Кыайыыны уһансыбыт эһээм, убайдарым

Ийэ дойдуларын көмүскэлигэр бүтүн дьиэ кэргэнинэн, аҕа ууһунан саа-саадах тутан өстөөҕү утары кыргыспыттар кэккэлэригэр Егоровтар дьиэ кэргэн алта уолаттара сэриигэ ыҥырыллыбыттара. Ити мин эһээм уонна  убайдарым, кинилэр тустарынан кэпсииргэ соруннум.

Сыллата, ыам ыйын 9 күнүгэр, Өлүөхүмэ Тээнэтигэр Улуу Кыайыы күнэ сэппэрээк чэлгийэ тыллыыта, айылҕа мүөттээх дыргылынан тыынан сайын кэлиитэ, хайаттан тардыылаах Тээнэ үрэх ыраас, толору уутунан чаҕылыйа сүүрүгүрүүтэ дьоһуннук бэлиэтэнэр. Бу Улуу Арассыыйа үгүс дьиэ кэргэттэригэр курдук, Егоровтар улахан дьиэ кэргэттэригэр уратылаах, харах уулаах бырааһынньык буолар. Хаан-уруу, аймах-билэ дьон мустан кырыктаах сэрииттэн эргиллибэтэх, тыылга кыайыыны чугаһатыспыт аҕаларын, ийэлэрин убайдарын, эдьийдэрин ахталлар-саныыллар.

Эписийээлинэй докумуоннар дааннайдарынан, Аҕа дойду Улуу сэриитигэр 60-тан тахса тыһыынча Саха сирин олохтоохторо ыҥырыллыбыттара. Кинилэртэн 23 тыһыынчаттан тахсалара сэрии хонуутугар дьоруойдуу охтубуттара.

Аҕа дойду Улуу сэриитигэр мин хос эһээм Лука Данилович, хос эбээм Марфа Саввична Егоровтар алта уолларын атаарбыттара. Түөртэрэ сэрии бастакы сылларыгар араас фроннарга кыргыһа сылдьан дьоруойдуу охтубуттара. Байаҥкамаакка ыҥырыллан тиийэн медхамыыһыйаны ааһалларыгар мин эһээм, саамай аҕалара, 53 саастаах Алексей Лукич, сэриигэ ыытартан тохтотуллан, үлэ фронугар анаммыта. Абаҕабын Федот Лукиһы доруобуйатын туругунан сыыйан, эмиэ үлэ фронугар ыытарга быһаарбыттара.

Прокопий Лукич Егоров

Федот Лукич Егоров кыыһа Люция Федотовна Егорова ахтыытынан, Прокопий Лукич Егоров Саха АССР Токко оройуонун Тээнэ сэлиэнньэтигэр 1918 сыллаахха төрөөбүт, сэриигэ 1942 сыл бэс ыйын 15 күнүгэр Өлүөхүмэ оройуонунааҕы байаҥкамаатынан ыҥырыллыбыт. Анал үөрэҕи ааһан, 21‑с туспа хайыһар биригээдэтигэр сулууспалаабыт. Кини кэргэнэ, Токко оройуонун Дьаархан сэлиэнньэтиттэн төрүттээх Варвара Лукинична Егорова кэргэниттэн тиһэх суругун 1942 сыл от ыйын 13 күнүгэр Молотов куораттан 220/12 п/я (Бершеттээҕи байыаннай лааҕыр) туппут. Саха сириттэн тиийбиттэри булчут, тымныыны тулуйумтуо дьон диэн туспа хайыһар биригээдэлэригэр сүүмэрдээн Ленинградскай фроҥҥа Ладога, Ильмень күөллэргэ кыргыһыыга ыыталыыллара. Прокопий Лукич Егоров бу хойукка диэри сураҕа суох сүппүтүнэн ааҕыллара.

