Эрэстэрээн оннугар – түргэн аһылык

Эспиэрдэр бэлиэтииллэринэн, дойду тэбэр сүрэҕэр Москваҕа ааттаах-суоллаах улахан эрэстэрээннэр сабыллыыларын улахан долгуна бэлиэтэннэ. Бу маннык кэм хамсык саҕана биллэн ааспыта.

Дьон эрэстэрээнтэн тэйдэ

Ол курдук, ырыынактан «Шоколадница», «Ростикс», «Якитория», Menza курдук ааттаах-суоллаах эрэстэрээннэр сабылларга күһэллибиттэр. Эрэстэрээтэрдэр бэлиэтииллэринэн, дьон сылдьара аҕыйаан барыыта 2024 сыл иккис аҥаарыттан саҕаламмыт. Быйылгы сыл бастакы аҥаарыгар ороскуот үрдээһинэ оннооҕор ырыынакка уруккуттан үлэлиир эрэстэрээннэргэ уустуктары үөскэттэ. Эспиэрдэр сыл бүтүүтэ Москваҕа өссө 500‑чэ эрэстэрээн уонна кафе сабыллыаҕа диэн сабаҕалыыллар.

Дойду эрэстэрээтэрдэрин уонна гостиницаларын сүрүннүүр сэбиэтин салайааччыта Сергей Миронов ТАСС-ка иһитиннэрбитинэн, эрэстэрээннэр сабыллыыларын сүрүн төрүөтүнэн барыс аччааһына, түргэн аһылык уонна бэлэм ас ырыынага киэҥник тарҕаныыта, үлэһит тиийбэт буолуута буолар. Хас бөдөҥ тэрилтэ аайы бэлэм кофе-массыына, “ас ыскааптара” баар буоллулар. Каартаҕын онно сыһыары туттуҥ да, баһаалыста, бириэмэҕин ыыппакка, үссэн, тугу баҕарбыккын аһаа.

Иккис улахан төрүөт — анал үөрэхтээх каадыр тиийбэтэ. Маныаха эбии киһини үлэҕэ ылыыга улахан нолуок хабалата ыган барар. Страховой усунуос, НДС уонна атын эбэһээтэлистибэлэр олус үрдүк буоланнар, дьону үлэҕэ ылыы уустуктардаах. Ол иһин эрэстэрээн үлэһиттэрэ үксүлэрэ быстах дуогабарынан эбэтэр наймыга үлэлииллэр. Анал үөрэхтээх киһи ахсааннаах. Аны инфляция, ас-үөл, уматык уонна хомунаалынай өҥө сыаналара, арыанда төлөбүрдэрэ биллэ үрдээтилэр. Бу барыта холбоон улахан ороскуокка тиэрдэр.

Хас хардыы аайы — шаурма

Ити дойду таһымыгар балаһыанньа итинник. Оттон Саха сиригэр эрэстэрээн ырыынага хайдах туруктааҕый? Син эмиэ Арассыыйа бары эрэгийиэннэрин курдук, кэлиҥҥи кэмҥэ Дьокуускайга эрэстэрээтэрдэр уустук кэмҥэ олороллор. Ааттаах-суоллаах эрэстэрээннэр оннуларыгар түргэн аһы тарҕатыы биисинэһэ эмиэ өрө турда, биллэ сайынна. Ол курдук, сайыннары-кыһыннары көхсүлэригэр бэлэм ас сакааһын тиэрдэр суумкалардаах бэлисипиэтинэн сылдьар курьер элбээбитин бары да бэлиэтии көрөбүт. Дьэ, ити дьон эрэстэрээҥҥэ сылдьыыны аҕыйаттылар. Манна өссө шаурмалары, бэлэм бурдук астары, түргэн бэлэм аһылыгы атыылыыр киоскалар хас хардыы аайы арыллыбыттарын эбэн кэбис. Билигин дьон көрсө түстүлэр да, харчыларын ыарахан сыаналаах эрэстэрээннэргэ бараабакка, түргэн аһы, пицца оҥорооччуларга сакаастаан ылар буоллулар. Сыаната да удамыр, эрэстэрээнтэн итэҕэһэ суох сонун ас да үгүс. Ол да иһин 2024–2025 сылларга «Бекетов», «Парус», «Республика», «Доки», «Вафли coffee»,«Daily cafe», «Атласовтар уһаайбалара» курдук дьон сөбүлээн сылдьар эрэстэрээннэрэ сабыллыбыттара.

Туох саҥа уларыйыы тахсыан сөбүй?

Үөскээбит балаһыанньаттан тахсар суол баар дуо? Биллэн турар, олох хаамыытынан сирдэтэн иһэр дьон санааларын түһэрбэккэ, араас суолу тобулаллар. Холобура, “франчайзер-урбаанньыт” дэнэр дьон үксүлэрэ ааттаах уонна атыы-эргиэн ырыынагар киэҥник биллибит бэлиэлээх бырайыактарга ылсаллара баар суол. Кинилэр бэлэм франшизаны тэрийэргэ үлэһиттэри ыларга уонна үөрэтэргэ, угуйукка уонна маркетинг ыытарга көмө ылаллар. Итинник биисинэс-франшизалары үгүстүк, нууччалыы эттэххэ, «бизнес под ключ» диэн ааттыыллар. Сабыллыбыт ситимнэр атын брендтэргэ сөп түбэһиннэрэн уларыйыылара баар холобур. Сабыллыбыт Black Star Burger франшиза оннугар былырыыҥҥыттан «ТомЯмБар» азиатскай куукуна франшизата үөдүйэн эрэр. Маны таһынан, сыл аайы ыытыллар “Саха сирин амтана” гастрономическай бэстибээл бэстибээл үлэтин түмүгэ көстөн эрэрин бэлиэтиэххэ сөп. Ол курдук, бу суолталаах тэрээһин нөҥүө Арассыыйа эрэстэрээтэрдэрин кытта биир таһымҥа тахсыбыт “Тыгын Дархан” эрэстэрээн “бренд-шеф” диэн сололоох асчыта Николай Атласов атын эрэгийиэннэр хотугу эрэстэрээннэрин икки ардыларыгар сибээс олохтоон үлэлэһэн эрэр. Онон, толкуйдаах урбаанньыт ыарахаттартан толлубат.

