Илин эҥээр улуустарга Диализ киинэ баар буолла

Бу күннэргэ доруобуйа харыстабылын устуоруйатыгар аан бастаан Диализ улуустар икки ардыларынааҕы киинэ баар буолла.

Ол курдук, тохсунньу 15 күнүгэр Мэҥэ Хаҥалас улууһун Майа сэлиэнньэтигэр илин эҥээр улуустар олохтоохторугар анаан, “РеноДиал” диализ улуустар икки ардыларынааҕы киинэ арыллан, дьон-сэргэ, чахчы да, санаата өрө көтөҕүлүннэ.

Саҥа кииҥҥэ Мэҥэ Хаҥалас, Амма, Чурапчы, Уус Алдан, Хаҥалас, Таатта, Томпо улуустарын ыарыһахтара эмтэниэхтэрэ.

Статистика көрдөрөрүнэн, Саха сиригэр бүөрдэрин үлэтэ кэһиллэн, диализка тиийээччи ахсаана аҕыйаабат. Илин эҥээр улуустарын олохтоохторо Диализ киинин арыйан үлэлэтэр туһунан СӨ бырабыыталыстыбата нэһилиэнньэҕэ отчуотун кэмигэр сыл аайы туруорсаллара. Биллэрин курдук, ыарыһахтар нэдиэлэҕэ 3–4 төгүл процедура ылаары, хаһаайыстыбаларын, дьиэлэрин-уоттарын, дьиэ кэргэттэрин хаалларан туран, Дьокуускайга көһөргө күһэллэллэрэ.

“Саҥата-иҥэтэ суох уорган”

“РеноДиал” Диализ киинин отделениетын сэбиэдиссэйэ, нефролог быраас Ксения Давыдова: “Бүөрү “саҥата-иҥэтэ суох уорган” диэн ааттыыллар. Бүөр ыарыытын сибикитэ ыарыы туохтан үөскээбититтэн: сүһүрүүттэн (воспаление) дуу, бүөр үлэтэ мөлтөөһүнүттэн дуу тутулуктаах.

Бастакытынан, сүһүрүү. Сүһүрүү тымныйыыттан үөскүүр, ыарыы пиолонефрит диэн ааттанар. Тымныйыыга киһи кыраадыһа 39–40 кыраадыска тиийэ тахсыан, тоҥуон-тиритиэн, иигин өҥө уларыйыан, кытарыан сөп, бүөрэ күүскэ ыалдьар. Маннык турукка тиийбит киһи бырааска хайаан да көрдөрүөхтээх.

Иккиһинэн, бүөр үлэтэ мөлтөөһүнүн “бүөр хроническай ыарыыта” диэн ааттыыбыт. Туохтан үөскүүрүй? Бүөр үлэтэ араас ыарыыттан мөлтөөн барар, ол эрэн, сылдьан эрэ мөлтөөбөт, туох эрэ ыарыыттан сылтахтанар. Сүрүннээн, саахарынай диабеттан. Саахарынай диабеттаах киһи диеатаны, быраас этиитин тутуспат, сыыһа эмтэнэр, кэмигэр эмин испэт буоллаҕына, онтон сылтаан бүөрдэрэ аккаастаан, бэл, диализка тиийэр.

Хаан баттааһынын үрдээһиниттэн, сүрэх ыарыытыттан бүөр үлэтэ эмиэ мөлтүүр. Оттон хаан баттааһына туохтан үөскүүрүй? Сүрэх ыарыытыттан, киһи тымырдара холестерин бляшкатынан бүөлэнэриттэн. Манна даҕатан эттэххэ, бүөр бэйэтэ эмиэ тымырдаах, ол иһин бүөр тымыра эмиэ бүөлэниэн сөп. “Бүөр хроническай ыарыытыгар” сүһүрүү курдук ыалдьыбат, хаанын баттааһына эрэ үрдүөн сөп. Онон хааным баттааһына тоҕо үрдүүрүй диэн бырааска баран көрдөрөн, анаалыс туттарыахтаах. Билигин хаан баттааһынын ыарыыта эдэримсийэн иһэр. Ол иһин, хаан баттааһына үрдээһинин сэрэтэн, диспансеризацияҕа сылдьыллар. Эрдэ көрөн эмтэммит буоллаҕына, бүөрэ аккаастаамыан да сөп.

Аны гемодиализтан ураты өссө дьиэтээҕи диализ диэн баар, ол эбэтэр ыарыһах дьиэтигэр олорон эрэ диализтаныан сөп. Икки көрүҥнээх: аппараатынан эбэтэр илиинэн.

Уопсайынан, бүөр ыарыытыттан харыстанар, мин санаабар, наһаа ыарахана суох. Организммытыгар хаан мэлдьи эргийэ сылдьарын туһугар хамсаныахха наада. Доруобуйа харыстабылын тэрилтэтэ этэринэн, киһи күҥҥэ 10 тыһыынча хардыыны оҥоруохтаах. Аһара уойбат туһугар диетаны тутуһуллар. Диета диэн тугуй? Күннээҕи аһыыр аспыт элбэх углевода, консервана, химията суох буолуохтаах. Билигин ыччат наһаа элбэх энэргиэтиги иһэр буолла. Ити хаан баттааһынын үрдэтэр, саахаргын таһаарар. Онтон сылтаан бүөрдэрэ аккаастаан барар. Аны ханнык да ыарыыга бэйэҥ билэргинэн эмтэниэ суохтааххын. Аны, араас угуйукка итэҕэйэн, ыарыыны мүлүрүтэр эмтэринэн үлүһүйүллүбэт. Ити барыта бүөрүнэн ааһар. Ол иһин, бүөрүҥ хайдаҕын билбэккэ, эми-тому мээнэ иһэр сыыһа. Элбэхтик ыраас ууну иһиллиэхтээх. Организмҥа уу тиийбэт буоллаҕына (обезвоживание), бүөргэ улахан охсуулаах», — диэн ыарыыны сэрэтэр туһунан кэпсээтэ.

Евгения Николаева, СӨ Доруобуйа харыстабылын министиэристибэтин штаты таһынан сүрүннүүр нефролога:

— Бүөр ыарыһах ахсаана аан дойдуга барытыгар да эбиллэ турар. Ол сүрүн төрүөтэ — нэһилиэнньэ кырдьыыта, саахарынай диабет, гипертония ыарыылара уонна ол кэнниттэн бүөр ыарыылара. Арассыыйаҕа 45 тыһыынча курдук, оттон Саха сиригэр 650 киһи диализ процедуратынан туһанар. Бу киин арыллыыта илин эҥээр улуустар нэһилиэнньэлэригэр социальнай уонна экэниэмиэкэ өттүнэн туһалаах буолуоҕа.

Прокопий Давыдов, “РеноДиал Заречье” Диализ улуустар икки ардыларынааҕы киинин дириэктэрэ:

— Кииммит 333 кв. м иэннээх. Эмтэнээччилэр диализ процедуратынан барытынан Мэдиссиинэ булгуччулаах страховкатын полиһынан босхо туһаналлар. Киин диализ уонна ууну ыраастыыр аныгы аппарааттарынан толору сэбилэннэ. Барыта 10 аппараат баар, 60 эмтэнээччини хааччыйар кыамталаах. Киин аһыллан, диализка наадыйар элбэх киһиэхэ көмөлөһөр кыахтаныахпыт диэн эрэнэбит.