Наум Платонов-Амгинскай баара буоллар…

Бэйиэт Наум Платонов-Амгинскай Амма улууһун Соморсун нэһилиэгэр күн сирин көрбүтэ. Тыыннааҕа буоллар бүгүн, ыам ыйын 13 күнүгэр, 75 сааһын туолбут буолуо этэ. Кини баара-суоҕа 22 сааһыгар, эмиэ бу күн, ыам ыйын 13 күнүгэр, олохтон барбыта. Кэриэс-хомуруос курдук, кэлэр кэмҥэ бэлэх буолан ууруллан, ханна да, хаһан да  бэчээттэммэтэх  хоһоонноро арай хаалбыттар эбит.

Наум Платонов суруйбут айымньыларын, сүүрбэччэ тэтэрээти 1999 с. миэхэ балта Марианна Иннокентьевна оччотооҕуга Амма улууһун баһылыгынан үлэлии олорор Миитэрэй Наумов нөҥүө тиксэрбитэ. Кини политиката суох, лирическэй, философскай хоһооннорун сүрдээҕин кистээн, » Бэйэбэр эрэ», «Личнэй» диэн ааттаан суруйар эбит. Ол аата, ити суруйар мунчаарар, айманар да иэйиилээх, өлүүнү-сүтүүнү да үөтэр хоһоонноро кини олорор бириэмэтигэр сөп түбэспэттэрин, ону ааһан өйдөнүө суохтарын таайбыт. Оччолорго санаа түһүүлээх, курус иэйиилээх хоһооннору суруйар поэт бэл сэмэлэниэн, миэрэҕэ тардыллыан сөптөөҕө.. .Ол курдук, эмиэ ыам ыйын 13 күнүгэр төрөөбүт саха бастакы бэйиэт дьахтара Варвара Потапова Кутурҕан Куо уобараһынан кэм кырдьыгын этиммит дьылҕатыгар бүтэй бириэмэтэ кут хаайыыта буолбута…

Онтон Намыын Амгинскай сүрэҕин иэйиитин, өйүн санаатын да мучумаанын киэҥ эйгэҕэ таһаарбатар да,  поэтическай тэтэрээтиттэн кистээбэккэ хоһоон киэбигэр киллэрэн суруйан испит. Ол иһин да, кэхтибэт, эргэрбэт иэйиилээх хоһооннор өр сылларга өлбөөдүйбэккэ, алмаас таастыы кистэнэн сыттахтара. Дьэ, бу хоһооннортон таҥыллан, кэм айаныгар арыллан, Наум Платонов «Көҥүл санаалар» диэн ааттаах кинигэтэ 2000 с. күн сирин көрбүтэ. Төһө да үгүс сыллар ааспыттарын иһин, бииргэ төрөөбүт балта Марианна Иванова (Платонова) уонна хоһоонньут уолларын умнубатах биир дойдулаахтарын көмөлөрүнэн Наум Платонов поэзията кинигэ буолан таҕыстаҕа, дьоҥҥо-сэргэҕэ тиийэр суолун тобуллаҕа…

Ол кэмтэн бэлиэр 25 сыл ааһа охсубут. Аны, кини биир дойдулааҕа Амма Соморсунуттан төрүттээх Улар Моисеев бу кинигэни илиитигэр тутан, иэйиитигэр бигээн, маннык чараас дууһалаах, чаҕылхай олоҕу ыралаан олорбут бэйиэт умнуллуо суохтааҕын кэрэһилээн, Наум Платонов олоҕун уонна поэзиятын туһунан ахтыы ыстатыйа суруйда. Онтон сиэттэрэн, бэйэм архыыппар Намыын кинигэтэ сүрэхтэниитигэр   хоһооннорун ырытан уһун-киэҥ соҕустук суруйбут ыстатыйам ууруллан сытарын булан ыллым. Аны, быйыл үбүлүөйдээх сылыгар Наум Платонов-Амгинскай хоһооннорун кинигэтэ үөлээннээхтэрин, аймах билэ дьонун ахтыыларынан ситэриллэн хаттаан саҥардыллан тахсара буоллар диэн баҕалаахпыт. Ол ытык ыра санаабыт туоларыгар тоҕоостоох кэм кэллэ курдук. Намыын Амгинскай олус кылгас олоҕор духуобунай сыаннастары өрө тутан олорбута, поэзияны таҥара оҥостубута суола-ииһэ суох хаалбатар ханнык…

«Сирдээҕи олохтон
Мин ииҥҥэ куотаммын
О, тугу туһанар,
Туһанар буолабын!

Көмүскүүр, аһынар
Ким да суох бу манна.
Арай мин соҕотох,
Соҕотох курдукпун.

Соҕотох сылдьартан
О, ордук сылаалаах
Бу сир үрдүгэр
Туох да суох быһыылаах.

Ким көрүөй, ким истиэй
Суланан ытыырбын,
Ыар да чэпчиэ диэн
Ардыгар ыллыырбын.

Мин аатым үрдүгэр
Сидьиҥ тыл кутуллар.
Бу маны тулуйар
Туох баарый бу сиргэ?

Ол эрэн, ырыабар
Муҥ саатар ахтымыым
Олохпор көрсүбүт
Сүүс араас ыардарбын.

Кэм кэлиэ. Мин аатым
Бөҕүн дьэ тэбэниэ,
Сүрэҕим алмааһын
Норуокка туттарыа».

ххх

Мин тылым — мин баайым,
Баар суох мааны далым.
Дьиктитэ кистэммит Дьиктини арыйан
Тыл кириэппэһин тута сатыам.
Эргиччи көстөр суол,
Эргиччи айан.
Мин да ыраах баҕар хаамыам.
Мин тылым набаат буолан
Дьоннору күүрдүө суоҕа,
Күннээҕи олоҕу эрэ туойан
Биир сиргэ бутуллуо суоҕа.
Суолтата да суохха таалан
Чипчиҥнии-мичиҥнии туруо суоҕа.
Мин тылым дьон дууһатын
Хайдах эмэ арыйа сатыаҕа.
Мин тылым олохтон сибээстээх
Дьиктини көрдүөҕэ.
Олоҕу кытта сибээһэ суох
Ырыаһыт —
Ырыаһыт буолбута суох.
Мин да олор суолларыгар туруом,
Баҕар, тугу эмэ үйэлээҕи туойуом.

(Наум Платонов -Амгинскай)

Саргылаана ГОЛЬДЕРОВА-Саргы Куо