Ааспыт сылга үөрэх эйгэтигэр үгүс ситиһии бэлиэтэнэр

Күннээҕи түбүк быыһыгар, чуолаан үөрэх эйгэтигэр төһө элбэх үлэ ыытылларын бу салааттан ыраах киһи иҥэн-тоҥон көрбөт. Оскуола үлэҕэ киирбит, уһуйаан тутуллубут үһү диэн истэн аһараллар, көрөллөр. Онтон отчуот кэмигэр биир сиргэ тутан олорон үгүс үлэ барбытын киһи дьэҥкэтик көрөр, бэлиэтиир. Ааспыт биир сыл иһигэр 9 үөрэх эбийиэгэ тутуллан бүппүт, 22 эбийиэккэ хапытаалынай өрөмүөн оҥоһуллубут.  

Саха сирин үөрэҕин үлэһиттэрин тохсунньутааҕы мунньаҕа Үөрэх уонна билим министиэристибэтин ааспыт сыллааҕы үлэтин отчуотуттан саҕаланна. Үгэс быһыытынан дакылааты миниистир Нюргуна Соколова оҥордо. Тус-туспа салааларынан туох ситиһиллибитин кэпсээтэ, туохха болҕомтону уурар ирдэнэрин эттэ, бу сыллааҕы соруктары ыйда. Онтон сүрүн өттүн билиһиннэрдэххэ, 1826 миэстэлээх үөрэх 9 эбийиэгэ тутуллан бүппүт, оскуолаларга 40 оптуобус көрүллүбүт, 18 оскуолаҕа, 2 уһуйааҥҥа, 2 орто анал үөрэх тэрилтэтигэр хапытаалынай өрөмүөн оҥоһуллубут.

Каадыры бэлэмнээһиҥҥэ кэлиҥҥи сылларга төрдүттэн улахан болҕомто ууруллар. Ол курдук, оскуолаттан саҕалаан үлэни ыыталлар. 2024-2025 сылларга Булуҥ, Өлүөхүмэ, Анаабыр, Дьааҥы уонна Амма улуустарыгар педагогическай кэллиэстэр салаалара арыллыбыттар. Идэлэринэн үлэ булааччылар ахсааннара эмиэ үрдүү турарын бэлиэтиир. Холобур, иллэрээ сыл университеты бүтэрбиттэртэн 217 киһи идэтинэн үлэҕэ киирбит эбит буоллаҕына, былырыын ити сыыппара 325-кэ тэҥнэспит. Университет, кэллиэс үрдүкү кууруһун 142 устудьуона күн бүгүн оскуолаларга үлэлии сылдьалларын ыйар. Бу сокуонунан көҥүллэнэр, ону ааһан биһирэнэр.

“Быйылгы тохсунньутааҕы мунньах каадыр бэлиитикэтигэр ананар, үгүс тэрээһин ыытыллыаҕа уонна аан бастакытын кэнэҕэһин педагог аатын сүгүөхтээх педагогическай-психологическай кылаастар үөрэнээччилэрэ кытталлар. Кинилэргэ анаан ХИФУ, Дьокуускайдааҕы, Намнааҕы педагогическай кэллиэстэр көмөлөрүнэн тохсунньу 23 күнүгэр былаһааккалар үлэлиэхтэрэ” – диэн иһитиннэрдэ.

Оҕону инники идэтигэр эрдэттэн бэлэмниир инниттэн универсальнай кылаастары көҕүрэтэн, аҕыйах сылтан бэттэх оскуолаларга хайысханан үөрэтиини хото киллэрэн эрэллэр. Ол курдук, былырыын барыта 1792 профильнай кылаас үлэлээбит. Онтон бу ааспыт балаҕан ыйыттан агротехнологическай кылаастар тэриллибиттэрэ, күн бүгүн 34 тустаах кылаас аһыллан  үлэлиир.

Аны үөрэх хаачыстыбатын, биир кэлим эксээмэн орто баалын үрдэтиини сэргэ, оҕолор ханнык биридимиэттэри талан туттаралларыгар улахан болҕомтону уураллар. Бу бастатан туран, өрөспүүбүлүкэҕэ, дойдуга үрдүк таһымнаах исписэлиистэри бэлэмнииргэ, үлэ ырыынагын сөптөөхтүк хааччыйарга туһаайыллар. Ол түмүгэр, ХИФУ тутар хампаанньатын чахчытынан, былырыын мэдиссиинэ уонна инженернэй хайысхаларга үөрэххэ туттарсыыга сайабылыанньа элбээбит.

Үөрэҕи уонна билими кэтээн көрөр федеральнай сулууспа Саха сиригэр эксээмэни көдьүүстээхтик ыытыыга үрдүк сыанабылы туруорбут. Ааспыт сыл түмүгүнэн Саха Өрөспүүбүлүкэтэ 85-с миэстэттэн 21-с үктэлгэ тахсан, “күөх” зонаҕа киирбит (2024 с. – 39, 2023 с. – 68 миэстэ).

Аны эмиэ тустаах сулууспа кэтээн көрүүтүнэн, Саха сирин биэс оскуолата үрдүк хаачыстыба бэлиэтин туппуттар: Алексеева аатынан тиэхиньиичэскаэй лиссиэй, Арктика оскуолата, Нерюнгритааҕы информационнай-технологическай лиссиэй, Дьокуускай куорат лиссиэйэ, Өрөспүүбүлүкэтээҕи лиссиэй-интэринээт.

Ити курдук, сокуон туолуутуттан саҕалаан билимҥэ тиийэ миниистир хас биирдии хайысханан отчуот оҥордо.