Орто оскуола. Ааптар хаартыскаҕа түһэриитэ
Ситэриилээх былаас уорганнарын оробуочай бөлөҕө Үөһээ Бүлүү улууһун Маҥаас нэһилиэгэр отчуоттаан баран, социальнай эбийиэктэрин кэрийэн көрдө, үлэни-хамнаһы билистэ.
Маҥаас нэһилиэгэ улуус кииниттэн 110 көс тэйиччи, хотугулуу сытар. Тыалыччыма уонна Түҥ үрэхтэр икки ардыларынааҕы үрдэлгэ, киэҥ сиринэн тайыыр. Кытыы нэһилиэк суола-ииһэ сайыҥҥы өттүгэр суоҕун кэриэтэ. Массыынанан сырыы кыһын эрэ баар.
Нэһилиэккэ 600-чэ киһи олорор. Нэһилиэк уопсайа 71 600 тыһ гектар сирдээх. Манна орто оскуола, оҕо уһуйаана, биэлсэр-акушер пууна бааллар.
Бөлөх бастаан нэһилиэк орто оскуолатыгар сырытта. Оскуола ааспыт үйэ 50-с сылларыгар тутуллубут, эргэрэн иҥнэл-таҥнал түспүт. Саҥа балаһыанньанан оскуола-оҕо уһуйаана биир тэрилтэ буолан холбонон тураллар. Орто оскуолаҕа 40-ча оҕо үөрэнэр. Оҕо уһуйааныгар 25 оҕо сылдьар.
Нэһилиэнньэ саҥа орто оскуоланы туттарыыны туруорсар. Ол гынан баран, СӨ Бырабыыталыстыбатын отчуоттуур бөлөҕө быһаарбытынан, саҥа оскуола тутуллуута чугастааҕы кэмҥэ былааҥҥа суох.
Онтон уһуйаан ааспыт сыл бүтүүтэ тутуллан, түмүктэнэн, быйыл тохсунньу саҥатыттан үлэлии турар. Ол эрээри, ситэ илик кэккэ боппуруостар өссө да бааллар. Бүгүҥҥү мунньахха ол туһунан боппуруоһу көтөхпүттэрин бырабыыталыстыба бөлөҕө болҕомтоҕо ылла.
Бүтэһик эбийиэгинэн биэлсэр-акушер пууна буолла. Пууҥҥа медиэстэрэ уонна санитарка бааллар. Биэлсэр ыстаата суоҕунан, улаханнык ыалдьыбыт киһи баар буоллаҕына, ыаллыы сытар Далыртан кэлэн көрөр, наада буоллаҕына, «суһал көмө» массыынатын ыҥыттаран оройуон киинигэр ыытар.
Бырабыыталыстыба отчуоттуур бөлөҕө эбиэт иннинэ Маҥааска үлэтин түмүктээтэ.
Ааптар хаартыскаларга түһэриитэ
Ахсынньы 29 күнэ. Ил Дархан Мэҥэ Хаҥалас улууһугар үлэлээтэ. Аллараа Бэстээххэ учаастактааҕы балыыһа саҥа дьиэтэ…
Саха саныырынан, утуйар уу араастаах. Сылбай уу кэмэ -- киэһэ сыппыт кэннэ түүн үөһүгэр диэри.…
Хатас нэһилиэгэ сыллааҕы үлэни-хамнаһы түмүктүүр киэһэтэ буолан ааста Сылы түмүктүүр, ааспыты анаарар, буолбуту ырытар ахсынньы…
Өрөспүүбүлүкэҕэ биир саамай кэрэ кэргэннии паараларынан Айталина уонна Вячеслав Лаверновтар буолаллар. Томпо уонна Амма Кэрэ…
Өбүгэлэрбит хайдах күн-дьыл буолуон эндэппэккэ билэллэрэ. Айылҕа араас көстүүтүн, оту-маһы, кыылы-сүөлү кэтээн көрөллөрүн туһунан элбэхтэ…
Атамайга элбэх хайысхалаах кииҥҥэ сэргэх тэрээһин буолла. Тэрээһин бастакы чааһыгар Атамай нэһилиэгин түөлбэлэригэр бастыҥнары чиэстиир…