Фронтовик-суруйааччы Исай Никифоров 110 сылыгар

Тохсунньу 22 күнүгэр Покровскайга Г.В. Ксенофонтов аатынан кыраайы үөрэтэр түмэлгэ истиҥ көрсүһүү буолла.

Түмэл устун экскурсия кэнниттэн аактабай саалаҕа фронтовик-суруйааччы Исай Никифоров 110 сылын көрсө, кини аатын үйэтитэр сыаллаах төгүрүк остуол саҕаланна.

Тэрээһиҥҥэ Хаҥалас улууһун кыраайы үөрэтээччитэ, учуутал Прокопий Ноговицын, Хаҥалас хаһыатын эрэдээктэрэ Людмила Аммосова, Исай Никифоров сиэнэ, Хаҥалас улууһун дьокутаата, урбаанньыт Сергей Гребнев, түмэл дириэктэрэ Елизавета Мартынова кытыннылар.

Хаҥалас сирэ-уота историческай да өттүнэн, айылҕата кэрэтинэн да, саха киһитэ барыта билинэр улууһа буолар. Манна былыр-былыргыттан Саха сиригэр, Арассыыйаҕа биллэр-көстөр олоҥхоһуттар, бэйиэттэр, суруйаачылар, худуоһунньуктар, айар талааннаах дьон төрөөн-үөскээн тахсыбыттара. Дьэ бу духуобунай баайы барытын биир куйаарга, кэмҥэ киллэрэр кэм кэллэ диэн кииннэммит улуус бибилэтиэкэтин көҕүлээһининэн, сүрүн кэпсэтии Хаҥалас улууһугар Литературнай түмэл тутуутун тула барда.

Төгүрүк остуолга Хаҥалас улууһун нэһилиэктэрэ саха суруйааччыларын кытта алтыспыт литературнай каарталарын сорҕотун билиһиннэрдилэр:

-Короленко уонна Ат Дабаан, Хачыкаат уонна Өксөкүүлээх Өлөксөй, Маалтааны уонна Николай Павлов-Тыаһыт, Кытыл Дьураа уонна Исай Никифоров, Булгунньахтаах уонна Степан Никифоров. Эргис уонна Г.У. Эргис, Маалтааны-Чымаадай уонна ини-бии Даниловтар, Хоруол тумус-Бахай-Ой-Хараанай уонна бэйиэт Иван Гоголев-Кындыл, Ой-Маалтааны уонна Николай Лугинов, Тойон Арыы уонна Ойуку, Эркээни уонна Далан, о.д.а.

Көрсүһүү түмүгэр суруйааччы Николай Лугинов 1972-1975 сс. Ой орото оскуолатыгар ахсаан учууталынан үлэлии сылдьан, литература суолугар үктэммитин кэпсээтэ, Исай Никифоров туһунан ахтыы оҥордо:

“Хирург, суруйааччы, биир дойдулааҕым Василий Ивановтуун Исай Никифоровка куруук сылдьар этибит. Василий Иннокентьевич кинилиин наһаа чугастык доҕордоһоро, ыарыйда да көрө-истэ, эмтии сылдьара, балыыһаҕа киллэрэрэ. Мин оччолорго литератураҕа саҥардыы атахпын уган эрэр киһи этим. Ону оччотооҕу улахан оҕонньоттор уолларын курдук көрөн, наһаа сэргии көрсөллөрө, сэһэргэһэллэрэ.

Исай Прокопьевич суруйааччыларга наһаа баай интэриэһинэй олоҕу олорбут киһи буолар. Оччоттон фронтовиктары биһиги дьоммут наһаа ытыктаан илдьэ сылдьаллара. Мин суруйааччы буолбут сирим бу, олус өйүүр этилэр. Ол саҕана Иван Гоголевы кытта билсэр этим, киниэхэ бэлисипиэтинэн, ардыгар сатыы тиийэн кэпсэтэрбит. Тимофей Сметанин айымньыларын манна олорон суруйбута. Литература норуот өйүн-санаатын, толкуйун, муудараһын сүрүн илдьэ сылдьааччы.  Хаҥаласка элбэх омук тоҕуоруһан олороруттан эбитэ дуу, дьоно-сэргэтэ олус аламаҕайдар, үтүө санаалаахтар. Үлэһит дьону бэлиэтии көрдүлэр да, бары өттүнэн көмөлөһөн бараллара. Литературнай түмэли тэрийии туһунан кэпсэтии саҕаламмыта бэрт. Итиннэ суруйааччылары эрэ буолбакка, дьоҥҥо, улууска  улахан үтүөнү, сабыдыалы оҥорбут дьокутааттары, салайааччылары эмиэ үйэтитиэххэ наада”.

Николай Лугинов билигин кинигэ тахсыыта, хомойуох иһин, уустугуран турарын эттэ.

“300 ахсаанынан тахсыы диэн көннөрү илиинэн суруллубуту бэчээттэппиккэ тэҥнээх. 500-1000 ахсаанынан таһааран баран, ыһан кэбиһэллэр, ону кэлин хантан да булбаккын. Кинигэ, бастатан туран, бибилэтиэкэлэргэ тарҕаныахтаах, онно эрэ хараллан хаалар. Онон ордук оҕо кинигэтин бибилэтиэкэлэргэ тарҕанарын уонна атыыланарын курдук былааннаан таһаарыахха наада. Кинигэ дьоҥҥо тарҕаннаҕына эрэ кинигэ буолар”, — диэтэ.

Итиэннэ фронтовик-суруйааччы 110 сылын тэрээһинигэр Саха сирин суруйааччыларын сойууһун, СӨ Духуобунаһын академиятын  өттүттэн туох кыалларынан көмөлөһүөхпүт диэтэ.