Хата, биллэр энтузиаст-ирдэһээччилэр Ньурбаттан Ксенофонт Васильевич Васильев уонна Чурапчы Мындаҕаайытыттан Николай Ильич Петров өр сыллаах, утумнаах сыралаһыыларын түмүгэр Прокопий Лукич Егоров Пермьскэй кыраайга көмүллүбүтэ биллибитэ. Онон көмүллүбүт сирин чуолкайдыыр сыалтан Федот Лукич Егоров сиэнэ, Тээнэ олохтооҕо Татьяна Михайловна Тымырова сүбэтинэн Ксенофонт Васильевич Васильевы кытта сибээстэспитим. Онуоха кини “Память” көрдүүр этэрээт салайааччыта (Пермь куорат) Луиза Чингизовна Пральникова дааннайдарын биэрбитэ итиэннэ Николай Ильич Петровтуун сибээстэһэргэ сүбэлээбитэ.

Николай Ильич Пермьскэй кыраайга Бершеттээҕи байыаннай лааҕыр турбут Юг бөһүөлэккэ сылдьыбытын кэпсээбитэ. Кини 2024 сыллаахха маннык ис хоһоонноох биллэрии биэрбит: “Саха АССР Токко оройуонун Тээнэ сэлиэнньэтиттэн төрүттээх 1909 сыллаах төрүөх Егоров Прокопий Лукич аймахтарын көрдүүбүн. САССР Өлүөхүмэ оройуонунааҕы байаҥкамаатынан 15.06.
1942 с. ыҥырыллыбыт. 21‑с туһунан хайыһар биригээдэтин эрэдэбиэйэ. Кэргэнэ Егорова Варвара Лукинична САССР Токко оройуонун Дьаархан сэлиэнньэтиттэн төрүттээх. Егоров Прокопий Лукич көмүллүбүт сирин буллубут, ол туһунан биллэриэхпитин баҕарабыт. Николай Ильич” уонна төлөпүөнүн нүөмэрин суруйбут.

Мин “Память” көрдүүр этэрээт салайааччытыгар (Пермь к.) Луиза Чингизовна Пральниковаҕа Прокопий Лукич Егоров көмүллэ сытар сирин чуолкай ыйарыгар көрдөһөн сурук ыыппытым. Өскөтүн бу чахчы бигэргэтилиннэҕинэ, кини көмүллэ сытар сиригэр Егоровтар дьиэ кэргэн төрүт уус уйаларыттан — Тээнэттэн ытыс буор илдьэн кутар былааннаахпын.

Көрдүүр этэрээттэр көмөлөрүнэн

Күн бүгүн Арассыыйа олохтоохторо, урукку Сэбиэскэй сойууһунай өрөспүүбүлүкэлэр гражданнарын курдук, Аҕа дойду Улуу сэриитигэр өлбүт, сураҕа суох сүппүт аймахтарын буларга, чуолкайдыырга эрэллэрин сүтэрбэккэ ирдииллэр, көрдүүллэр. Мин эмиэ уоттаах сэрии толоонугар дьоруойдуу охтубут убайдарым Григорий Лукич, Иван Лукич, Тимофей Лукич Егоровтар тустарынан чуолкайдаһан архыыптарынан, “Память народа”, “Победа”, “Образы войны” саайтарынан, атын үгүс докумуоннарынан, матырыйаалларынан утумнаахтык ирдэһэн кэллим.

Өр сыллаах сырам таах хаалбата диэххэ наада. Ол курдук Тверь, Смоленскай, Ростов уобаластарыгар үс убайым көмүллэ сытар сирдэрин буллум. Көрдүүр этэрээттэр салайааччыларын, сэрии бэтэрээннэрин Сэбиэттэрин бэрэссэдээтэллэрин тус бэйэлэрин кытта суруйсабын, сибээстэһэбин. Чуо кинилэр буолалларын уонна көмүллүбүттэрин бигэргэтэр докумуоннары туттахпына, Кыайыы күнүгэр тиийэн кинилэр сырдык кэриэстэригэр сүгүрүйэр, көмүллүбүт сирдэригэр төрөөбүт дойдуларын ийэ буорун кутар бигэ санаалаахпын.

Пантелеймон Егоров.

ХААРТЫСКАНЫ ААПТАР ТИКСЭРДЭ