Бүгүҥҥү “Саха сирэ” хаһыат ырытыылаах матырыйаалларынан баай

Хоту дойду балыксыттарыгар тыа сирин отчуттарыгар курдук эмиэ былдьаһыктаах  күннэр тураллар.

Ол курдук, Аллайыаха балыксыттара күнүстэри-түүннэри муҥхалаан, илимнээн эбэлэриттэн тахсыбаттар. Ардахха да үлэ тохтообот, улахан долгуҥҥа эрэ тохтоон ылаллар. Балыксыттар үлэлэрин туһунан “Аллайыахаҕа күнүстэри-түүннэри балыктыыллар” диэн суруналыыс Женни Стрюкова ыстатыйатын ааҕаргытыгар сүбэлиибит.

“Мэҥэ Хаҥалас киин балыыһатын поликлиниката Майаҕа Советскай уулусса 2  А  №-дээх дьиэтигэр баар. Атах тостуулаах киһи сатаан кирилиэскэ тахсыа суоҕа диэн, арыаллааччым кэлээскэ таһаарда. Онно олордон таһынааҕы пандуһунан соһон,  дьиэҕэ киирдибит. Пандус баарынан баар эрээри, кэлээскэ көлөһөтө онно сөп түбэспэт.  Аны туруорута. Үлэлээбэт пандус буолан буолуо, түһэр сиригэр араас малы-салы дьаарыстаан уурбуттар. Киириигэ тимир олоппостор бааллар,  онон кыараҕаһа да сүр. Харабыл Федор көмөтүнэн,  икки киһи өйөөн кирилиэһинэн аҥаар атахпынан дугунан киирдим. Кирилиэс төһө да аҕыйах үктэллээҕин иһин,  ыйааһыннаах киһиэхэ ыарахан дабайыы буолла”. Хаһыаппытыгар бу маннык ис хоһоонноох туруорсуу сурук киирдэ “Эппиэт наада этэ” диэн,  Доруобуйа харыстабылын министиэристибэтигэр ыыппыппыт. Суругу министиэристибэ, биллэн турар,  Мэҥэ Хаҥалас улууһун Майа сэлиэнньэтигэр баар киин балыыһаҕа ыыппыт.  Кылаабынай быраас Алексей Павлов хаһыат тахсыар диэри эппиэтин ыыппата, онон бу боппуруос салгыы көтөҕүллүө. Суруналыыс Сайаана Львова бэлэмнээбит “Табыгаһа суох эйгэ эбэтэр хаһан хараҕы баайан бүтэбит” диэн сытыы матырыйаалын бүгүҥҥү хаһыакка ааҕыҥ.

“Ити ютуб оҕото” диэн төрөппүттэр киэн  тутта, аҕыйах тылы омуктуу билбититтэн  астына кэпсииллэр. Бу бэйэлэрэ  нууччалыы саҥаралларыгар үгүстүк эрэйи көрсүбүт буолан, оҕобут эмиэ эрэйи көрүө диэн,  оҕолорун нууччалыы тылынан иитэллэр”, — диэн  куоракка иитиллэн улааппыт икки оҕолоох  ийэ, “Сайдыс” диэн оҕону сахалыы иитэр киин  салайааччыта Юлия Андросованы кытта кэпсэтэн, «Ютуб» оҕото диэн киэн туттумаҥ!” диэн суруналыыс Ульяна Захарова матырыйаалыгар ааҕыҥ, сэргээҥ.

Хаҥалас улууһун Булгунньахтаах нэһилиэгэр хас да ааттаах-суоллаах туристическай бааза баар.  Ити истэн эрэ кэбистэххэ дөбөҥүн иһин, бу — нэһилиэк олохтоохторун уонунан сыллар тухары сыраларын ууран туран үлэлээбит үлэлэрин түмүгэ.  Соторутааҕыта суруналыыстар бөлөхтөрө Булгунньахтаах нэһилиэгэр сарсыардаттан киэһээҥҥэ диэри сылдьан, туох өҥө оҥоһулларын кытта билсэн кэллибит. Биир нэһилиэк төһө баҕарар бэйэтин олоҕун-дьаһаҕын көрдөрөн, туристары кэрэхсэтэр кыахтаах эбит. Бу туһунан бүгүҥҥү хаһыакка ааҕыҥ.