Саха аһын элбэтиэххэ

Атын киин эрэгийиэннэргэ үгүспүт сылдьар, онно эрэстэрээннэр, кафелар таһымнарын үөрэтэрэ баар суол. Хомойуох иһин, Дьокуускайбытыгар татаардар Казань куораттарыгар курдук хас хардыы аайы «Кыстыбый» уонна «Тюбэтэй» курдук төрүт аһы атыылыыр киоскаларбыт олох суохтар. Хата ол оннугар, хардыы аайы — хаачыстыбата биллибэт шаурма. Манан сиэттэрэн, биир саха кафетын эппиэттээх үлэһитин кытта кэпсэппиппин холобурдуум. Аатын уонна тэрилтэтин аатын, биллэр төрүөтүнэн, ыйбаппын. Бу угуйук ыстатыйа буолбатах.

“Хас биирдии эрэстэрээн, кафе бренд буолбут астаах буолуохтаах. Биһиэхэ аатырбыт бэрэскибит дьону угуйар. Ол иһин бу аспытын хото астыыбыт. Аны дойдубут төрүт аһын хото аһатабыт: саламаат, ис миинэ, собо, убаһа этэ —дьон сылаастыы, сибиэһэйдии астынан аһаан тахсар. Бэйэбит эт аһы астыыр сыахтаахпыт. Ону биэс улууска уонна киин куорат маҕаһыыннарыгар тарҕатабыт. Эбиэккэ биһиэхэ — уочарат. Үгүс эрэстэрээн сабыллыытын төрүөтэ — турар сирэ куорат кииниттэн ырааҕыттан дииллэрин кытта сөбүлэспэппин. Биһиги куорат кытыытыгар турабыт да, дьон өрүү элбэх. Асчыттарбытын өрүү үөрэтэ ыытабыт. Онно харчыны-үбү харыһыйбаппыт. Кинилэр хайаан да сонун идиэйэлээх кэлэллэр. Сотору убаһа этиттэн халбаһы оҥорон атыылыахпыт. “Онон үгүс эрэстэрээн, кафе сабыллан эрэр” диэн хомойумуохха наада. Кырдьык, ырыынак эйгэтигэр барыта эриэ-дэхси буолбат, үстүү сыл буола-буола ханнык баҕарар биисинэскэ кириисис кэмэ биллэн ааһар. Онуоха эрдэттэн бэлэмнээх буолуохха наада”, — диэн санаатын үллэһиннэ сэһэргэһээччим.

Татьяна Тымырова, Саха сирин эрэстэрээдэрдэрин уонна ыалдьыттары көрсүү ассоциациятын салайааччыта:

— Биһиги эрэгийиэн стратегическай сайдыытыгар тирэҕирэн үлэлиибит. Онон сүрүн сорукпут — саха төрүт аһын сөргүтүү, сайдыы саҥа таһымыгар таһаарыы. Ол инниттэн “Саха сирин амтана” гастрономическай бэстибээли уонтан тахса сыл тэрийдибит. Дойдуга биллэр ааттаах-суоллаах, уопуттаах асчыттар Саха сирин эрэстэрээннэрин шеф-пуобардарын кытта санааларын атастаһаллара, сүбэлииллэрэ — «Саха сирин амтана» гастрономическай бэстибээл биир сүрүн соруга. Бу билиҥҥи уустук кэмҥэ киин куорат эрэстэрээннэрин кэнсиэпсийэлэрин сайыннарыыга, саҥа саҕахтары тобулууларыгар, асчыттары үөрэтиигэ эрдэттэн бэлэмнэнэн итинник суолталаах тэрээһини ыытан, дойду киин эрэгийиэннэрин кытта тэҥнээтэххэ, биһиэхэ улахан охсууну аҕалбата. Төттөрүтүн сонун бырайыактар олоххо киирэн эрэллэрин бэлиэтиэххэ сөп. Ол курдук, “Бекетов” эрэстэрээн оннугар “Алгыстаах ас” арылынна. “Республика” оннугар илин дойдулар куукуналарын кафета үлэлээн эрэр. Эрэстэрээннэр олохтоох аһы хото туттар буоллулар. Ол курдук, бэйэбит отоммут эт аска бэртээхэй туманан билиннэ. Саламаат, убаһа ойоҕоһо, “Индигирка” салаат — эрэстэрээн аайы баар. Билигин шеф-пуобардар “гастроужин” диэн саҥа көрүҥү тобулан, дьон онно сылдьар буолла. Биллэн турар, биисинэс эйгэтигэр үлэлиир дьоҥҥо араас ыарахан түгэн үгүс. Урут да баар этэ, билигин да баар, баар да буола туруоҕа. Онон, бастатан туран, эрэстэрээтэрдэр тэрилтэ кэнсиэпсийэтин сайыннарыахтарын наада. Сайдыы тосхоло — итиннэ.