21-с үйэҕэ саамай күүстээх радиационнай буурҕа түстэ

Тохсунньу 18 күнүгэр Күҥҥэ X1.95 кылаастаах улахан эстии буолбута. Ол протоннара Сиргэ тиийэн кэлэн, бүгүн Сир тулатыгар күүстээх радиационнай буурҕа түстэ диэн РАН куйаары чинчийэр институтун Күн астрономиятын лабораториятын үлэһиттэрэ иһитиннэрдилэр. 

Бу эстии саамай күүстээх буолбатах эрээри, саамай элбэх протоннары аҕалбыт. Учуонайдар  протоннар таһымнара 37 тыһыынчаҕа (pfuproton flux unit) тиийэ сырытта диэн аахтылар. Бу 21-с үйэҕэ муҥутуур көрдөрүү буолар. Ааспыт үйэҕэ, 1991 сыллаахха муҥутаан 43 тыһыынчаҕа тиийэ сылдьыбыта биллэр. Оттон ааспыт сыл алтынньытыгар буолбут саамай күүстээх магнитнай буурҕа протоннарын көрдөрүүтэ 1800 этэ.

Билигин Сир тулатыгар протоннар таһымнара 200 pfu тэҥнэстэ диэн учуонайдар бэлиэтээтилэр, бу син биир нуорманы таһынан барар.

Ол эрээри, Сиргэ радиация киириэ диэн куттанарга төрүөт суох. Сир магнитнай хонуута уонна атмосферата радиациялаах протоннары киллэрбэт, куйах курдук буолар. 

Тохсунньу 20 күнүгэр түүн 4 аҥаар чааска Күн плазматын былыта Сиргэ тиийэн кэлбитэ. Күн тыал сүрдээх түргэн этэ — 1700 км/сөк. Онон бүгүн G4 таһымнаах күүстээх магнитнай буурҕа саҕаламмыта. Бу киэһэ чаҕылхай дьүкээбиллэр суһумнуохтарын сөп.

Араадьыйа уонна Сир аргыстарын, космос аппарааттарын үлэлэригэр харгыстар тахсыахтарын сөп. Күн-дьыл уларыйыытын, магнитнай буурҕаны эттэринэн-хааннарынан билэр дьон, бу күннэргэ сэрэхтээх буолуҥ, харыстана сылдьыҥ.