Хаһааччыйа айар куттаах хотугу кыталыктара

Хаһааччыйа талааннаах далбар хотуттарын кытта бэрт истиҥ, сэргэх көрсүһүү буолбуттар. Бу туһунан нэһилиэк бибилэтиэкэрэ Ирина Ючюгяева сырдатар.

—Суруйар, хоһоон айар дьоммутун кытта көрсүһүүлэри, сэһэргэһиилэри олохтоохтор олус сэргээтилэр, кэрэхсээтилэр. Ол курдук, дьоро тэрээһиннэргэ кинилэр айар үлэлэрин туһунан сэһэргээн, хоһооннорун ааҕан, кинигэлэрин бибилэтиэкэҕэ бэлэх уунан барыбытын үөрдүбүттэрэ.

Александра Николаевна Сыроватская Омолой нэһилиэгэр күн сирин көрбүтэ. Оҕо эрдэҕиттэн үлэҕэ миккиллибит киһи хайдахтаах да ыарахантан чаҕыйбат. Оҕо сааһа ыстаадаҕа ааспыта. Кыратыттан чуумҥа үлэлээбит, бостууктаабыт. Убайдара бары бултуур, балыктыыр буоланнар, кыракый кыыс онтон хаалсыбатах. Биэнсийэҕэ тахсыар диэри оҕо тэрилтэтигэр завхоһунан үлэлээбит.

Сопхуос ыһыллан дьон-сэргэ үлэтэ суох хааларын саҕана, оҕолор дьарыктаах буолуохтарын наада диэн, сүбэлэһэннэр дьиэ кэргэнинэн «Татайка» община тэриммиттэр. Онон Александра Николаевна 1993 сылтан онно таһаарыылаахтык үлэлии сылдьар. Бэриниилээх, сыралаах үлэтин бочуотунай грамоталара, наҕараадалара туоһулууллар.

Александра Николаевна сцена бэтэрээнэ, тыа хаһаайыстыбатын үтүөлээх үлэһитэ, талба талааннаах, мындыр толкуйдаах ийэ. Ырыаны оҕо эрдэҕиттэн доҕор оҥостон «Дьүкээбил суһума» ансаамбылга ыллыыр. Хоһооннорун ырыа гынан көтүппүтэ, хоһоонньуттар айымньыларынан ырыалары айабыта болҕомтону т ардар. Ол курдук, «Таптыыр кэрэ Татайкам», «Хаһааччыйа», «Эмчиттэргэ», «Кубалар», «Балыксыттар», Хаһааччыйам кыысчаана» уо.д.а. ырыаларын дьон-сэргэ сөбүлээн ыллыыр, сэҥээрэн истэр. Кини: «Ырыа үтүөҕэ, кэрэҕэ угуйар», — диэн этэр.

Анастасия Ивановна Милютина – Мичээрэ уонна Ирина Нестеровна Дохунаева – Кустук көрсүһүүгэ хоһооннорун ааҕан иһитиннэрбиттэрэ кэрэхсэннэ.

Анастасия Ивановна – Мичээрэ оҕо эрдэҕиттэн кинигэ ааҕарын олус сөбүлүүрүн, ордук хоһооннору сөбүлүүрүн этэр. Биэс кыыс амарах ийэтэ, тапталлаах эбэ, хос эбэ талан ылбыт идэтинэн оҕо уһуйааныгар үлэлии сылдьар. Талба талааннаах истэнньэҥ, нэһилиэк тэрээһиннэригэр көхтөөхтүк кыттар, сцена бэтэрээнэ, «Дьүкээбил суһума» ансаамбыл солистката. Хоһоону 2000 сылтан суруйбут. Бэйэтэ оҕолорго аналлаах хоһоонноро ордук табыллалларын бэлиэтиир. «Усуйаана», «Иэйии кыыма», «Куорсун», «Кэрэ эйгэ» хоһоонньуттар түмсүүлэрин чилиэнэ.  Икки кинигэлээх: «Күн оҕолоро» уонна «Хоһооммор олоҕум кэрчиктэрэ». Маны таһынан хомуурунньуктарга 40 хоһооно киирбит. Кини көрсүһүүгэ «Аҕа дойдуну көмүскээччилэргэ» диэн хоһоонун ааҕан барыбытын долгутта.

Ирина Нестеровна Дохунаева – Кустук түөрт кыыс тапталлаах ийэтэ. Медсиэстэрэнэн үлэлээбитэ 41 сыл буолбут. «Балыктыырбын, сир астыырбын, иистэнэрбин, баайарбын сөбүлүүбүн. Хоһоон суруйарга холоммутум ыраатта. Ол гынан баран, бэйэм ааҕарбар диэн суруйабын ээ», — диэн этэр. Билигин кини «Мин дойдум — мин баайым» кинигэлээх.

Ити курдук, биһиги Усуйаанабыт кыра нэһилиэгэр үлэни өрө туппут, суруйары доҕор оҥостубут, эдэр ыччакка холобур буолар, киэн туттар үтүөкэн дьонноохпут. Хотугу кыталыктардаахпыт. Кинилэргэ суруйар дьоҕурдара, айар талааннара өссө сайдан иһэригэр, дьону-сэргэни үөрдэ, сөхтөрө туралларыгар баҕарабын.

Хаартыскалар Ирина Ючюгяева тиксэриилэрэ