Нэһилиэк дьоно бары бииргэ түмсэн, бырааһынньыктаатылар

“Ама, бу үүтээн дуо?” диэн ыйытыылаах видео социальнай ситиминэн тарҕаммыта ыраатта. Чахчы, “Бөрө үүтээнэ” ыалдьыттыыр дьиэ аныгылыы, олус тупсаҕай көрүҥнээх. Аны бу күннэргэ 58 киһи олорор Наахара диэн кыра нэһилиэк дьоно түмсэн, Эргэ Саҥа дьылы ылбыттарын туһунан видео тарҕанна.

Бу видеону Сунтаар улууһун Наахара нэһилиэгэр олорор, “Бөрө үүтээнэ” ыалдьыттыыр дьиэ хаһаайката Татьяна Васильева устубута. Киниэхэ эрийэн, кэпсэтэ сырыттыбыт.

— Саҥа дьылбыт ахсынньы 31 күнүгэр кулуупка наһаа үчүгэйдик, истиҥник ааспыта. Кэнсиэр буолбута, итии чэйдээх, минньигэс туортаах, кэмпиэттээх-бэчиэнньэлээх босхо кафе үлэлээбитэ. Куораттан чугас дьоммут, устудьуоннар кэлбиттэрэ, онон син элбээбиппит.

“Бөрө үүтээнин” аатыттан лотерея тэрийбиппит. Сүрүн бириис – микроволновка этэ. Аҕыйах да буолларбыт, кэнсиэр туруорбуппут. Баһылык наҕараадалааһына, киэһэ 12 чаас кэнниттэн кулуупка дискотека буолбута.

Онтон Эргэ Саҥа дьылы бары бииргэ ыларга быһаарыммыппыт. Кулууппут үрдүк баҕайы, көһөрүллэн кэлбит эргэ дьиэ. -50-60 кыраадыстаах тымныылар түһэннэр, кулууппут дьиэтэ тымныы этэ. Ол иһин “Бөрө үүтээнэ” ыалдьыттыыр дьиэ5э ылыахха диэн буолбута.

Уонтан тахса киһи кэлбитэ. Дьаһалтабыт бэнсиин көрөн, биир массыыналаах киһини кэпсэтэн, кини дьону таспыта, тоҕо диэтэр, үүтээммит дэриэбинэттэн тэйиччи соҕус турар.

Эргэ Саҥа дьыл бырааһынньыгын кулууптары кытта тэҥҥэ тэрийбиппит. Бары биирдии астаах кэлбиттэрэ. Квиз-оонньууну ыыппыппыт, бары караокенан ыллаабыппыт. Буоларын курдук, өссө тугу тэрийиэххэ сөбүн, инникибитин кэпсэппиппит. Итии чэй иһэн, минньигэстик аһаан, оонньоон-көрүлээн, дуоһуйа кэпсэтэн, тарҕаспыппыт, — диэн Татьяна кэпсээтэ.

• “Бөрө үүтээнэ” бырайыагы хайдах үлэлэтэн саҕалаабыккытый?

– 2021 сыллаахха 4х5 м иэннээх кыракый дьиэни ыалдьыттыыр дьиэ оҥорон саҕалаабыппыт. Эһиилигэр 8х8 м иэннээх, икки этээстээх улахан дьиэбитин туппуппут. Тоҕо “Бөрө үүтээнэ” диэн ааттаммытый диэтэххэ, эһэм Бөрө Бүөтүр аатынан ааттаабытым. Кини уонтан тахса эһэни бултаабыт чулуу булчут этэ. Наахара сиригэр-уотугар элбэх үүтээннэрдээх. Оҕо сылдьан, эһэбин кытта үүтээҥҥэ барсан, хонооччубут. Кэргэним бастаан бу дьиэбитин булчут истиилинэн оҥоруохха диэн эппитигэр, миэхэ тута аата тиийэн кэлбитэ. Эһэм бултаабыт трофейдарын – эһэ тириилэрин, чуучалалары илдьибиппит.

