чороон — XXI век” бириистэри олохтоотулар.
Дьэ, бу сүүрүүгэ үгүстэр Нам аттарыгар угустулар быһыылаах. Биир киһи бу ат сүүрүүтүгэр уксан сүүс тыһыынча солкуобайы уонна 3 убаһаны сүүйбүт үһү диэн кэпсээн тарҕана оҕуста. Сорохтор уоннуу тыһыынчанан, сорохтор мөһөөхтүүнэн даҕаны уксан, бэрт көнньүөрбүт дьүһүннээхтэр. “Биэс тыһыынчабын сүүйтэрдим”, — диэбит Абаҕа олохтооҕун хомойбут хараҕа бу баар курдук.
Манна даҕатан эттэххэ, СӨ Ил Дархана Егор Борисов аҕыйах хонуктааҕыта сылгыны үөрдээн иитиигэ таһаарбыт ыйааҕын бу өрөспүүбүлүкэтин, төрөөбүт улууһун сайыннарарга туруулаһар Руслан Федотов, Амма улууһун дьаһалтата, Ат спордун федерацията тэрийбит тэрээһиннэрэ өссө дириҥ суолталаан биэрдэ. Сылгыһыт аатын-суолун үрдэтэр, улуустары, дьону түмэр Лээги кубога сылын аайы ыытылла турдун!

Женни СТРЮКОВА.