Карл Башарин олоххо таптала

    Карл Георгиевич Башарин олоххо таптала

“Саха киэн туттар дьоно” сиэрийэнэн тахсыбыт “Карл Георгиевич Башарин” диэн саҥа кинигэ биһирэмэ буолла. 

 

Профессор, мэдиссиинэ наукатын доктора, М.К. Аммосов аатынан университет мединститутун анатомияҕа кафедратын сэбиэдиссэйэ, 400-тэн тахса научнай үлэлэрдээх, 3 монографиялаах, 15 үөрэх босуобуйалаах, Уһук Хоту сиргэ сөтөл (түбүркүлүөс) курдук ыарахан ыарыыны сиһилии үөрэтэн аан дойду наукатыгар бөдөҥ кылаатын киллэрбит, Аан дойдутааҕы чөл олох (трезвость) академиятын вице-бэрэсидьиэнэ, физкултуураны уонна успуорду кытта ыкса доҕордуу, чөл, чэгиэн-чэбдик олох университетын төрүттээччитэ уонна ректора, тыһыынчанан лэксийэни аахпыт, талааннаах араатар, Саха сирин 200-тэн тахса нэһилиэгэ арыгыны атыылааһынтан аккаастанарын тэрийбит, Саха Өрөспүүбүлүкэтин духуобунаһын Академиятын академига Карл Георгиевич Башарин киэҥ эйгэҕэ бэрт үчүгэйдик биллэр.

Ааспыт нэдиэлэҕэ “Саха киэн туттар дьоно” сиэрийэнэн тахсыбыт “Карл Георгиевич Башарин” диэн саҥа кинигэ сүрэхтэниитин мэдиссиинэ институтун дириэктэрэ, мэдиссиинэ наукатын кандидата Гоголев Николай Михайлович салайан ыытта.

630 страницалаах кинигэни Карл Георгиевич Башарин кэргэнэ, филологическай наука доктора, профессор Зоя Константиновна Башарина, кыргыттара, лингвистика философиятын доктора Ольга Карловна Башарина, филологическай наука кандидата Анна Карловна Башарина хомуйан “Айар” кинигэ кыһатыгар таһааттардылар. Кинигэ иитэр-үөрэтэр, өйдөтөр суолтата сүҥкэн.

Уһулуччулаах учуонай, арыгылааһыны утары күүстээх уонна утумнаах үлэни ыыппыт, чэгиэн-чэбдик олох тулхадыйбат пропагандиһа Карл Георгиевич Башарин сырдык олоҕун, айар үлэтин үөлээннээхтэрэ, мэдиссиинэ институтун преподавателлэрэ, устудьуоннар,  доҕотторо, биир дойдулаахтара, дьиэ кэргэнэ киэҥник арыйдылар, истиҥ-иһирэх ахтыылары оҥордулар. Кинилэр ортолоругар: СӨ Ил Түмэн бэрэссэдээтэлэ Алексей Ильич Еремеев; РФ уонна Саха Өрөспүүбүлүкэтин үтүөлээх диэйэтэлэ Андрей Саввич Борисов; Арассыыйа судаарыстыбаннай уонна уопсастыбаннай диэйэтэлэ, педагогика доктора Евгения Исаевна Михайлова; СӨ доруобуйа харыстабылын миниистирин солбуйааччы Татьяна Юрьевна Павлова; саха норуотун суруйааччыта Николай Алексеевич Лугинов, мэдиссиинэ наукатын доктора, анатомия кафедратын профессора Алла Борисовна Гурьева; “Чөл олох” уопсастыбаннай пуондатын дириэктэрэ Елена Ивановна Шудря; Чурапчы улууһун баһылыга Степан Анатольевич Саргыдаев, Г.П.Башарин аатынан Сылаҥ орто оскуолатын дириэктэрэ Лидия Михайловна Сивцева, РФ уонна СӨ үтүөлээх бырааһа, СӨ бочуоттаах олохтооҕо Земфира Макаровна Кузьмина; РФ уонна СӨ доруобуйа харыстабылын туйгуна, РФ профессиональнай үөрэхтээһинин бочуоттаах үлэһитэ Елена Дмитриевна Колодезникова умнуллубат түгэннэри кэпсээтилэр.

Чуолаан, Карл Георгиевич уонна Зоя Константиновна дьиэ кэргэттэринэн чугас доҕордоро, Ил Түмэн бэрэссэдээтэлэ Алексей Еремеев бэйэтин ахтыытыгар, киһи киэнэ үтүөтэ, чулуута, бөдөҥ учуонай Карл Георгиевич Башарин Саха сирин историятыгар өтөрүнэн симэлийбэт суолу-ииһи хаалларбытын, сырдык аата “Айар” кинигэ кыһатынан үйэтитиллибитин эттэ. Айар-тутар олоҕун былаһын тухары М.К. Аммосов аатынан ХИФУ мединститукка устудьуоннары үөрэппит, анатомия кафедратын салайбыт, номоххо киирбит уһулуччулаах үлэһитинэн буоларын, XX үйэ саҕаланыаҕыттан, саха норуотун өр кэмҥэ буулаабыт сөтөл (түбүркүлүөс) ыарахан ыарыытыттан өрүһүйэр сыал-сорук туруорунан, сиһилии үөрэтэн, ыалдьыбыт дьону үтүөрдэр ньыманы тобулан, наукаҕа сүҥкэн кылааты киллэрбитин, монографиялардааҕын, мэдиссиинэ наукатын кандидата буолбутун, онтон докторын үрдүк аатын ситиһиилээхтик көмүскээбитин бэлиэтээтэ. Ити сүрүн үлэтин быыһыгар дойдуну таптааһын тыына күүстээх буолан, арыгылааһыны утары киэҥ уопсастыбаннай үлэни ыыппытын, үгүс көлүөнэ эмчиттэри иитэн-үөрэтэн таһаартаабытын, учууталларынан күн бүгүнүгэр диэри киэн тутталларын, махтаналларын эттэ.

