Пельменнээх тутааччы

index

Нам улууһун Бизнес-инкубаторын алта резидениттэн биирдэрэ — Юрий Петров бэйэ дьыалатын былырыын тэриммитэ.

— Бизнес-инкубаторбытыгар кафелаах (суши оҥорон аһатар), хаартыскаҕа түһэрэр, көмпүүтэр өҥөтүн оҥорор, кыраһыабай буолуу салоннаах, сувенир атыылыыр, аптекалаах дьоҕус бизнес эйгэтигэр атахпытыгар саҥа туран эрэр предпринимателлэр үлэлиибит, — диэн кэпсэтиибитин саҕалыыр Юрий Петров. Бэйэ дьыалатын тэриммитэ сыла да туола илик киһи дьоҕус бизнеһэ уонча хайысхалаах.

Хайысханан үлэлиир табыгастаах

Тутуу. Оҕо сааспыттан тутууга үлэлэспит буолан, бу салаа — үлэм сүрүн хайысхата. Бэдэрээччит быһыытынан тутуу биригээдэбинэн араас өрөмүөн үлэтин оҥоробут. Урукку кэмҥэ хамнас аахсаары куоракка эмиэ үлэлэһэр буоллахпытына, билигин Намҥа бэйэтигэр тутуу арааһа ыытыллар буолан, биригээдэм өрүү үлэлээх. Тутууга үлэлиирбит таһынан тутуу матырыйаалын эмиэ бэлэмниибит.
Эт ас бородууксуйатын оҥорон таһаарыы. Дьиэ кэргэммин кытта улууспут киинигэр өссө ханнык “тыытыллыбатах” хайысха баарый диэн сыта-олоро толкуйдаан, ырытан көрбүппүт уонна эт ас оҥоһук хамаҕатык атыыга барыан сөп эбит диэн санааттан пельмен оҥоһугун атыылаан көрбүппүт. Син барыа эбит этэ. Ол иһин бу хайысхаҕа үлэлэһэрдии сананан, олохтоохтук дьарыктанан эрэбит. Биир өттүнэн ыллахха, бэйэ бородууксуйатын оҥорон таһаарыччылары – олохтоох фермердэри өйүүбүт. Иккиһинэн, улууска дьоҕус бизнес сайдыытын сайыннарыыга сэмэй кылааппытын киллэрэбит.

Туох ыарахаттар баалларый?

Пельмен астыыр дьоҕус тэрилтэм бородууксуйатын астыырга эт наада. Онон улууспут нэһилиэктэрин фермердэриттэн атыылаһарга дуогабардаах дьонноохпун. Манна эбии Чурапчытааҕы табаарыстарым эттэрин атыылыах буоллулар. Ону тэҥэ быйыл сайын “Хотугу синергия” ыччат форумугар сылдьан, Өймөкөөн предприниматель уолун кытта билсэн, таба этин атыылаһан ылыах курдукпун. Онон эт баар. Ол эрээри миэхэ ким да чэпчэтии оҥорбот. Син эмиэ атын дьон курдук, анал быһыллыбыт сыананан атыылаһабын. Ол эбэтэр киилэтэ — 350-400 солк. Онон бородууксуйабар этим, бурдугум, уум сыаната кытта “охсор”. Ол да буоллар, “бэйэ дойду этэ амтаннаах” диэн дьонум-сэргэм биһиги пельмеммитин хото ылар. Сыыйа куорат маҕаһыыннарыгар киллэрэн атыылыам.

