Ийэ тыл күнүгэр Өксүү кинигэтэ сүрэхтэннэ

Дьокуускай куорат «Арчы» духуобунай киинин үлэһитэ,  алгысчыт, ырыаһыт, мэлдьи дьоҥҥо-сэргэҕэ сырдыгынан сыдьаайа сылдьар Петр Кычкин, норуокка биллэринэн Сайылык Бүөтүрэ хаһыс да сылын салгын куйаарын нөҥүө «Ийэ тыл илгэтэ» хоһоон айааччылар түмсүүлэрин салайар.

Ийэ тыл күнүгэр, олунньу 13 күнүгэр, хоһоонньут А.А.Евсеева-Өксөйөрдөөх Өксүү кинигэтин сүрэхтэниитин тэрийэн ыытта. «Арчы» дьиэтигэр тутатына астаммыт алаадьынан айах тутан көрсүүттэн тэрээһиммит саҕаланна. Алгыс түһүлгэтин киэҥ саалатыгар киирэн, өбүгэбит үгэһинэн Өксөйөрдөөх Өксүү үөрүүлээх күнүн алгыһынан саҕалаатыбыт. Этиҥ түспүт маһынан арчыланан аал уоппутун оттон, арыылаах алаадьынан айах туттубут. Бүгүҥҥү күммүт геройа Өксөйөрдөөх Өксүү алгыһынан арчылана сырыттын, айдын-туттун диэн алгыс тылынан сыалаатыбыт, күнү тула эргийэн алгыстаах Оһуокай түһүлгэтин таһаардым. Алгыс сиэрин-туомун кэнниттэн иккис этээскэ толору астаах сандалыга олорон аһыы-аһыы кинигэбитин билсиһиннэрдибит. Өксүү кинигэтин «Иккистээн тиллии» диэн ааттаабыт. Ааптар кинигэтигэр олоҕун кэрчиктэрин, тапталы, айылҕа көстүүтүн, төрөөбүт улууһун Абыйы уустаан-ураннаан айбыт.

Бу дьоро киэһэтигэр сандалытын мааны остуолугар Абый сиригэр-уотугар үүнэр моруоска, сугун, хаптаҕас, моонньоҕун отоннорун, кыһыллыбыт чыыр балыгы, убаһа этин амсайдыбыт. Итии үүттээх чэйинэн, кымыһынан утахпытын ханнаран, тиэтэйбэккэ, ыксаабакка налыйан олорон кэпсэттибит. Аксинья Афанасьевна хоһоонньуттар эйгэлэригэр Өксөйөрдөөх Өксүү диэн аатынан биллэр. Кини ИДьМ, СӨ доруобуйа харыстабылын бэтэрээнэ. Билигин ДьУоХХ салаатын үлэһитэ. Бэйэтин идэтинэн үлэлии сылдьан, таптыыр кэргэнинээн уолланан баран, эмискэ ыарыы буулаан, суорҕан-тэллэх киһитэ буолбута. Бииргэ төрөөбүттэрэ, кэргэнэ мэлдьи аттыгар баар буолан, кинигэтин аатын этэринии олоххо иккистээн төннөн, Өксүү билигин саҥа үүммүт күнүн үөрүүнэн көрсөр, кэрэни сыаналаан, иэйиитин хоһоон гынан көтүтэр. Чугас дьонугар, үлэлиир тэрилтэтигэр эйэҕэс майгытынан, олоххо күүстээх санаатынан сыаналанар. Истиҥ иһирэх көрсүһүүгэ Абыйтан биир дойдулаахтара, учууталлара А.А.Томская, А.Т.Томскай, М.Н.Корякина, Абый нэһилиэгин баһылыга Т.А.Томскай, Мэҥэ Хаҥаластан аҕатынан аймахтара, Тоҥ Суорун олоҥхоһуттан төрүттээх Бурнашевтар ааттарыттан аймахтара, 1982 сыл выпусниктара, «Айар кут» хоһоонньуттар түмсүүлэриттэн кэлэн итии-истиҥ тылларын эттилэр. Кинигэтин таһаарбытынан эҕэрдэлээтилэр, хоһооннорун ааҕан дуоһуттулар.
Сайылык Бүөтүрэ тэрээһин иккис чааһыгар Ийэ тыл күнүнэн тута хоһуйуу күрэҕин ыытта. Манна Аана кыыһа диэн аатынан хоһоон эйгэтигэр биллэр хоһоонньут кыайыылаах аатын сүктэ.
Айылҕабыт кытта тэҥҥэ үөрсэн, Өксөйөрдөөх Өксүүбүт дьоро күнэ сырдыгынан сыдьаайда, санаалыын күүһүрдүбүт.

Үтүө киһибит өссө да хоһоон хонуутугар ай-тут,олоххунан дуоһуй! Кэрэ түгэни бэлэхтээбитигэр сылдьыбыт, кыттыбыт ыалдьыт бары үөрэн-көтөн махтал тылын анаатылар.

Марта Николаева