Айылтаана Егорова: “Тыа сиригэр олох астык!”

Бэйэлэрин тула дьону түмэр, хамсатар, уопсастыбаннай үлэнэн дьарыктанан, тулалыыр эйгэлэрин тупсарар дьон баар буолаллар. Эдэр ыал ийэтэ Айылтаана Егорова биир оннук киһи. Кини Сунтаарга ыччаттары түмэн, тулалыыр эйгэтин тупсарарын, киэргэтэрин, эбэтэр, дьоҥҥо ырыа киэһэлэрин тэрийэрин истэбин. Бу барыта биир-биэс харчыны эрэйбэт, ис сүрэхтэн тахсар дьайыы буолар.

Айылтаана Амма Соморсунугар 1995 сыллаахха күн сирин көрбүтэ. 5 саастааҕар Сунтаар Кириэстээҕэр көһөн кэлбиттэрэ. Манна биир сыл олорон баран, ийэтин дойдутугар, Куокунуга көһөн, 4-с кылааска диэри үөрэммитэ.

Онтон Сунтаар 3-с нүөмэрдээх оскуолатын 9-с кылааһынан бүтэрэн, Намнааҕы педогогическай колледжка үөрэнэ киирбитэ. “Хас да сиргэ үөрэммит буолан, ханна да тиийдэрбин, кылааһынньыктарым наһаа элбэхтэр. Оннооҕор Аммаҕа уһуйааҥҥа бииргэ сылдьыбыт оҕолорбунаан, билигин интэриниэт ситимэ баар буолан, билсэбин”, — диэн кини кэпсиир. Бу кини дьону кытта тапсарын, дьон ортотугар, олох үөһүгэр сылдьарын кэрэһэлиир.

Кыысчаан кыра эрдэҕиттэн дизайнер, стилист буолуон баҕарар этэ. Ийэтин таҥастарын тастыҥ эдьийдэринээн, балтыларынаан быһа кырыйан, уларытан, саҥа таҥас оҥорон, муода көрдөрөллөрө, таҥналлара.

Нам педагогическай колледжа ол саҕана “технология уонна дизайн» диэн ааттаах этэ.

— 9-с кылааһы саҥа бүтэрбит кыысчаан, онуоха “дизайн” эрэ диэн тылы өйдөөн хаалан баран, дизайнер үөрэҕэр киирдим дии саныы сылдьыбытым. Түөрт ый буолан баран, кураторым Саҥа дьылга тыл этэригэр, «инникитин үчүгэй учууталлар буолар курдук үөрэниҥ» диэбитигэр: «Учууталлар даа? Дизайнердар буолбатахпыт дуо?” диэн саҥа аллайбыппын кулгааҕым эрэ истэн хаалбыта, инньэ гынан, барыларын күллэртээбитим. Саныы-саныы билиҥҥэ диэри күлэллэр. Дьэ, итинник эмиэ буолар эбит.

19 сааспар үөрэхпин бүтэрэн, Сунтаар политехническай лиссиэйигэр 4 сыл үлэлээн баран, кэрэ сэбэрэ солуонун, оҕо маҕаһыынын арынан үлэлии сылдьыбытым. Билигин Сунтаардааҕы Оҕо айымньытын дьиэтигэр үлэлиибин. Үрдүкү кылаас кыргыттарыгар «Лаборатория красоты» диэн куруһуогу ыытабын. Бэйэни кырааскаланарга, бүрүчүөскэ оҥосторго, сэбэрэни тупсарарга үөрэнэллэр. Улаатан эрэр кыргыттарга бу олус наадалаах сатабыл, — диэн Айылтаана кэпсиир.

“Дьон үөрэриттэн астынабын”

— Эйиэхэ уопсастыбаннай үлэнэн дьарыктанар, дьон олоҕун тупсарар санаа хайдах киирбитэй?

—Уопсастыбаннай үлэ мин олохпор кыра эрдэхпиттэн киирбитэ буолуо дии саныыбын. Ийэм куруук дьон туһугар үлэлиирин көрөммүн, оннук буолуохтаах диэн өйдөбүлгэ кэлбитим буолуо.

Идиэйэлэр хайдах киирэллэрий?  Таах сылдьан эрэ, олоҕу, дьону көрөммүн, “маннык наада эбит”, “итинник гыныахха баар эбит” диэн санаалар киирэллэрин, ыллым да, оҥоро сатыыбын. Онно саамай улахан көмөлөһөөччүлэринэн кэргэним уонна доҕотторум буолаллар. Киһи бииргэ оҥорсор дьонноох буоллаҕына, барытын кыайыан сөп.

Аан бастаан 2024 сыллаахха 1 Маай иннинэ доҕотторбун кытта муста түһээт, күөлү туоруур муостаны дьэрэкээн лиэнтэлэри иилэн, киэргэппиппит. Тыалга тэлибирии тураллара, тула барыта тупса түспүтэ көрүөххэ наһаа үчүгэй этэ.