Саҥа саҕахха тахсыы

Өскө киһи санаабытыгар таба тайаннаҕына, хайаан да сайыннарарга сорунара чахчы. Юрий Петров ол сиэринэн пельмен астыыр хайысхатын сайыннарар соруктаах дьоҕус тэрилтэтигэр соторутааҕыта Москваттан 170 тыһ. солк. пельмен оҥорор саҥа тэрили атыыласта. Онно эбии 79 тыһ. солк. тиэстэ мэһийэри ылла. Ону таһынан 80 тыһ. солк. эт эрийэри кытта тымнытар камераны аҕалтарда. Айан ороскуотун учуоттаан, элбэх үп ороскуоттанаҕа.
— Бу тэриллэри үбүлээһиҥҥэ, саҥа атаххар туран эрэ киһи, судаарыстыбаттан туох өйөбүлүнэн туһанныҥ? – диэн ыйыппыппар сэһэргэһээччим:
— 300 тыһ. солк. улуустааҕы предпринимателлэри өйүүр тэрилтэ субсидия көрбүтэ, 300 тыһ. солк. – бэйэбиттэн, — диэн хоруйдаата.
Онон саҥа тэрили атыыласпыт киһи, саҥа саҕахха тахсардыы, кэскиллээх толкуйдааҕа чахчы.

“Аны мороженайга ылсыам…”

Эдэр предприниматель кэпсэтиибит саҕаланыытыгар уонча хайысханы сайыннарар баҕалааҕын туһунан эппитэ. Ол онтон иккитин олоххо бигэтик киллэрдэ. Аны үүт аска ылсар баҕалаах. Буолаары буолан… мороженайтан!
— Нам тыа хаһаайыстыбатынан дьарыктанар улуус буолан, үүт астан оҥоһуллар аһы күннэтэ астыы олорор анал кэпэрэтиптээх. Ол иһин мин тыа сиригэр өссө да тыытылла илик хайысхаҕа – аны мороженайга ылсыам. Ордук сайыҥҥы өттүгэр бу бородууксуйа хамаҕатык барар кыахтаах. Интернеккэ анаан үөрэтэн көрдүм. Онон эһиил аны бу хайысхаҕа ылсан көрүөм, — диэн санаатын үллэстэр Юрий Петров.

Бизнес-инкубатор резиденнэрэ – улуус кэскилэ

Улуустарга тэриллибит бизнес-инкубатордар бу Юрий Петров курдук ыччаттары кэмигэр өйөөн, сайдыылаах кэмҥэ суолларын аһан биэрэн, олус суолталаах үлэни ыыта олороллор.
29 саастаах Юрий Петров интернеккэ киирэн, өссө ханнык салааны сайыннарыахха сөбүн көрө-истэ, үөрэтэ олороро – сайдыы тускула. Эдэр киһи өссө “Хотугу синергия” форумҥа сылдьан, үгүс саҥа толкуйга киирбитин, бэйэтин курдук санаалаах эрчимнээх ыччаттары кытта билсибитин үөрэ-көтө кэпсиир.
— Бизнес-инкубаторбыт салалтата:”Баран билсэн, үөрэнэн кэлиҥ”, — түөрт саҥа атаҕар туран эрэр резидени ыччат форумугар ыытан үөрэттэрбитэ. Онно бэрт үгүс билбэппин билэн, “хараҕым аһыллыбыта”, билиим кэҥээбитэ. Онон мантан инньэ бизнес-инкубаторбыт кытыннарар бары тэрээһиннэригэр үөрүүнү кытта баран кыттар былааннаахпын, — диэн кэпсиир Юрий Петров.

… Кэпсэтиибитин Нам улууһун эдэр предпринимателэ: “Мин билигин тыа сиригэр үлэ суох диииллэрин кытта олох сөпсөспөппүн. Сатабыллаах толкуйдаах киһини үлэ бэйэтэ булар. Онтон санаабыккар таба тайаннаххына, аны бириэмэ былдьаһыга саҕаланар. Онон үөлээннээхтэрбин, “кыаллыа суоҕа” диэн толлубакка, санаабыккытын уонна толкуйдаабыккытын олоххо киллэрэн иһиҥ”, — диэн сүбэлиибин, — диэн түмүктээтэ. Кырдьыга да оннук!

Елена ПОТОЦКАЯ.