Ас-үөл туһатын туһунан кэмпириэнсийэ буолла

Дьокуускайга «Кыһын Саха сириттэн саҕаланар» бэстибээл, «Саха сирин амтана» гастрономическай бэстибээл чэрчитинэн, «Арассыыйа Арктикатын эргимтэтигэр олорор нэһилиэнньэ доруобуйатын чөлгө түһэрэр ас-үөл уонна биотехнологиялар» диэн 7-с төгүлүн ыытыллар научнай-практическай кэмпириэнсийэ буолла. 

Кэмпириэнсийэни СӨ бырабыыталыстыбата, Арассыыйатааҕы наука акдемиятын Сибиирдээҕи салаатын Саха сирин научнай киинэ уонна «Ыалдьытымсах буолуу ассоциацията» тэрийдилэр.

Манна Москваттан, Иркутскайтан, Красноярскайтан, Дьокуускайтан учуонайдар кытыннылар. Ол курдук, Норуоттар икки ардыларынааҕы бырамыысыланнай академия ректора, бэрэпиэссэр Ольга Ильина, Аһы-үөлү, биотехнологиялары чинчийэр федеральнай киин салайааччыта, РФ доруобуйа харыстабылын министиэристибэтин диетологияҕа хамыыһыйатын бэрэссэдээтэлэ, академик Виктор Тутельян, Килиэби буһарыы бырамыысыланнаһын научнай-чинчийэр институтун учуонай-сэкирэтээрэ Ольга Тюрина, бэрэпиэссэр Александр Батурин, Кольскайдааҕы научнай киин сүрүн научнай үлэһитэ , биологическай наука дуоктара Наталия Белишева, уо.д.а. кытыннылар, дакылаат аахтылар.

Ахсынньы 1 күнүгэр Саха сиринээҕи научнай кииҥҥэ сарсыардаттан эбиэккэ диэри олохтоох оҥорон таһаарааччылар — «Туймаада агрохолдинг, Дьокуускайдааҕы килиэп кэмбинээтэ, Дьокуускайдааҕы үүт собуота, Бүтүн Арассыыйатааҕы «Оскуола бастыҥ остолобуойа-2023» куонкурус лауреаттара — Дьокуускайдааҕы национальнай гимназия, Тамалакаан орто оскуолата, Криолитозона биологическай кыһалҕаларын института, Саха сиринээҕи Нутригеномика лабораторията, Саха сиринээҕи тыа хаһаайыстыбатын научнай-чинчийэр институт, уо.д.а. бэйэлэрин бородууксуйаларын көрдөрөр быыстапкалара буолла. Манна кинилэр бородууксуйаларын, доруобуйаҕа туһалаах астарын кыттааччылар амсайан көрдүлэр.

Учуонайдар кэмпириэнсийэҕэ тугу кэпсэттилэр? Хотугу эргимтэҕэ олорор дьон аһа-үөлэ кини доруобуйата чөл буолуутун мэктиэтэ диэн элбэхтик дакаастаатылар. Наталия Белишева Д битэмиин туһатын туһунан дакылааты аахта. Красноярскайдааҕы научнай киин молекулярнай-генетическэй бөлөҕүн салайааччы Марина Смольникова ас-үөл генетикатын туһунан дакылааты аахта.

Хотугу киһи доруобуйатын тупсарарга туһуламмыт биотехнологическай чинчийиилэр тустарынан Ольга Колосова сырдатта. Уһук Хоту олорорго түргэнник үөрэнэргэ иммунометаболическай терапия туһунан мэдиссиинэ наукатын хандьыдаата Александр Борисов кэпсээтэ.

Фтизиатрия научнай-чинчийэр киинин учуонай-сэкиритээрэ Екатерина Павлова олохтоох бородууксуйаны туһанан, сэллиги эмтииллэрин, аһаталларын туһунан иһитиннэрдэ. Маны кэҥэтэн, кымыс көөнньөрбөтүн (закваска) туһунан бэтэринээринэй наука хандьыдаата Наталья Обоева кэпсээтэ.

Бэрэпиэссэр Розалия Бравина Саха сиригэр былыр олоро сылдьыбыт дьон тугу аһаан-сиэн олорбуттарын туһунан чинчийиитин сырдатта. Оттон учуонай Егор Николаев саха тылын диалектарыгар туттуллар ас-үөл тылдьытын туһунан дакылааты аахта. Мантан да атын интэриэһинэй дакылааттар ааҕылыннылар.

Эбиэттэн киэһэ «Арктика норуоттарын аска култууралара» диэн бастакы этнографическай оскуола үлэлээтэ. Манна  этнограф учуонайдар лиэксийэлэри аахтылар.

Хаартыска: Саха сиринээҕи Научнай киин пресс-сулууспата.