Илиҥҥи экэнэмиичэскэй пуорум ыытыллар күннэрэ билиннэ

Сыл аайы ыытыллар Илиҥҥи экэнэмиичэскэй пуорум 2026 сыл балаҕан ыйын 1-4 күннэригэр Владивостокка ыытыллыаҕа.

РФ бэрэсидьиэнэ Владимир Путин үбүлүөйдээх Илиҥҥи экэнэмиичэскэй пуорумҥа (ИЭП) тыл этэригэр, ХХI үйэҕэ национальнай инники күөҥҥэ Уһук Илини уонна Сибиири сайыннарыы буоларын санаппыта. Бу сүрүн сорук, инникигэ тирэх буолар. Ол иһин ИЭП тэриллэн, судаарыстыба онно улахан суумалаах харчыны угар. Кэнники сылларга бу улахан көрдөрүүнү биэрдэ: ВВП 4-тэн 11 трлн солк. диэри улаатта — бу 2,5 төгүлтэн тахса үрдээһин.

«Кэнники 10 сылга сүрүн хапытаалы киллэриигэ инники күөҥҥэ сылдьыбыт эрэгийиэннэри ааттыыбын: Саха сирэ – 4,5 трлн солк., Амурскай уобалас – 4 трлн солк., Сахалин уобалаһа – 2,6 трлн солк. Уһук Илиҥҥи федеральнай уокурукка киирбит инвестиция 55 бырыһыана кинилэргэ тиксэр», — диэн Владимир Путин бэлиэтээбитэ.

«Арассыыйа орто көрдөрүүтүн Уһук Илин хас да көрдөрүүнэн куоһарар: сүрүн хапытаалга киирэр  инвестиция 2014 сылтан икки төгүл улаатта, Арассыыйа орто көрдөрүүтүн 1,5 төгүл куоһарда. Бырамыысыланнай оҥорон таһаарыы 1,3 төгүл, сыллааҕы сиртэн хостонор туһалаах баай кээмэйэ 1,4 төгүл, дьиэни киллэрии – 1,5 төгүл, тутуу кээмэйэ 2,3 төгүл улаатта. 2024 сыл муус устарга Уһук Илиҥҥэ аан бастаан биир кв. м. сыаната Арассыыйа орто көрдөрүүтүгэр тэҥнэспитэ уонна билигин 21%-нан намыһах. Судаарыстыба өйөбүлүнэн туһанар бырайыактарга уопсайа 5,6 трлн солк. угулунна. Эрэгийэн маннык эрчимнээх сайдыыта кэлим үлэ түмүгэ буолар, онно ИЭП оруола улахан», — диэн РФ бырабыыталыстыбатын бэрэссэдээтэлин солбуйааччы,  УИФУо бэрэсидьиэн боломуочуйалаах бэрэстэбиитэлэ уонна ИЭП ыытыыга, тэрийиигэ кэмитиэт бэрэссэдээтэлэ Юрий Трутнев бэлиэтээбитэ.

Былырыыҥҥы ИЭП үлэтин түмүгүнэн, РФ бэрэсидьиэнэ Владимир Путин сорудахтары биэрбитэ.  Күн бүгүн Уһук Илин куораттарын маастар-былааннарын олоххо киллэриигэ көхтөөх үлэ бара турар.

Ил Дархан Айсен Николаев бэлиэтээбитинэн, ИЭП Саха сирин Уһук Илин социальнай-экэнэмиичэскэй сайдыытын биир лиидэрин быһыытынан көрдөрөр. 2025 сыллааҕы пуорумҥа Саха сирэ 106 млрд солк. суумалаах 27 сөбүлэһиигэ илии баттаабыта. Уопсай инвестиционнай бартыбыал 641 млрд. солк. буолбута. «Бу инники үлэҕэ бигэ тирэх буолар, бөдөҥ бырайыактары инники күөҥҥэ таһаарарга, дьон олоҕун хаачыстыбатын тупсарарга кыах биэриэҕэ», — диэн Айсен Николаев тоһоҕолоон бэлиэтээтэ, диэн иһитиннэрэр Ил Дархан, бырабыыталыстыба пресс-сулууспата.