Чэпчэки атлетикаҕа саҥа ааттар

“Успуорт сарыыссатынан” ааттанар чэпчэки атлетика аата эрэ “Чэпчэки атлетика”. Дьиҥинэн, успуорт көрүҥнэриттэн биир уустуктара. Ким баҕарар сүүрэкэлиэн, ойуоккалыан сөп эрээри, күрэхтэһиилэргэ кыайан кыттыбат.

Үчүгэйдик сүүрэр, ыстанар киһи чэпчэки туттуулаах-хаптыылаах, бэйэтин кыанар. Ылыстаҕына, успуорт бары көрүҥнэригэр ситиһиилэрдэниэн сөп. Аармыйаҕа сүүрүү күүскэ ирдэнэр, 1,5–3 км эти-хааны ириэрэр кросс кэнниттэн, дьэ, сэрээккэ оҥороҕун. Дойду үрдүнэн ГТО нуормаларын туттарыылар күүскэ бараллар. Оннук улахан суолталаах.

“Бастыҥ федерация”

Успуорт сайдара тустаах салайааччыттан, тэрийээччиттэн улахан тутулуктаах. СӨ чэпчэки атлетикаҕа федерациятын бэрэсидьиэнинэн Анатолий Андреевич Кырджагасов, толорооччу дириэктэринэн марафоҥҥа норуоттар икки ардыларынааҕы кылаастаах успуорт маастара, Арассыыйа чөмпүйүөнэ Василий Афанасьевич Спиридонов таһаарыылаахтык үлэлииллэр. Ааспыт сыл түмүгүнэн “Бастыҥ федерация” аатын ылбыттара. Болҕомтолорун маассабаһы үрдэтиигэ уураллар. Өрөспүүбүлүкэ нэһилиэнньэтин үгүс араҥата сүүрүүнэн дьарыктанарын көҕүлүүллэр. Мэҥэ Хаҥалас, Чурапчы, Таатта, Хаҥалас, Ньурба улуустарыгар сүүрүү кулууптара үлэлииллэр. Күрэхтэһиилэр тэриллэллэр, араас өрүттэрдээх дьаһаллар буолаллар.

“Олоҥхо марафонун” бырагырааматын чэрчитинэн, Дьокуускайга 100 км сиргэ сүүрүүгэ Арассыыйа чөмпүйэнээтэ аан бастаан үрдүк тэрээһиннээхтик ыытылынна. Саха сириттэн үс хамаанда туруоруллубута. Эрэгийиэн аайы итинник кыаллыбатын санаттахха, сүүрүүгэ хамсааһын баарын көстүүтэ. Эр дьоҥҥо Чурапчыттан Василий Лукин чөмпүйүөн үрдүк аатын ылбыта. Дьахталларга Ярославскай уобаластан Полина Авдеева бастаабыта, Амматтан Татьяна Артемьева үрүҥ көмүс мэтээлгэ тиксибитэ. Быһыйдарбыт, тириэньэрдэрбит көдьүүстээх дьарыктарын, үлэлэрин түмүгэ. Бастыҥнарбыт Арассыыйа сүүрэр суолларыгар бастыыллар, үс иһиттэн түспэттэр. Үөрэбит, киэн туттабыт. Дойдуга чэгиэн-чэбдик олоҕу тутуһар эрэгийиэнинэн биллэбит.

Өймөкөөҥҥө норуоттар икки ардыларынааҕы таһымнаах Бүтүн Арассыыйатааҕы “Тымныы эргимтэтин марафона” уонна Дьокуускайга өрөспүүбүлүкэ чөмпүйэнээтэ төһө да биир кэмҥэ ыытыллыбыттарын иһин, элбэх, сүүстүүттэн тахсалыы кыттааччылардаах буолан аастылар. Александр Моедо 42 кыраадыс тымныыга 50 км ультра-марафоҥҥа бастаата. Омуктары, дойду уҥмат тыҥалаах быһыйдарын иннилэригэр түһэн, сахалар чахчы тулуурдаахпытын, сүүрүүгэ бэриниилээхпитин итэҕэттэ.

