Хаартыска: Елена Потоцкая
…Болдьоспут чааспытыгар Дьокуускай куорат 203-с түөлбэ биир дьиэтин аттыгар Николай Софронеевтыын көрүстүбүт. Сыалым-соругум — өрүс ойбонугар сөтүөлээһини сырдатыы.
Сэһэргэһээччим бэрт сылаастык үллүнэн таҥныбытын көрөн, “эн булчут сонорго баран эрэрин курдук тэриммиккин” дии түстүм. Хайдах эрэ –50–0 кыраадыска сөтүөлүүр киһи чараастык таҥныахтааҕын курдук саныыбын. “Эс, тымныы, тыаллаах күн дии. Төһө да былытырдар, сылыйа илик. Харыстаныахха наада”, — диир Николай Софронеев. Аара баран иһэн кэпсэттибит. “Эн хаһааҥҥыттан ыла кыһын ойбоҥҥо сөтүөлүүгүн? Бука, эккин-хааҥҥын тымныыга эрдэттэн үөрэттэҕиҥ буолуо?” — диэн ыйыттым.
— Бүлүүгэ оскуолаҕа үөрэнэ сылдьан, ахсыс кылааска диэри сэбиргэхтэтэрим. Тымныйан ыалдьан, үөрэхпин куоттарарым. Өрүү укуолунан уонна антибиотигынан эмтэннэхпинэ, доруобуйам мөлтүүһү диэн санааттан хаарынан эппин эрчийэн барбытым. 90-с сылларга Порфирий Иванов ньыматынан дьарыктанарга санаммытым. Оччолорго, кини холобурун батыһааччылар үгүстэр этэ, — диэн кэпсии истэ сэһэргэһээччим.
Массыына суолун туораан, гараастар быыстарынан киирэн, Өлүөнэ эбэ биэрэгэр биирдэ баар буола түстүбүт. Аллараа киин куорат Хаар-муус паарката көстөр. Ол аттыгар халлаан күөҕэ өҥнөөх дьоҕус буудка турар. Бу “Саха моржтара” уопсастыбаннай тэрилтэ анал “офиһа” эбит.
Сыыртан аллараа түһэн иһэн салгыы кэпсэтэбит. “Саха моржтара” диэн уопсастыбаннай тэрилтэҕитин хаһан тэриммиккитий?” диэн ыйытабын.
— Дьокуускайга Бүлүүттэн 1994 сыллаахха көһөн кэлбиппит. 2000 сыллаахха, өрүскэ чугаһаары, 202-с түөлбэҕэ көспүппүт. Онно тымныыга үөрүйэх буолан, кыһын уу куттарым, ойбоҥҥо сөтүөлүүрүм. Биирдэ оннук сөтүөлүү сырыттахпына, биир киһи кэлэн кыттыспыта. Онтон сыыйа дьон кэлитэлээн барбыта. 2018 сыллаахха “Саха моржтара” уопсастыбаннай түмсүүнү тэриммиппит. Билигин бөлөхпүтүгэр 100-тэн тахса киһилээхпит. 2022 сыллаахха Арассыыйатааҕы Кыһыҥҥы сөтүө федерациятын кэккэтигэр киирбиппит. Сарсыарда 6 чаастан уочаратынан сылдьан ойбоммутугар сөтүөлүүбүт, — диэн кэпсиир Николай Николаевич.
