Хаартыска: Николай Атласов архыыбыттан
“Саха сирин амтана” бэстибээлгэ сылдьан өрөспүүбүлүкэбитин ааттатар “Атласовтар уһаайбалара” эрэстэрээн бренд-асчыта Николай Атласовы кытта анаан сэһэргэстим. Кэпсэтиибит бэрт уратытык саҕаланна.
– Николай Васильевич, кэскиллээх былааҥҥын билиһиннэриэҥ буолаарай?
– Киһи биирдэ олорор. Онон РФ Бэрэсидьиэнин аһаттым да, сылгыһыттыы барыам.
– Ама, кырдьык этэҕин дуо?
– Кырдьык буолумуна. Бэйэм ситиһиэхтээх таһыммар тиийдэхпинэ, атын кэскиллээх дьыалаҕа – бэйэ хаһаайыстыбатын сайыннарыыга ылсыам. Ол эбэтэр сылгы, сүөһү, көтөр ииттиэм, оҕуруотунан дьарыктаныам. Мэҥэбит Сототугар аҕам баазабытын бэлэмнии сылдьар. Улахан сорукпун ситиһэр инниттэн, Москваҕа хас да бырайыагы олоххо киллэрэн эрэбин. Саха куукунатын дойду тэбэр сүрэҕин ыалдьыттарыгар амсатар соруктаахпын. Онон бу хайысхаҕа олохтоохтук үлэлэһэ сылдьабын.
– Дойду салайааччытын аһатар ол түгэниҥ хаһан үүнүөх курдугуй?
– Дьэ, ону ким билиэй? Баҕар, уон сыл буолуо, баҕар эһиил да оннук дьол тосхойдоҕуна көҥүлэ…
– Быйылгы үбүлүөйдээх “Саха сирин амтана” гастрономическай бэстибээл ити иннинээҕи тэрээһиннэртэн “буочара” ураты дуу эбэтэр тэриллэр үөрүйэҕинэн үгэс курдук барда дуу?
– Саха аһыгар бэрт үгүс сонун саха амтана таҕыста. Эккэ буруо амтана билиннэ, сир аһыттан бэрт ураты убаҕас уонна хойуу тума баар буолла. Хас биирдии эрэстэрээн тэрээһинин сиэрин-туомун ыытыыга улахан болҕомтону уурбута харахха быраҕыллар. Ол эбэтэр дьон манна аһыы эрэ кэлбэккэ, кэрэхсэбиллээх тыйаатыр көстүүлэрин көрөн, Саха сирин норуоттарын үгэстэрин туһунан бэрт элбэҕи билэн барыахтарын сөп. Итинник тэрээһиннэри гастрономическай бэстибээл кэмигэр дьүүллүүр сүбэ эрэ иннигэр буолбакка, өрөбүл күннэргэ, бырааһынньыктарга киллэрэн биэриэхтэрин сөп. Онуоха холуйдахха, бастакы сылларга олус да боростуойдук ыытар эбиппит.
– Асчыттар төһө сайдыбыттарый?
– Сорох эрэстэрээннэр киин куораттары да баһыйар курдук таһымнаммыттар. Бу маннык атын киин куораттартан кэлбит ааттаах-суоллаах асчыттар сыаналаатылар. Соҕуруу дойдуларга туттуллар цитрус амтанын биһиэхэ сир астара солбуйаллар. Үгүс асчыт ону бигэтик өйдөөбүтэ хайҕаллаах суол. Саас эрдэ бастакы от-мас үүннэ да, аска, чэйгэ туттар туманы хомуйан барар буолбуттар. Быйылгы бэстибээлгэ саҥа эрэстэрээннэр “хаардыы хааман киирбиттэрин” бэлиэтиэххэ наада.
– Кэлиҥҥи сылларга эн араас куораттарынан айаннаатыҥ аҕай дии. Ким эрэ айаныҥ ороскуотун уйунар буолан, “сири-сибиири” кэрийдэҕиҥ?
– Үс сыл буолла, сылга отучча куораты кэрийбитим. «Арассыыйа гастрономическай каартата» диэн федеральнай бырайыакка үлэлэһэбин. Онно шеф-асчыттары илдьэ сылдьан, дойду араас куораттарыгар уопут атастаһыннарабыт, бэйэбит да элбэххэ үөрэнэн кэлэбит.
Айаным сорох ороскуотун СӨ Урбаан уонна туризм сайдыытын министиэристибэтэ толуйар, сороҕун – федеральнай бырайыак. Үлэбит сүрүн соруга – ас-үөл нөҥүө эрэгийиэннэргэ туристары тардыы. Маны таһынан, биирдиилээн хайысха, салаа, эйгэ сайдар олугар өйөбүл буолуу. Холобур, тыа хаһаайыстыбатын салаата урукку сылларга эти сүрүннээн миэстэнэн батарар эбит буоллаҕына, билигин бэлэм аһынан дьон болҕомтотун тардыахха сөп. Кэлиҥҥи кэмҥэ аан дойду үрдүнэн «аутентичнай куукуна» диэн өйдөбүл баар буолла. Ол эбэтэр төрүт ас былыргы көрүҥүн сөргүтэн, аныгы олоххо киллэрэн билиһиннэрии, аһатыы. Онон биһиги эрэстэрээммит астыыр аһа ити ирдэбилгэ сөрү-сөп түбэһэр. Эт-ас, балык кэмчи кэмигэр уулуссаҕа тарҕанар ас-үөл буолбатаҕын быһыытынан күндүтүйэр, сыаната ыарахан.
– Убаһа этэ атын киин эрэгийиэннэргэ кэрэхсэнэр дуо?