“Ыраас Арктика” федеральнай бырайыак  чэрчитинэн бүтэһик икки сылга 110 га иэннээх сиртэн, ол иһигэр Саха сиригэр, 5 тыһыынча  туоннаттан тахса хаарбах тимир хомуллан тиэйилиннэ. Бу үлэ тоҕо ыытылларый уонна быйыл өссө төһө тимир бөх хомуллара былааннанарый? Бу туһунан Арктика уонна хотугу норуоттар дьыалаларын министиэристибэтиттэн ыйыталаһан суруналыыс  Айаал Аргунов ырытыы матырыйаал оҥордо.

Өймөкөөн улууһугар аҕыйах ахсааннаах норуоттар бэрэстэбиитэллэриттэн 535 эбээн  олохсуйан олорор. Кинилэр сүрүннээн Томтор,  Үчүгэй, Сордоҥноох нэһилиэктэригэр түөлбээн олороллор. Ханна да буоларын курдук, сүрүн кыһалҕалара  — бэйэлэрин төрүт тылларын билэр дьон ахсаана аччаан,  өбүгэ саҕаттан илдьэ кэлбит култуураларын сайыннарыыга уустуктардаах. Бүгүҥҥү хаһыакка улуустааҕы эбээннэр ассоциацияларын салайааччыта Марианна Таркованы кытта кэпсэтиини “Тэтимнээх үлэлээх «Ай-Молкээн» матырыйаалбар ааҕыҥ.

Дойдуга барытыгар турбут пандемия содула ыал арахсарыгар кырата суох оруолламмытын бэлиэтииллэр. Дьиэҕэ хаайтаран олоруу кэмигэр үгүс кэргэнниилэр сыһыаннара мөлтөөбүтэ,  бэйэ-бэйэлэриттэн сылайыы түмүгэр урут кэргэннэрин улахаҥҥа уурбакка да кэлбит үгэстэрин, кэмэлдьилэрин хайыы үйэ тулуйбат турукка киирбиттэрэ, бэл, бэйэ-бэйэлэрин абааһы көрсөр буолбуттара биллэр. Ону таһынан, дойду уопсай балаһыанньата, онтон хайдах тахсар суол кыайан тобуллубата истириэскэ тириэрдэр” диэн суруйар Надежда Егорова. Суруналыыс кэргэнниилэр арахсыылара тоҕо элбиирин туһунан “Саха ыала” сыһыарыыга ырытта.

“Саха сирин сүрүн  бэлиэтэ тугуй? Атын  сиргэ олорор дьонтон туоһуластахха,  бастакы уочарат  “тымныы сир” диэн  хоруйу ылыахпыт.  Ол эрэ кэнниттэн  алмааспыт, олоҥхобут,  тоҥ балыкпыт  туһунан өйдүөхтэрэ.  Оччотугар, тымныы  сүрүн “баайбыт”  буолар буоллаҕына,  толкуйдаан  көрүөҕүҥ — тымныыны хайдах  быһыылаахтык туһаҕа  таһаарыахха сөбүй? “Тымныыбытын хайдах туһаҕа таһаарабыт?» диэн ис хоһоонноох ыстатыйаны суруналыыс Егор Карпов бэчээккэ бэлэмнээтэ.

Бүгүҥҥү “Саха сирэ” хаһыат анал таһаарыыта үөрэхтээһиҥҥэ ананна. Саҥа үөрэх дьыла саҕаланара кылгас кэм хаалла. Оскуолаларбыт төһө бэлэмнэрий, кэлэр 2023–2024 үөрэх дьылыгар туох саҥа сүүрээн  киириэй. Бу туһунан СӨ үөрэҕин уонна билимин миниистирэ Ирина Любимова билиһиннэрдэ.