Анатолий Кырджагасов бэйэтэ эмиэ марафонунан утумнаахтык дьарыктанар, барыта отучча марафоҥҥа сүүрдэ. Федерация сүүмэрдэммит хамаандатын сүүрүктэригэр экипировканан, күрэхтэһиилэргэ барар-кэлэр айаннарыгар, витаминизацияҕа көмөлөһөр.

Өрөспүүбүлүкэ чөмпүйэнээтэ

Дьокуускайга “Триумф” успуорт уораҕайыгар СӨ кыһыҥҥы чөмпүйэнээтигэр 18 улуус, оройуон 200‑чэ быһыйа икки күн устата илин-кэлин түһүстэ. Соһуччу түгэннэр, саҥа ааттар баар буоллулар. Рекордар тупсарыллыбатылар эрээри, көрдөрүүлэр үчүгэйдэр. Хастыы да түһүмэхтэрдээх кылгас дистанциялар кыайыылаахтарын финалларыгар
60 м Айаал Иванов (Ньурба) 7,13 сөк., Маргарита Тумакова (Дьокуускай) 8,15 сөк. көрдөрүүлэрдээх бастаатылар. Мас тардыһыыга аан дойду чөмпүйүөнэ, Чурапчы институтугар үөрэнэр Саина Седалищева төһө да бириистээх миэстэҕэ тиксибэтэр, түһүмэхтэргэ тэтимнээх сүүрүүлэри көрдөрөн, сэргэхситиини үөскэтэ сырытта. Дэгиттэр күрэсчит, сүүрүүнэн күүскэ дьарыктаннаҕына, лаппа эбиллиэн сөп.

Өрөспүүбүлүкэ күүстээх быһыйдара Федор уонна Наталья Сотниковтар 15 саастаах уоллара, куорат лиссиэйин 8‑с кылааһыгар үөрэнэр Сергей Сотников 200 м сиргэ сүүрүүгэ биэтэккэ 23,68 сөк. түмүктээн, өрөспүүбүлүкэ чөмпүйүөнүн үрдүк аатын ылбыта соһуччу түгэнинэн буолла. Дьахталларга Виктория Трифонова бастаата. Адаптивнай успуорка Арассыыйа чөмпүйүөнэ Саргылан Семенов (Уус Алдан) 400 м курдук олус уустук дистанцияҕа бастакынан куһугуратан кэллэ, 200 м иккис миэстэлэннэ. “Дыгын оонньууларыгар” бэркэ кыттыталаан, “баардааҕын” биллэрбит 18 саастаах Руслан Слепцов (Мэҥэ Хаҥалас) иккис үчүгэй көрдөрүүлэннэ.

Норуоттар икки ардыларынааҕы кылаастаах успуорт маастара Наталья Сотниковаҕа эрчиллэр Дьокуускай куорат лиссиэйин 8‑с кылааһын үөрэнээччитэ 14 саастаах Богдан Луценко 1500 (4.13 мүн.) уонна 3000 м (8.58 мүн.) сүүрүүлэргэ улахан дьону бэйэтигэр сыһыарбакка, ырааҕынан хааллартаан кыайталаабыта эмиэ соһуччу. Тириэньэрэ Наталья Дмитриевна “Айылҕалаах уол!” диэн үөрэр. Сындыыстыы сыыйыллан, сүүрүүгэ сүгүрүйээччилэргэ кэрэ түгэни бэлэхтээтэ. Дьахталларга эмиэ оскуола оҕото Далаана Иванова бастаата.

Ыстаныылар көрүҥнэригэр дьахталларга өрөспүүбүлүкэ рекордсмена Валерия Олесова (Хаҥалас) уһуну ойууга 5 м 52 см, үстэ төхтүрүйэн ыстаныыга 12 м 78 см, эр дьоҥҥо Мэҥэ Хаҥаластан атах оонньуутугар успуорт маастардара, өрөспүүбүлүкэ рекордсмена Игорь Скрябин уһуну ойууга 6 м 99 см, Георгий Шергин үстэ төхтүрүйэн ыстаныыга 14 м 85 см түһүтэлээн бастаатылар.