“Саха моржтарын” дьоҕус дьиэтигэр киирэбит. Оһох оттуллан турар буолан, сылаас. Манна эр дьон, дьахтар таҥаһын уларыттар тус-туспа дьоҕус “хаппахчы” баар. Остуолга чаанньык, чэй, чааскы турар, итии чэй иһиэххэ сөп. Николай Софронеев оһоххо мас эбэн биэрдэ. Онтон былааҕын туппутунан миигин ойбоҥҥо сирдээтэ. “Бу сарсыарда эрдэ кэлэн сөтүөлээн барбыттар. Муус тоҥо охсубут” диэт, ойбонун аһан, мууһун ыраастаан барда. Онтон таҥаһын уста туран: “Тугу кэтиэхтээххин хайаан да наардаан ууруохтааххын. Футболкаҕын булбакка, көрдүү турдаххына, эккин тымныы хам ылан кэбиһиэн сөп. Онон ууттан тахсаат, тута таҥныбытынан бараҕын. Ыксыыр, ыгылыйар олох сатаммат”, — диэн быһаарда. Атаҕын таҥаһын устаат, ойбонугар киирдэ. Син өр олордо, тугу эрэ толкуйдуур, ботугуруур курдук. Ону көрөн: “Эн ити тымныы ууга туран тугу саныыр буолаҕын, олох иһийэн хааллыҥ дии?” — диэн ыйытабын. “Бу түгэҥҥэ Үрдүк Айыылартан сэрии тохтуон, эйэ олохтонуон көрдөстүм. Өрүү көрдөһөр көрдөһүүм ити…” — диэн хоруйдаата. Онтон эмискэ ойбон аттыгар хантан кэлбитэ биллибэккэ, кыһыл кууркалаах эдэр киһи баар буола түстэ…
Соторутааҕыта эрэ кэннибин хайыһан көрбүтүм ээ, ким да суоҕа. Николай: “Хайа, кэллиҥ дуу? Чэ, бэлэмнэн, сотору сөтүөлээр”, — диэтэ. Эдэр киһи бэрт олуттаҕастык нууччалыы “хата, хойутаабатым, оруобуна кэллим дии” диэтэ. Кэпсэтэн билсибиппит, Болгарияттан сылдьар блогер эбит.
“Биһигини кытта алтыһаары, аан дойду үгүс куораттарыттан анаан ааттаан, болдьоһон, кэпсэтэ, уста кэлэллэр. Антон икки сыллааҕыта саас кулун тутарга Болгарияттан кэлэн биһигини сырдатан барбыта. Хайаан да эрчиллэн баран, саамай тымныы кэмҥэ кэлэн сөтүөлүөм диэбитэ. Ол соругун толороору, бэҕэһээ көтөн кэллэ”, — диэн кэпсиир Николай.
Антон, сыгынньахтанан баран, скакалкалаан көрдө да, ол тэрилэ тоҥон хаалан, табыллыбата. Онон ойбоҥҥо киирэн умсан ылла, син балачча турда…
Дьэ, ити курдук бэртээхэй репортаж оҥорон, “Саха моржтарын” дьоҕус дьиэлэригэр киирэн чэйдээн, дуоһуйа кэпсэтэн, куоратым диэки хаама турдум. Мин тахсабар хас да киһи ойбоҥҥо сөтүөлээри кэлбитэ. Онон, туһугар, манна олох уочарат эбит!
Бүгүн таҥха саха итэҕэлэ дуу, атын омук үгэһэ дуу диэн үөрэтэ, мөккүһэ барбакка, таҥхаҕа сыһыаннаах…
Чыычаахаптар олорор сирдэрэ бөһүөлэктэн үс биэрэстэ тэйиччи. Ыал аҕа баһылыга Куонаан “Сардаҥа” пиэрмэҕэ уу баһааччынан…
СӨ Ил Дархана Айсен Николаев үгэс курдук Кириһиэнньэ сөтүөтүгэр кытынна. Бырааһынньыктааҕы литургия кэнниттэн кини арчыламмыт…
Кытай туристарын эспэдииссийэтэ бу күннэргэ этэҥҥэ Анаабыр сиригэр үктэннэ. Кытайдар сүрүн соруктарынан Анаабыр улууһун саамай…
Тохсунньу тоһуттар тымныытыгар табаһыттар хайдах үлэлииллэрэ буолла диэн киһи хайдах эрэ чаҕыйа саныыр. Ол эрээри, үлэ-хамнас сөпкө тэриллибит, үчүгэй салайааччылаах хаһаайыстыбалар саҥа 2026 сылга этэҥҥэ үктэннилэр. Эбээн Бытантай улууһугар “Кочевник” көс аҕа ууһун общината 2009 с. тэриллэн үлэлиэҕиттэн, үгүс эдэр дьону табаһыт уустук идэтигэр уһуйда.…
Ыччат дьон маатыраны күннээҕи туттар тылларыгар кубулутан эрэриттэн сонньуйабыт. Биир үтүө күн Күһүөрү биир үтүө күн үлэбиттэн дьиэбэр бараары оптуобуска…