Ил Түмэн дьокутааттара дойду эбээннэрин VI сийиэһин дэлэгээттэрин кытта көрүстүлэр

Ахсынньы 5 күнүгэр Дьокуускайга Арассыыйа эбээннэрин VI сийиэһэ саҕаланна.

Суолталаах тэрээһин дойду биэс эрэгийиэнин салайааччыларын уонна Хотугу сир, Сибиир уонна Уһук Илин төрүт олохтоохторун ассоциациятын өйөбүлүнэн ыытыллар. Арассыыйа эбээннэрин VI сийиэһигэр Магадаан, Сахалин уобаластарыттан, Камчатка уонна Хабаровскай кыраайдартан, Чукотскай автономнай уокуруктан дэлэгээттэр кэллилэр. Бу тэрээһин кэнниттэн тута Саха сирин эбээннэрин сийиэһэ буолара былааннанар.

Дойду таһымнаах сийиэскэ икки күн устата эбээн омук төрөөбүт тылын уонна төрүт култууратын харыстааһын, үгэс быһыытынан ыытыллар олох-дьаһах сайдыытын тосхоллорун торумнааһын туһунан киэҥ кэпсэтии, ырытыһыы, дьүүллэһии буола турар.

Сийиэскэ РФ сэнээтэрэ Сахамин Афанасьев кыттыыны ылар.  Кини быйыл Арассыыйа Хоту, Сибиир уонна Уһук Илиҥҥи төрүт норуоттарын кэлим сайдыытын кэнсиэпсийэтэ оҥоһуллан, 2025 сылга ылыллыахтааҕын иһитиннэрдэ. “Төрүт олохтоохтор олоххо  туттар туһалаах өрүттэргэ үлэлэһиигэ болҕомтону уурарга туһаайаллар. Табаһыттарга  буран көлө, балыксыттарга мотуордаах оҥочо уонна тэрил, булчуттарга спутниковай сибээс наадалар. Онон култуураны уонна да атын социальнай өрүттэри харыстааһыҥҥа ордук болҕомто ууруллубут буоллаҕына, бырабыыталыстыба стратегическай былааннааһын докумуоннарыгар  бу өрүттэри учуоттуура буоллар. Ону тэҥэ, билигин саамай сытыы боппуруостарынан төрүт олохтоох омуктар чөл олохтоох буолуулара уонна сир учаастагын туһанар бырааптарын олоххо киллэриилэрэ буолаллар. Аныгы усулуобуйаҕа биисинэскэ үлэлэһии, интэриниэт нөҥүө информационнай уонна телекоммуникационнай ситимнэри баһылааһын туһунан боппуруостары быһаарыы соруга турар», — диэн бэлиэтээтэ сэнээтэр. Сахамин Афанасьев сийиэс кыттыылаахтарын бу Кэнсиэпсийэ бырайыагын дьүүллэһиигэ көхтөөхтүк кытталларыгар, этиилэрин киллэрэллэригэр ыҥырда.

Норуот дьокутаата Елена Голомарева бэйэтин этиитигэр  Хотугу олохтоох омуктар олохторун төрдүн быһыытынан таба иитиитигэр болҕомтону уурууга туһаайда. Өрөспүүбүлүкэҕэ таба иитэр хаһаайыстыбаларыгар 2023 сыл түмүгүнэн 170 тыһыынчаттан тахса дьиэ табата баар. Кини таба иитиитин юридическэй статуһа анал федеральнай сокуонунан быһаарылла илик диэн долгуйарын биллэрдэ. Итиннэ олоҕуран, табаһыт ороскуота үрдээбитин толуйуу, көһө сылдьар дьиэ тутуута уонна көрүүтэ-истиитэ, ону тиэйиигэ транспордаах буолуу, оттугунан хааччыйыы, көһө сылдьар дьон аһылыгын уо.д.а.  суолталаах боппуруостарга тохтоото. Маны таһынан, сийиэскэ Арктика сайдыытын уонна хотугу норуоттар дьыадаларын миниистирин солбуйааччы Михаил Погодаев,  Камчаткатааҕы аҕыйыах ахсааннаах норуоттар бырааптарын көмүскээччи боломуочунай Роза Долган, Магадаан, Чукотка, Хабаровскай кыраай эбээннэрин кытта үлэлэрин туһунан дэлэгээттэр уопуттарын атастастылар.