Сытыы куотуһуулардаах орто уһун “стайерскай” дистанцияларга, дьахталларга 1500, 5000 м бастаталаабыт Елена Бурнашева (Мэҥэ Хаҥалас) Казаньҥа буолар марафоҥҥа бэлэмнэнэрин, маастары толорор сыаллааҕын-соруктааҕын кэпсээтэ. Эр дьоҥҥо
5000 м чөмпүйүөннээбит, маастарга хандьыдаат Айсенбег Черепанов (Амма) эрэллээхтик бастаата. Арассыыйа чөмпүйэнээтигэр кыттарга бэлэмнэнэрин иһитиннэрдэ.

Аҕам саастаах быһыйдар эдэрдии эрчимнээхтэрин, туйгун туруктаахтарын көрдөрдүлэр, успуорка уһун үйэлэниини итэҕэттилэр. Кыайыылаахтар аан дойду уонна Арассыыйа бэтэрээннэрин күрэхтэһиилэригэр туттуллар табылыыссаҕа олоҕуран быһаарылыннылар. Судургу быһаардахха, саастаах бэтэрээн очукуотунан эдэр бэтэрээни кыайыан сөп. 60 м уонна 200 м сүүрүүгэ 60 саастаах Илья Дыдаев (“Кынат” кулууп, Чурапчы) икки төгүллээх абсолютнай чөмпүйүөнүнэн буолла. “Дыгын оонньууларын” кыайыылааҕа, 35 саастаах Леонид Филиппов 60 м көрдөрүүтэ төһө да ордугун иһин, иккис миэстэлэннэ. Дьахталларга 60 м Гульсина Адасько (48 с., Дьокуускай), 200 м Марина Федоренко (47 с., Дьокуускай), 400 м Герасим Максимов
(59 с., Горнай), Дария Федорова (58 с., Амма) абсолютнай чөмпүйүөннэринэн буоллулар. Өрөспүүбүлүкэ күүстээх быһыйа, Арассыыйа чөмпүйүөнэ Диана Адасько ийэтэ Гульсина, аҕата Виталий Адаськолар күрэхтэспит көрүҥнэригэр бириистээх миэстэлэргэ тигистилэр. Спортивнай дьиэ кэргэн успуорка удьуордааһын баарын чаҕылхай холобурунан буоллулар.

Эдэр-эмэн саастарыгар өрөспүүбүлүкэ сүүрэр суолларыгар элбэх кыайыы көтөллөммүт, Чурапчы Болтоҥотун оскуолатын математикаҕа учуутала Ульяна Слепцова 1500 уонна 5000 м дистанцияларга тэҥнээхтэрин булбата. Намтан суоппар идэлээх Василий Готовцев, төһө да сааһыран баран сүүрүүнэн дьарыктаннар, 1500 уонна 5000 м тэтимнээх, сындалыйбат сүүрүүнү көрдөрдө, муҥутуур кыайыылаах аатын ылла. Сиэдэрэй оҥоһуулаах икки кыһыл көмүс мэтээллэринэн наҕараадаланна. Саха атаҕын оонньуутугар “Сахаада-успуорт” маастара, 59 саастаах Уус Алдан суоппара Андрей Бочкарев уһуну ойууга уонна үстэ төхтүрүйэн ыстаныыга бастаталаата. Спортивнай хаамыыга Намтан 63 саастаах Александр Новгородов уонна Чурапчыттан 61 саастаах Евдокия Каженкина кыайыылары ситистилэр.

“Бегомир” успуорт-кулууп (тр. Ирина Кондакова-Осипова) үгүс быһыйдара бириистээх миэстэлэргэ тигистилэр. Геолог идэлээх Саргылаана Дмитриева хайыһарынан, кроссфитынан үлүһүйэн, “силовой” хаачыстыбалара көмөлөһөллөрүн, сүүрүүттэн дуоһуйууну ыларын кэпсээтэ.

Чөмпүйэнээт илин-кэлин түсүһүүлээх, ыһыылаах-хаһыылаах, сытыы куоталаһыылаах 4х400 м эстэпиэтэлэринэн түмүктэннэ. Эр дьоҥҥо Мэҥэ Хаҥалас, Дьокуускай, Уус Алдан; дьахталларга Дьокуускай, 5 № успуорт оскуолата, Сунтаар быһыйдарын хамаандалара бастаатылар.

Баһылай Посельскай.