Маттаҕа кырдьаҕастар уонна инбэлииттэр интэринээт-дьиэлэрэ үлэҕэ киириэҕэ

СӨ Бырабыыталыстыбатын Бэрэссэдээтэлин бастакы солбуйааччы Дмитрий Садовников салайыытынан социальнай эбийиэктэр тутууларын боппуруостарыгар мунньах ыытылынна. Мунньахха өрөспүүбүлүкэ араас улуустарыгар тутулла турар тоҕус эбийиэк дьүүллэһилиннэ.

Сүрүн эбийиэктэртэн биирдэстэринэн, былаан быһыытынан быйылгы сыл бүтүөр диэри үлэҕэ киириэхтээх Мэҥэ Хаҥалас улууһун Матта сэлиэнньэтигэр 51 куойкалаах кырдьаҕастар уонна инбэлииттэр интэринээт-дьиэлэрэ буолар. Дьиэ тутуута бэлэмэ 93% тэҥнэһэр, эбийиэккэ 48 исписэлиис үлэлиир. Иһин-таһын тиэрдии, инженернэй ситимнэри тардыы, тас фасадын уонна тулатын тупсарыы үлэлэрэ түмүктэнэн эрэллэр. Эбийиэги толору үлэҕэ киллэрэргэ 2025 сыллааҕы үбүлээһиҥҥэ көрүллүбүт анал тэрили аҕалыы ирдэнэр. Ол эрээри, бэлэмин үрдүк таһымын учуоттаан, тэрилтэни быйыл үлэҕэ киллэрэр былааннанар. Ити аҕам саастаах дьоҥҥо уонна инбэлииттээх гражданнарга күүтүүлээх олорор усулуобуйаны хааччыйыа. Тутуу 2023 сылтан Арассыыйа Бэрэсидьиэнэ Владимир Путин өйөбүлүнэн «Аҕа көлүөнэ» федеральнай бырайыагынан ыытыллар. Бу бырайыак 2025 сылтан «Дьиэ кэргэн» национальнай бырайыак сорҕото буолар.

Сыл бүтүөр диэри Дьокуускай куорат «Спортивнай» түөлбэҕэ элбэх функциялаах успуорт сааланы эмиэ үлэҕэ киллэрэр былааннаахтар, бэлэмэ 90% тэҥ. Сүрүн тутуу үлэлэрэ толоруллубуттар, ис тиэрдиитэ түмүктэнэн эрэр, тас инженернэй ситимнэргэ уонна тулалыыр сири тупсарыыга үлэ барар. Чөркөөх сэлиэнньэтигэр модульнай успуорт саалата эмиэ түмүктэнэн эрэр — бэлэмэ 95% тэҥнэстэ. Дьиэ инженернэй коммуникацияларга холбонно, тиэрдии үлэлэрэ ыытылыннылар уонна тас сырдатыыта оҥоһулунна. Ону сэргэ болдьохторо көһөрүллүөхтээх эбийиэктэр эмиэ көрүлүннүлэр. Олор истэригэр Дьокуускайдааҕы 4 №-дээх анал коррекционнай оскуола баар, тутуутун бэлэмэ 34%. Тутуу бэдэрээччит уларыйбытынан тохтоон турар. Билигин бырайыагынан 2026 сылга саҥа бэдэрээччит эбийиэги ситэрэригэр эбии үп көрдөнөр.

Ону тэҥэ, Дьокуускай куорат «Воинская часть» кыбаарталга 315 миэстэлээх оҕо уһуйаанын тутуутун 2026 сылга түмүктүүр былааннаахтар, бэлэмэ 35%. Арктикатааҕы эпос уонна ускуустуба киинин уонна Саха сиринээҕи Судаарыстыбаннай филармония эбийиэгин тутуута 83% бэлэмин туһунан иһитиннэрдилэр. Бырайыак докумуонугар уларытыы киирэр буолан, эбийиэги үлэҕэ киллэрии болдьоҕун 2026 сылга көһөрүүнү көрөллөр. Инвесторы кытта үбүнэн хааччыйыыны үллэстии үлэтэ барар.

Андреевскай сэлиэнньэтигэр многоборьеҕа успуорка киинин универсальнай комплекс тутуллар — бэлэмэ 65%, докумуоннары оҥоруу уонна салгыы тутуу үлэлэригэр бэлэмнэнии салҕанар.

Ленскэйгэ оҕо ускуустубатын оскуолатын бырайыага олоххо киирэр. Уопсай бэлэмэ 67,5%.

Мииринэй оройуонугар оҕолорго аналлаах эбии үөрэхтээһин киинин («Оҕо саас дыбарыаһа») бырайыага эмиэ көрүлүннэ, тутуутун бэлэмэ 82% тэҥнэһэр. Үлэтэ бытааннык баран, үлэлиир бэдэрээччити кытта дуогабары тохтотор уонна эбийиэги түргэтэтэр дьаһаллары ылар былааннаахтар.

Мунньах түмүгүнэн тустаах биэдэмистибэлэргэ эбийиэктэри кэмигэр үлэҕэ киллэриини хааччыйарга, булуллубут кутталлары туоратарга уонна бэдэрээттиир тэрилтэлэри кытта үлэни күүһүрдэргэ сорудахтар бэрилиннилэр. Саха сирин Бырабыыталыстыбата өрөспүүбүлүкэ социальнай инфраструктуратын сайыннарыыга туһуламмыт бары бырайыактары мэлдьи кэтээн көрөр уонна сүрүннүүр.