– Арассыыйаҕа түүр омук үгүс. Сэбиэскэй Сойуус бырааттыы өрөспүүбүлүкэлэрин олохтоохторо – казахтар, кыргызтар эмиэ түүр төрүттээхтэр. Онон сылгы этин сиир омук элбэх. Истиэп уонна алаас сылгылара аһылыктара арааһын быһыытынан, амтаннара атын-атын.
– Атын эрэгийиэннэр Арктическай зоналарын астарын-үөллэрин көрүҥэ хайдах буолар эбитий?
– Приморскай кыраай ордук Азия куукунатыгар «охтор». Аһы-үөлү кытта ситимнэһэн, “национальнай куукуна” диэн биир уопсай өйдөбүл баар. Ол эбэтэр, таҥас-сап, иһит-хомуос, ас-үөл – биир өйдөбүл быһыытынан ситимнээх, сибээстээх буолуохтаах. Ол эбэтэр национальнай бүлүүдэ бэйэтэ туспа суолу тэлэр кыаҕа суох. Кэнниттэн «состороонньолоох» буолара ирдэнэр. Холобура, тоҥ балыгы ылан көрүөх. Хайдах быһаҕынан кыһылларый? Ол быһах ханна, хайдах усулуобуйаҕа оҥоһулларый? Ууһа кимий? Балык кыһарга туох таҥаһы кэтэн тахсаргар тиийэ толкуйданаҕын.
– Эһиги, асчыттар, арааһа, ханна сылдьар сирдэргитигэр тэрилгитин, көрдөрөр, амсатар бородууктаҕытын илдьэ сылдьаргыт буолуо? Ким эйиэхэ тоҥ чыыр балыгы бэлэмнээн ууруой?
– Оннук. Ким туох фирменнэй бүлүүдэлээҕинэн, наадалааҕын барытын илдьэ сылдьар. Холобура, соторутааҕыта «Саха сирин амтана» бэстибээлгэ кэлэн барбыт мурманскайдар муора астарын бэйэлэрин кытта илдьэ сылдьаллара. Манна хантан оннук бородууктаны булуохтарай? Мин кинилэргэ барарбар, бэйэм балыкпын уонна эппин эмиэ оннук таспытым.
– Араас омугу кытта алтыһар киһи туох бэлиэтээһиннэри оҥоруоххун сөбүй?
– Туох барыта кыраттан саҕаланар. Холобура, бэйэбитигэр сыһыаннаан холобурдаатахха, араас дойду бэрэстэбиитэллэрин эбэтэр салайааччыларбыт дьыалабыай көрсүһүүлэрин, кэпсэтиилэрин остуолугар Bon Aqua суруктаах уу турара төһө сиэрдээҕий? Ити оннугар «Якутяночка» турдаҕына тоҕо сатамматый? Онон мин сылдьыбыт дойдум төһө бэйэтин убаастыырын, сайдыытын таһымын итинник кыра холобурдартан сыана быһабын. “Норуоппутугар чугаспыт” диэн санаанан салайтаран, Мурманскай уобалас, Бурятия Өрөспүүбүлүкэтин губернатордара ВДНХ-ҕа быыстапкаларга бэйэлэринэн дойдуларын аһын тарҕатыыларыгар тураллара үгүс киһи болҕомтотун тарпыта. Онон итиник өрүтү учуоттуур хайаан да наада.
– Бу күннэргэ Москваҕа бардыҥ уонна “муус устарга диэри онно үлэлиибин” диэтиҥ…
– Тохсунньу 23 күнүгэр ВДНХ-ҕа Саха сирин ас атыылыыр пууна (корнер) аһыллар. Ону Москва куорат мээрэ Сергей Собянин уонна аатырбыт ресторатордар, убайдыы быраат Алексей уонна Дмитрий Васильчуктар Restart Vasilchuk Brothers холдиннара үбүлүө. Өрөспүүбүлүкэ өттүттэн саха аһын-үөлүн билиһиннэриэхпит. Бүгүҥҥү күҥҥэ ВДНХ-ҕа тоҥ балык арааһа атыыга турар. Корнер муус устарга диэри үлэлиэҕэ. Маны таһынан, ахсынньы саҥатыгар Москваҕа тиийэн, шеф-асчыт быһыытынан икки эрэстэрээҥҥэ Арктика куукунатын билиһиннэриэхтээхпин.
… Ити курдук, бүгүҥҥү күҥҥэ федеральнай таһымҥа үлэлиир ”Атласовтар уһаайбалара” эрэстэрээн бренд-асчыта Николай Атласов кэскиллээх былаана үгүс.
Бүгүн, балаҕан ыйын 8 күнүгэр, Саха сирин соҕуруу, хотугулуу-илин, күнүс арҕаа улуустарыгар сорох сиринэн ардах,…
Бүгүн НТВ ханаал “Чудо” биэриитигэр Сунтаар улууһун Элгээйи орто оскуолатын үөрэнээччитэ, эдэр орнитолог, 11 саастаах…
Аҕыйах хонуктааҕыта Сунтаар улууһун Куокуну нэһилиэгэр Улахан Табаҕа киэҥ нэлэмэн, үрдүк үүнүүнү биэрэр бааһыната талах…
Оҕо барахсан хайа да кэмҥэ арахсыспат аргыһа – оонньуур буоллаҕа. Онон “Наука 0+” билим бэстибээлин…
Бу күннэргэ өрөспүүбүлүкэ улуустарыгар ититии сезона саҕаланан эрэр. Мэҥэ Хаҥалас улууһун пресс-сулууспата дьаһалта телеграм-ханаалыгар иһитиннэрбитинэн,…
Дьокуускайга Эргэ куорат биир дириҥ устуоруйалаах, мааны, сэргэх, сырдык оҥоһуулаах оройуонунан биллэр. Манна киһи күнүстэри,…