Хачыгаардар кэргэттэрэ махтаннылар

Туора Күөлгэ диэри, урут тыраахтар батыллар сиригэр суол оҥоһуллубут, саҥа оскуола тутуллубут, таас уһуйаан тутулла турар.

Таатта улууһугар бырабыыталыстыба отчуотун салайар, бырабыыталыстыба бэрэссэдээтэлин солбуйааччы Сергей Местников Туора Күөлгэ кэлээт да, хочуолунайга уонна тутулла турар уһуйааҥҥа сылдьан, үлэни-хамнаһы билистэ.

— Чоҕу тыраахтарынан астаран, күрдьэҕинэн быраҕан, чахчы да, хачыгаардар хара үлэни кыайа туталлар, бөһүөлэк тыын суолталаах эбийиэктэрин тымныппакка, хааччыйан олороллор эбит. ОДьКХ министиэристибэтин кытары үлэлэһэн, быйыл хочуолунай саҥардыллыаҕа, саҥа механическай хочуоллар туруохтара. Уһуйаан тутуллан бүттэҕинэ, бу эргэ хочуолунай кыайбат, онон саҥардыллыахтаах, — диэбитигэр, олохтоохтор ытыс тыаһынан көрүстүлэр.

— Хачыгаардар ойохторун ааттарыттан этиэхпин баҕарабын. Хочуолунайга үгүстэрэ 7-6-5 оҕолоох ыал аҕалара үлэлииллэр. Бу улахан дьиэ кэргэттэрин иитэр-аһатар, баар-суох дьоммут, халыҥ хаххаларбыт. Ол эрээри, бу чоххо буккулла, быылынан тыына сылдьаллара доруобуйаларыгар охсуулааҕа чахчы. Үс күнү быһа хап-харанан силлииллэр. Үлэ сылыгар Сергей Васильевич бэйэҕинэн тиийэн, үлэлиир усулуобуйаларын көрбүккэр, хачыгаардар ойохторун ааттарыттан махтал тылларын этэбит, саҥардыах буолбуккун олус үөрэ иһиттибит, — диэн Любовь Ефимова эппитигэр, эмиэ ытыс таһыннылар.

Маны тэҥэ, туора күөллэр кулууп дьиэтин туруорсаллар. Чахчыта, 1964 сыллаахха тутуллубут кулууп дьиэтэ саахалланар туруктаах буолан, 2019 сыллаахха көтүрүллүбүтэ. Эргэ маҕаһыын дьиэтигэр көһөн киирбитэ. Онон 150 миэстэлээх саҥа кулууп тутуллара уолдьаспыт. Үчүгэйэ диэн, бырайыага бэлэм, эспэртиисэни ааспыт эбит. Онон бырабыыталыстыба чилиэннэрэ национальнай бырайыак бырагырааматыгар киллэриэхпит диэн эрэннэрдилэр.

Туора Күөлгэ тыа хаһаайыстыбатын мусуойа баар. Нэһилиэк историятын экспонаттара эмиэ бааллар. ППМИ бырагырааматынан грант ылан, »навес» туппуттара. Билигин дьиэтэ суох буолан, экспонаттара сарайга хараллаллар. Кулууп тутулуннаҕына, бу билиҥҥи эргэ кулуубу биэриэхтээхтэр. Ону тэҥэ, штат арылларын туруорсаллар.

Салгыы кураан буолан, оту атыылаһан олороллорун, ону болҕомтоҕо ылар туһунан биэнсийэлээх Дмитрий Гуляев эттэ. Нэһилиэккэ быраас суоҕа улахан кыһалҕа буоларын, бырааска анаан кыбартыыра бэлэм турарын иһитиннэрдилэр.

Олохтоохтор кэнники кэмҥэ үлэ-хамнас ыытылларын, суолланан, оскуолаланан абыраммыттарын туһунан этэн туран, бырабыыталыстыба үлэтин үчүгэйинэн сыаналаатылар.