Эмиэ ол сыл Наахараҕа “Бөрө үүтээнин” хаһаайката Таняны кытта Бүлүү бөлөх улуустарын ыччаттарыгар «СПЛАВfest” тэрийэн ыыппыппыт, бары наһаа астыммыттара. Онон быйыл эмиэ ыытыахпытын баҕарабыт.

Сунтаар устун үстэ автоквест ыыппыппыт. Үһүспүтүгэр 20 хамаанда, олус элбэх киһи кыттыбыта. Массыыналар холунналара субуруһан иһэллэрэ ураты көстүү этэ.

2025 сыллаахха С.А. Зверев үбүлүөйдээх ыһыаҕа буолаары турдаҕына, дьүөгэм Жанна Макаровалыын Сунтаарбыт дьонугар ыҥырыы таһаарбыппыт: ким туох кыахтааҕынан көмөлөһөн, Ленин болуоссатын киэргэтиэххэйиҥ диэн. Киирбит харчынан лиэнтэ, быа атыылаһан, болуоссаты саламанан киэргэппиппит.

Былырыын атырдьах ыйыгар Экологтар искибиэрдэрэ гирлянданан киэргэйэн, сандааран турарын көрөн, манна «көҥүл микрофон» оҥоруохха сөп эбит диэн эмискэ идиэйэ киирбитэ. Соннук соһуччу, бэрт түргэнник тэрийбит бырайыагым биир ый иһигэр түөртэ ыытыллыбыта. Биир киэһэ гитаралаах ырыа киэһэтэ буолбута. Дьиримнэс уоттар быыстарыгар, аһаҕас халлаан анныгар гитаралаах уолаттар-кыргыттар мустан, күргүөмүнэн ыллаан, наһаа астык, истиҥ киэһэ буолбута.

Аныгыскы субуотаҕа ким баҕалаах бары фонограммалаах кэлэн, микрофонунан ыллаабыттара. Сунтаарбыт дьоно наһаа да талааннаахтар эбит диэн сөхпүппүт. Манна саастаах дьон, эбэлэр-эһэлэр дьону-сэргэни көрө, сахалыы ылбаҕай ырыаны истэ, анаан кэлэн, сынньанан, сэргэхсийэн барбыттара. Дьон-сэргэ наһаа астыммыт этэ. Ол иһин, дьон көрдөһүүтүнэн, тымныы түһүөр диэри барыта түөртэ тэрийбиппит. Дьон үөрэрэ, махтанара диэн баар буоллаҕа, уопсастыбаннай үлэ төлөбүрэ диэн…

“Уонна хаһан?” диэн девизтээх ыал

Кэргэнэ Василий Владимирович Сунтаар Кутанатыттан төрүттээх. “Кириэстээх” тыа хаһаайыстыбатын кэпэрэтиибигэр үлэлиир.

Айылтааналаах Вася 2019 сыллаахха олунньуга, Тапталлаахтар күннэригэр холостуойдарга аналлаах күрэскэ кыттыбыттара уонна кыайбыттара. Кыайыылаахтар бириистэрэ — киинэҕэ бииргэ сылдьарга билиэт этэ.  Эдэр дьон тапталлара, дьэ, онтон саҕаламмыта.

Ол кэмтэн бииргэ сылдьан саҕалаан, чугастык билсэн-көрсөн, таптаһан, билигин ыал буолан олорбуттара алтыс сыла. Ева диэн 4 саастаах кыыс оҕолоохтор. Быйыл ыам ыйыгар иккис оҕолорун кэтэһэллэр.

— Эн санааҕар, эдэр ыал тыа сиригэр олороро тоҕо үчүгэйий?

—Тыа сиригэр олорор астык! Куоракка баран, олоро сатаабыппыт да, куорат дьалхааннаах, түргэн тэтимнээх олоҕо биһиэнэ буолбатах эбит. Бэйэбит чааһынай дьиэбитигэр киэҥник-куоҥнук олорорбут наһаа үчүгэй. Төрөөбүт дойдубут, бэйэбит сирбит буоллаҕа. Оҕолор улааталларыгар да табыгастаах. Ол иһин оҕобутун кыра эрдэҕиттэн айылҕаҕа куруук бииргэ илдьэ сылдьабыт.

Бэйэм тыа сиригэр улааппыт, улууска, Намҥа үөрэммит буолан, куорат олоҕун билбэппин. Ол иһин олох тардыспаппын даҕаны.

Эдэр дьоҥҥо баҕарыам этэ, билигин саамай эдэр, эрчимнээх кэммитигэр, санаабыт күүстээх, кыайар-хотор эрдэҕинэ, туох баар толкуйдарбытын оҥорон, олоххо киллэрэн иһиэххэйиҥ! Бу биирдэ кэлбит олохпутугар «Уонна хаһан?!» диэн девизтаах олоруохха наада дии саныыбын.

 

Хаартыскалар: Егоровтар тус архыыптарыттан.