Дулҕалаах үрэх сүнньүн көннөрүү

Дьааҥы улууһугар халаан уута хас да нэһилиэги ылан, ыксаллаах балаһыанньа буола сырытта. Билигин даҕаны олохтоохтор оттуулларын быыһыгар халаан содулуттан эмсэҕэлээбит дьиэлэрин-уоттарын,  олохторун-дьаһахтарын чөлүгэр түһэрэ сатыыллар. Бу кыһалҕаҕа эбии Суордаах нэһилиэгэр  өссө биир кыһалҕа кыһарыйар.

Ол – Дулҕалаах үрэх сүнньэ бу бөһүөлэк аннынан эргиирэ көһөн, кытылы суурайан, ыаллар тиэргэннэрэ ууга барбыта ырааппыт. Ыалларга ити ороскуоттарын толуйар үп кыайан быһаарыллыбакка турбута.  Ону, хата, бу ааспыт кыһын СӨ Бырабыыталыстыбата дьаһал таһааран, үлэ оннуттан хамсаабыта.

— Үрэхпит кытыла 5-10 миэтэрэ быһынна. Сорох сирдэринэн 20-чэ миэтэрэҕэ тиийэ. Онон ороскуоту толуйууга үп көрүллэн, үрэххэ барбыт уһаайбалаах аҕыс ыал 21 мөл 900 тыһ. солк. харчыны үллэстибиттэрэ. Маны сэргэ үрэхпит сүнньүн көннөрөргө ыытыллыбыт тендергэ кыайбыт Дьааҥы олохтооҕо  сөптөөх тиэхиньикэтэ суох буолан, аккаастанан кэбиспитэ. Онон сибээстээн ити ыытыллыахтаах үлэни тендергэ кыттан иккис буолбут “Арктика суоллара” тэрилтэ ыытыахтааҕа. Куонкуруска бэриллибит харчыны  кыайан туһаммакка хааллыбыт. Билигин бэриллибит үбүнэн Суордаахха “ДТ” тыраахтар тиийбитэ. Бэйэбитигэр Кытай погрузчига, нэһилиэккэ 2 самосвал, КамАЗ уонна Урал баар. Онон нэһилиэкпитигэр тиэхиньикэлээхпит диэххэ сөп. Бу халаан уутуттан сылтаан үөскээбит ыксаллаах балаһыанньанан сибээстээн, үрэх сүнньүн көннөрүүгэ 9,5 мөл солк. куонкуруһа суох аналынан туһаныахха диэн этии киллэрэбит. Ону суол оҥорооччулар бу үп татым дииллэр. Туһааннаах боппуруоһунан СӨ Уу хаһаайыстыбатыгар уонна халаан уутун содулун туоратыыга чөлүгэр түһэрэр үлэлэри тэрийиигэ толорор дириэксийэ дириэктэрэ  Гаврил Слободчикову кытта кэпсэтэ сылдьыбыппыт, онно үрэх сүнньүн көннөрөргө  үлэни икки түһүмэҕинэн ыытыахха диэн санаабын эппитим. Ол курдук, быйыл 9,5 мөл солк. үлэни ыытар ордук буолуо этэ, эһиил өссө салгыыр курдук. Онон сэтинньи, ахсынньы ыйдарга бу үөһээ ыйыллыбыт үбүнэн үлэни ыыттахпытына табыллар. Ол кэнниттэн кэлэр 2023 сылга кулун тутар, муус устар ыйдарга силигин ситэриэ этибит.

Таарыйа аҕыннахха, тэхиньиичэскэй инвентаризацияны ыытар РЦТИ тэрилтэттэн Замира Петровна Никулина кэлэн уонча күн үлэлээбитэ. Кини 50-ча кэтэх ыал дьиэтин, 14 элбэх кыбартыыралаах дьиэлэргэ акт толорбута. Онон 26 дьиэ туругар түмүк тахсан, 11 дьиэ саарбах туруктааҕынан актаах буолла. Мантан уопсайа 22 дьиэҕэ 64 мөл 845 суумалаах үбү көрдөөрү олоробут. Уонна Г.Е. Слободчикову кытта көрсөн быһаарсыбыппыт, — диэн санаатын үллэһиннэ Суордаах нэһилиэгин баһылыга В.П.Стручков.

Онон суордаахтарга Дулҕалаах үрэх сүнньүн көннөрүү тыын боппуруоһунан буолар.

Хаартыскаҕа: Суордаахха (В.Стручков тиксэрдэ).