Салгыы, Алексей Ильич бэйэтин ахтыытыгар саха бөдөҥ учуонайа, историческай наука доктора Георгий Прокопьевич Башарин уола буоларын, Карл Георгиевич аҕатын курдук буоларга дьулуспутун, бэйэтигэр икки төгүл эппиэтинэстээхтик ылынан, кыырпах да саҕаны түһэн биэрбэтэҕин, үлэ-олох очурдарыгар оҕустарбакка, чиэстээхтик, эҥкилэ суох ыраас, кырдьыктаах суолу ааспытын иһитиннэрдэ. Ол курдук, өйүн-санаатын бүтүннүү ыччаты дойдуну таптааһын тыыныгар иитиигэ туһаайбыта. Арассыыйа Судаарыстыбаннай Гимнин, “Улуу нуучча тыла!” хоһоону улахан түмсүүлэргэ, аан дойду таһымнаах тырыбыналарга тиийэ дорҕоонноохтук  толортоон улахан биһирэбили, билиниини ылара. Үөрэтэр устудьуоннарыттан  эмиэ ону ирдиирэ.

Духуобунаһы, уопсастыбаннай өйү-санааны баһылыыра-көһүлүүрэ. Арыгылааһыны утары охсуһуу төрүттээччитэ чөл олоҕу тарҕатааччы быһыытынан үгүс өрүттээх хамсатыылаах дьаһаллары ыытыспыта. РФ, аан дойду учуонайдара Саха сиригэр кэлэ сылдьыылара ситиһиллибитэ. Бүтүн Арассыыйатааҕы, норуоттар икки ардыларынааҕы, аан дойдутааҕы түмсүүлэргэ, пуорумнарга кыттара, арыгы буортутун, чөл олох туһатын тустарынан ылыннарыылаах этиилэри киллэртээбитэ. Уопсастыбаннас ылыммыта, Саха Өрөспүүбүлүкэтин Бырабыыталыстыбата өйөөбүтэ,  киэҥ хамсааһын тэнийбитэ. Арыгы атыылааһынын хааччахтыыр, бэрээдэктиир туһунан 2014 сыллаахха Ил Түмэн Сокуона тахсыбыта. Өрөспүүбүлүкэҕа баар 445 нэһилиэктэн аҥаардарыттан ордуктара  арыгы атыылааһынын тохтоттулар. Элбэх киһи буортулаах дьаллыктартан аккаастаммыта. Итинник бэлиитикэ салҕанар. Кэм кэрдии ааһан истэҕин аайы ыытыллыбыт үлэ, оҥоһуллубут дьыала суолтата улаатан иһэр.

Башариннар кыргыттара, лингвистика философиятын доктора Ольга Карловна Башарина, филологическай наука кандидата Анна Карловна Башарина, Карл Георгиевич Башарин кэргэнэ, филологическай наука доктора, профессор Зоя Константиновна Башарина махталларын биллэрдилэр.

Карл Георгиевич Башарин олоҕун, айар үлэтин бүтүннүү наукаҕа, бар дьон чэгиэн туруктаах буоларын туһугар анаабыта. Киһи быһыытынан болҕомтону тардар ураты  өрүттэрдээҕэ. Физкултууранан, успуордунан дьарыктанара, үрдүк тырыбынаттан дорҕоонноохтук хоһооннору ааҕан чаҕылыҥнатара, Арассыыйа уонна Саха сирин Өрөгөй ырыаларын ыллаан сөхтөрөрө. Дьону кытта кэпсэтэригэр санаатын таптардаҕына эрчимнээхтик күлэн лаһыгыратара. Кинини кытта чугастык алтыспыт дьонун сүргэлэрин көтөҕөрө, инникигэ кынаттыыра, күлэн-үөрэн сэргэхситэрэ.

Мэдиссиинэ учуонайа, институт преподавателэ, уопсастыбанньык, арыгы, табах киһи доруобуйатыгар буортутун билэн, арыгылааһыны утары охсуһууну төрүттээбит, бэртээхэй доҕор, иллээх дьиэ кэргэн амарах аҕата, эйэҕэс эһээтэ Карл Георгиевич Башарин хаалларбыт этиилэрэ, идиэйэлэрэ кини туһунан тахсыбыт дьоһун кинигэтинэн салҕаналлар.

 

Баһылай Посельскай,

Дьокуускай.

Хаартыскалар Баһылай Посельскай тиксэриилэрэ.