• Эһиги, эдэр ыал, туох санааттан тыа сиригэр, түгэх, кыра дэриэбинэҕэ олохсуйарга быһаарыммыкытый?

— 23-24 саастаах сылдьан, арааһа, куорат олоҕо ыараханыттан куотан кэлбиппит буолуо. Тоҕо диэтэр, бастаан ыал буолаат, 1 саастаах оҕолоох Наахараҕа күүлэйдии, сайылыы кэлбиппит. Баһылыкпыт сүрүннүүр исписэлиис быстах үлэтэ баар диэн эппитэ. Мин оччолорго куоракка бириистэбинэн  үлэлии сылдьарым. Оттон исписэлиис хамнаһа икки төгүл үрдүк этэ.

Онон сөбүлэһэн, төттөрү куоракка баран, үлэбиттэн уурайарга сайабылыанньа суруйаат, малбытын ылаат, наһаа түргэнник көһөн кэлбиппит. Үлэттэн үлэ көстөн испитэ. Быстах үлэ балтараа сылга диэн этэ. Ол эрээри, дьаһалтаҕа ыччат лиидэрэ, онтон оскуолаҕа дириэктэр үлэтэ көстүбүтэ. Онтон урбаанынан дьарыктанан барбыппыт. Кэргэним билигин оскуолаҕа харабылынан үлэлиир.

Кулуубу кытта туох баар тэрээһиннэри тэрийэбит. Барытын сүбэлэһэн, бииргэ оҥоробут, бары биир улахан ыал оҕолорун курдуктарбыт. Ол иһин, чугас, истиҥ сыһыан баар.

“Тоҕо эн бу кыра нэһилиэк олоҕун сырдатар блогер буоллуҥ?” диэн тоҕо эрэ ыйыппаттар. Бу блогум “дууһам кыланыытыттан” тахсар быһыылаах. Кыра нэһилиэктэргэ улахан болҕомто ууруллуон наада. Өрөспүүбүлүкэ үрдүнэн сарбыйыы буола турар. Оскуоланы, балыыһаны саптахтарына, кыра нэһилиэктэр эстэллэр. Биһиги эрэ буолбатахпыт ээ. Холобур, Сунтаар улууһугар Тэҥкэ уонна Толоон диэн кыра нэһилиэктэр бааллар.

Кыра нэһилиэк кыһалҕата наһаа элбэх. Холобур, тыа сиригэр дьахтар олоҕо наһаа ыарахан – ууну-хаары, мууһу таһыыттан саҕалаан. Эр дьон дьарыктара, үлэлэрэ суох, ол ыалга куһаҕан содуллаах. Ити кыһалҕалары кыра-кыралаан сырдатан иһиэм.

Кэмэнтээрийдэргэ дьон суруйаллар: “Наһаа үчүгэйдик олороҕут, биһиги эһиэхэ көһөн барыахпытын баҕарабыт” диэн. Ис-иһигэр туох кыһалҕа баарын дьон билбэт эбит. Холобур, биһиги бырааһа суох олоробут, сиэстэрэлээхпит этэ. Быраас икки нэдиэлэҕэ биирдэ кэлэн барар. Туох эрэ ыксал буоллаҕына, “суһал көмө” массыыната суох, хата, дьаһалта массыыналаах буолан, биэрээччи.

Оскуолабыт начаалынай буолан, оҕолорбут Бүлүүчээҥҥэ баран, үөрэнэллэр. Онон кыра-кыралаан нэһилиэк олоҕун сырдатар миссиялаахпын дии санаатым. Соторутааҕыта соҕотох олорор кырдьаҕас биир күнүн туһунан тэттик киинэ уһулан, таһаардым. Биһиги билигин кыһалҕалары ааһарга үөрэннибит. Кыра дэриэбинэҕэ олорор үчүгэй өрүттэрдээх, үөрүүгэ да, хомолтоҕо да бары биир ыал курдукпут, бииргэ сылдьабыт.