Биир хаартыскаттан сиэттэрэн…

Бу хаартыска 1975 сыллаахха Кыайыы 30 сылыгар түһэриллибит. Урут хаартысканан түһэрии үөдүйэн турдаҕына дьарыктана сылдьан түһэрбиппин.

Ити турар кырдьаҕастар ол сылларга баара суоҕа 55-60 эрэ саастаахтар эбит. Ол саҕана биһиги көрөрбүтүнэн, олох кырдьаҕас курдук саныыр эбиппит.
Бу бырааһынньык наһаа тэрээһиннээхтик барбытын өйдүүбүн. Бэйэбит кылаастарынан араас байыаннай таҥастары бэйэбит  холбутугар сөптөөхтүк тиктэрэн,  улахан оскуолабыт былаһааккатыгар түөрт муннуктуу хааман-сиимэн долгуйан туран хаампыппын өйдүүбүн. Бэтэрээннэр барахсаттарга туспа остуол тэрийэн, наркомовскай 100 гыраамы кутаттаан, бары даҕаны үөрэн мүчүҥнэһэн кэпсэтэ туралларын харахпар бу баардыы көрөбүн.
Аҕам барахсан үйэтин тухары хараҕа кэмиттэн кэмигэр ириҥэрэн ыалдьар буолан, ити бэрэбээскилээх турар. Аттыгар эт саастыы доҕоро Саввинов Петр хамандыыр хамаандатын толорордуу чиккэллэн бөҕө турар. Мин устудьуоннуу сырыттахпына: «Бүөтүр собо ыыппытын буһардым. Бакамда собото», — диэн ийэм астына-астына хоторор буолара.
Ортоку мин бииргэ үөрэммит оҕом аҕата, арҕаа пуруоҥҥа сэриилэспит Павлов Николай (Ньукуус) кыһаллан көрөн-истэн турар. Туой сүгэ сүгэһэрдээх үлэлии сылдьарын өйдүүбүн.
Наумов Киргиэлэй мэлдьи мичийэ сылдьар этэ, бу манна эмиэ ис-иһиттэн астынан турарын бэлиэтии көрөҕүн. Кини эмиэ кыра кылаастарга бииргэ үөрэммит кылааһынньыгым Буоба Наумов аҕата. Аҕата соҕуруу баран кэлбитигэр Буоба миэхэ аҕам кэһиитэ диэн суулаах чэй аҕалан паарта аннынан бэлэхтээбитин астына саныыбын.
Дьиэ тастыы олорбут дьүөгэм Шура аҕата бастакы турар.

Бэтэрээннэртэн Иванов Байбалы (Тууйас) чугас олорбут буолан мэлдьи көрө-билэ сырыттаҕым. Ити турарын курдук, өрө чинэйэн, бэйэтин тосту кыанарын хойукка диэри сөҕө көрөөччүбүн. Туох да хорсуннук сэриилэспитин бары билэбит, үс уордьаннаах. Кип-киэҥинэн эриличчи көрө-көрө, сыыдам үлүгэр хаамыытынан күн аайы ынахтарын уулата үүрэр буолара.
Хаартысканы көрө олорон оччотооҕу кэми, биһиги аҕаларбыт тыыннаах эргиллэн, биһиэхэ күн сырдыгын көрдөрөн, эйэлээх олоххо күүстэрэ-кыахтара кыайарынан үлэттэн дьоллонон олорбуттарын, биһиги биир кылааска түбэһэн үөрэниэх дьылҕабытын түстээбит эбиттэр диэн санааҕа кэлэҕин. Билигин аттыбыгар суохтарын да иһин, хас биирдиибитигэр аҕаларбыт тустарынан сырдык эрэ өйдөбүл сыл аайы Кыайыы күнүгэр өссө ахтыллыа туруоҕа.

АЛААППЫЙА