Илбэҥэҕэ быыһыыр сулууспа пуунун тэрийэргэ этии киллэрдилэр

Бүлүү улууһугар СӨБырабыыталыстыбата 2025 сыллааҕы үлэтин отчуота бара турар. Вице-премьер Анатолий Семенов салайааччылаах миниистирдэр уонна биэдэмистибэлэр салайааччылара олохтоохторго үлэ түмүктэрин уонна инники былааннары билиһиннэрэллэр, олохтоохтору кытта сирэй көрсөллөр, социальнай эбийиэктэри уоннаОДьКх эбийиэктэрин көрөллөр-истэллэр.

Оройуоҥҥа отчуоттуур хампаанньа Илбэҥэ сэлиэнньэтиттэн саҕаланна. Көрсүһүү кэмигэр олохтоохтор быыһыыр сулууспа пуунун тэрийэр туһунан боппуруоһу көтөхтүлэр. Нэһилиэк ыраах турарын уонна «Бүлүү» федеральнай суолга чугаһын учуоттаан, маннык салааны тэрийии ыксаллаах быһыыга-майгыга түргэнник дьаһанарга уонна нэһилиэнньэ куттал суох буолуутун хааччыйыыга күүс-көмө буолуо этэ.

Маны таһынан, көрсүһүүгэ саахалланар туруктаах дьиэлэртэн  дьону көһөрүү, ОДьКХ эбийиэктэрин туруга, гаастааһын уонна уу ылар сири тутуу кэскилин туһунан кэпсэттилэр. Тыа хаһаайыстыбатын сайыннарыыга, ол иһигэр сир баайын көдьүүстээхтик туһанарга буору чинчийиигэ ураты болҕомто уурулунна. Олохтоохтор сыыппара инфраструктуратын салгыы сайыннарыы наадатын эмиэ бэлиэтээтилэр. 2020 сыллаахха Тыымпы, Лөкөчөөн уонна Илбэҥэ сэлиэнньэлэрэ оптоволокно сибээс лииньийэтигэр холбонуллубуттара. Бүлүү уонна Горнай улуустарын икки ардыгар сибээс  үөскэтэр туһугар Орто Суурт сэлиэнньэтин өттүттэн оптоволокно ситимигэр холбуурга этии киирдэ.

«Бу соругу быһаарарга олук уурулунна: былырыын биһиги «Дьокуускай – Бэрдьигэстээх – Орто Суурт» маршрутунан ВОЛС тутуутун түмүктээбиппит. Билигин лииньийэни үлэҕэ киллэрэр дьаһаллар ыытыллаллар», — диэн Анатолий Семенов эттэ.

Бырабыыталыстыба отчуота Бүлүү улууһун Лөкөчөөн сэлиэнньэтигэр эмиэ буолла. Сүрүн тиэмэнэн уот сыаната үрдээһинэ, ОДьКХ эйгэтин боппуруостара, сэлиэнньэ аттыгар «Бүлүү» федеральнай суолу ааспааллааһын уонна сырдатыы, олохтоохтору иһэр уунан хааччыйыы буоллулар. Лөкөчөөн үгэс быһыытынан тыа хаһаайыстыбатыгар хайысхалаах. Былырыын сэтинньигэ Харлампьевтар дьиэ кэргэттэрин «Тускул Л» бааһынай хаһаайыстыбатыгар 120 сүөһүгэ аналлаах толору механизированнай хотон арыллыбыта. Хаһаайыстыба 25-тэн тахса сыл үүт бородууксуйатын оҥорорунан уонна переработкалыырынан дьарыктанар, ол иһигэр өрөспүүбүлүкэ улуустарыгар атыыланар Лөкөчөөн сыырын оҥорон таһаарар.

Тыа сирин олохтоохторо оттуур сирдэри тэрийэр туһугар сорох сирдэргэ мелиорация уонна тэхиниичэскэй үлэлэри ыытар наадатын бэлиэтээтилэр. Этии быһыытынан бастакы көмөнү оҥорор пууннаах быыһыыр бөлөҕү тэрийэр туһунан этии киирдэ. Лөкөчөөҥҥө саҥа оскуола дьиэтин тутуутун боппуруоһа туспа көтөҕүлүннэ. Билиҥҥи дьиэ 1962 сыллаахха тутуллубута, онно билигин 100-чэ оҕо үөрэнэр. Бырабыыталыстыба бэрэстэбиитэллэрэ үөрэх тэрилтэтигэр сырыттылар уонна үөрэх усулуобуйатын кытта билсистилэр. Бүлүү улууһун олохтоохторо отчуоттуур хампаанньа чэрчитинэн биэдэмистибэлэр бэрэстэбиитэллэригэр быһаччы ыйытык биэрэр уонна бэйэлэрин нэһилиэктэрин сайдыытыгар туох бастакы суолталааҕын этэр кыахтаналлар. Маныаха Ил Дархан Айсен Николаев отчуоттары маннык илэ көрсөн ыытыы ордук ыраах уонна суола-ииһэ мөлтөх нэһилиэктэргэ наадалааҕын, былаас уонна нэһилиэнньэ быһаччы кэпсэтэрин хааччыйарын бэлиэтээбитэ.