Маасканы ким кэтиэхтээҕий – ыалдьыбыт эбэтэр доруобай киһи?

Коронавирус эпидемията тарҕаныытын кэмигэр мэдиссиинэ мааскатын дьон үксүн уопсастыбаннай сирдэргэ кэтэллэрин көрөр этибит. Билигин маасканы кэтии — ыалдьыбыт да, чэгиэн да киһи доруобуйатын култуурата буолла. Ол да буоллар, маасканы кэтии култууратыгар хас даҕаны ыйытыы үөскүүр: Ким кэтиэхтээҕий? Хайдах сөпкө кэтиллэрий? Бүгүн Роспотребнадзор сүбэлэрин санаан ааһыаҕыҥ.

Доруобуйа харыстабылын аан дойдутааҕы тэрилтэтэ үс бөлөх дьоҥҥо маасканы булгуччулаахтык кэтэргэ сүбэлиир:

1. Маасканы ыалдьыбыт дьон кэтиэхтээх. Респираторнай вирустар тарҕанар саамай элбэх ньымалара – салгынынан-хаапыланан. Ыалдьар дьон ахсаанын аччатар туһугар, ыарыһах киһи ытырдар, сөтөллөр эбэтэр кэпсэтэр кэмигэр бактерия салгыҥҥа тарҕаныытын тохтотуохха наада. Бу соругу мааска ситиһиилээхтик толорор. ВОЗ сүбэтинэн, маасканы кыра да сибикилэр баар буоллахтарына кэтиэххэ наада (кыратык сөтөллүү, күөмэй кыһыйыыта уонна ыарыыта, былчыҥ ыарыыта, сылайыы).

2. Маасканы доруобай дьон кэтиэхтээх. Бу бэйэни харыстаныыга көмөлөһөр — тоҕо диэтэххэ ыарыһах киһини кытта чугастык уонна элбэхтик алтыстахха, ыалдьар куттал үрдүүр.

3. Маннык харыстанар дьаһал кырдьаҕас дьоҥҥо (60 саастарын ааспыт), ону таһынан атын ыарыылардаах дьоҥҥо (онкология, астма, диабет, гипертония, сүрэх, тыҥа ыарыылара) наада. Бу дьон иммунитета мөлтөх буолар, ол аата кинилэр организмнара вирустары утары охсуһар кыаҕа кыра. Итини таһынан, кырдьаҕас уонна атын ыарыылаах дьон, ыалдьан хааллахтарына, кыра да тымныйыы ыараханнык ааһыан, улахан содуллаах буолуон сөп.

Маасканы ханнык өттүнэн сөпкө кэтиллэрий?

Стандартнай мэдиссиинэ мааскаларын туһунан эттэххэ, кинилэр үксүн икки өрүттээх буолаллар: үрүҥ (фильтрдыыр) уонна күөх эбэтэр от күөҕэ (ууну-сили киллэрбэт).

Онон, маннык буолан тахсар: эһиги ыалдьар буоллаххытына уонна атын дьон доруобуйатын туһугар долгуйар буоллаххытына, мэдиссиинэ мааскатын ханнык өттүнэн – күөх дуу, үрүҥ дуу – кэтиллиэхтээҕин билии олус туһалаах. Ол курдук, өскөтүн өҥнөөх өттө иһирдьэ хаалар буоллаҕына, тулалыыр дьоҥҥут куталга киириэхтэрэ, оттон күөх өттө таһырдьа буоллаҕына, эһиги биологическай убаҕастаргыт салгыҥҥа тахсыбакка, сыстыы куттала биллэ намтыа. Бу уратылары биллэххитинэ, «Доруобай киһи маасканы ханнык өттүнэн кэтиэхтээҕий?» диэн ыйытыыга эппиэт «үрүҥ өттүнэн таһырдьа», оттон ыалдьыбыт киһи «күөх өттүнэн таһырдьа» диэн буоларын өйдүөххүт.