«Саха сирэ» хаһыат бүгүн тугу суруйда?

Үүт соҕотуопкатыгар былааннарын толорбут улуустар курдук күүскэ үлэлээбит “Эрэл” кэпэрэтиип аһара туппутун иһин кыайан төлөспөккө олорор.

Сыл бүтэһигэр быһаарыллыах курдук буолбут, Бырабыыталыстыба дьаһала тахсыбыт эрээри, хомойуох иһин, үп кыайан түспэтэх. Онон саҥаттан туох баар докумуону толороллор, дакаастыы сылдьаллар. “Горнай-Ас” тэрилтэ үүт сыллааҕы былаанын алтынньыга толорбут этэ. Эбии кубуотанан тутуллубут сэтинньи, ахсынньы ыйдааҕы харчылара кэлэ илик эбит. Онон аһара туппут 160 туоннатын иһин харчы кэллэҕинэ, туттарааччыларыгар тиэрдиэхпит диэн эрэнэллэр. Өссө биир нэһилиэккэ балаҕан ыйын сорҕотун эрэ ылбыппыт диэн соһуппуттара, хайдаҕа буолла. Онон, хомойуох иһин, үгүстэргэ былааны аһара толоруу кыһалҕаны үөскэппит курдук буолан таҕыста. Ол да иһин биир нэһилиэк тыа хаһаайыстыбатын исписэлииһэ: “Наһаа кутталлаах ыйытыыны биэрдиҥ”, — диэбитэ дьаархаммыт куолаһынан” диэн суруйар суруналыыс Женни Стрюкова. Сиһилии “Саха сирэ” хаһыат бүгүҥҥү нүөмэригэр “Үүт харчыта төлөннөҕүнэ табыллар” диэн матырыйаалга ааҕыҥ.

Ханнык да кэмҥэ ыччат тиэмэтэ сытыытык турар. Ол сүрүн кыһалҕанан ыччат дьарыктаах буолуута буолар.Үлэҕэ киирии үрдүк бырыһыана мэдиссиинэ, бырамыысыланнас, үөрэх эйгэтигэр бэлиэтэммит. Оттон үөрэммэккэ хаалбыт эбэтэр үөрэҕин бүтэрэн баран идэтинэн үлэлии барбатах ыччат тугунан дьарыктанар? Тоҕо ыччат күннээҕи кыһалҕаны чэпчэкитик ылынарый? Инникитин кини хайдах ыралыырый? Бу ыйытыыларга хоруйу “Элбэҕи биирдэ баһан ылыан баҕарар дуо?”  диэн суруналыыс Ульяна Захарова матырыйаалыттан булуоххут.

“Олунньу 13 күнэ — Төрөөбүт тыл уонна сурук-бичик күнүн көрсө бэлэмнээбит “Саха тыла – үөрэх эйгэтигэр” диэн матырыйаалыгар суруналыыс Людмила Попова саханы саха дэтэр күнү көрсө, оскуолаҕа  саха тылын  үөрэтии туругун ырытыытын ааҕыҥ уонна сэргээҥ.

”Уоппут ахсынньытааҕы төлөбүрэ биир ыйга 71 тыһ. солк. буолбутун итэҕэйбэккэ, аахса тиийэ сырыттым да туһа суох. Биһиги икки этээстээх эрээри иэнинэн кыра дьиэҕэ олоробут. Оһохпут бойлер. Нэһилиэк дьаһалтатыгар тиийэн сайабылыанньа суруйдум, бу үлүгэр харчыны хантан булан төлүүбүн? Кыра оҕобун көрөн олорбутум, саҥа үлэҕэ тахсан эрэбин, хамнас аахса иликпин. Үс оҕолоохпут, ол эрээри бу дьиэ дьоммут дьиэлэрэ буолан, биһиги элбэх оҕолоохтор чэпчэтиилэрин сатаан туһанар кыахпыт суох. Кирэдьиит эрэ ылан төлүүр кыахтаахпыт. Улахан тымныыларга маннык элбэх сууманы ааҕар буоллаҕына, тыа дьоно олорор усулуобуйабыт төрүт да суох буолар буоллаҕа. Ас-таҥас туох барыта үс бүк үрдүү турдаҕына, тоҥон өлбөт туһуттан ыйга бачча элбэҕи төлөөтөхпүтүнэ, ыал буолан олорор да кыахпыт суох буолар. Тоҥон өлүмээри, ыйга 71 тыһ. солк. төлүүбүт дуо?” диэн Сунтаар олохтооҕо тоҕо маннык кыһалҕаҕа киирбитин бүгүҥҥү хаһыаттан билиэххит.

”Ирбэт тоҥ ирэн, сир алдьанара күүһүрэн иһэригэр киһи дьайыыта улахан диэн учуонайдар этиилэрэ сөп. Маһы кэртэххэ, күн сардаҥата быһаччы сир араҥатыгар тиийэн, ирбэт тоҥу уулларар. Ол иһин эрдэттэн көрөн, атын матырыйаалы, алдьаммат сири-уоту булан, тутааччылары кытта бииргэ үлэлэһиэххэ наада. Итини хонтуруоллуур уорганнар бааллар, биһиги оҥоһууларбытын, чинчийиилэрбитин учуоттууллар. Тыйыс усулуобуйаҕа хайаан да кэлим систиэмэлээх үлэ барыахтаах”, диэн академик Михаил Лебедев суруналыыс Антонина Эверстованы кытта кэпсэтиитигэр бэлиэтээтэ. Ааҕыҥ уонна сэргээҥ.

“Киһи бэйэтин биэнсийэтэ хайдах мунньулларын, туох чаастан турарын билиэхтээх. “Госуслуги” порталга тус кэбиниэккэ киирэн, “тус счет выпискатын” ылаҕыт. Онно барыта сурулла сылдьар. Киһи мунньуллар биэнсийэтэ Социальнай пуондаҕа харалларын дуу, судаарыстыбаннайа суох биэнсийэ пуондатыгар көһөрбүтүн дуу, чуолкай билиэхтээх. Сайабылыанньатын ол пуондаҕа биэриэхтээх. 50 уонна 55 саастарын туолаары сылдьар дьахталлар уонна эр дьон Социальнай пуондаҕа килийиэннэр сулууспаларыгар суруйтаран, эбэтэр, судаарыстыбаннайа суох пуондаҕа тиийэн, сиһилии ыйыталаһаргытыгар сүбэлиибит” диэн суруналыыс Ангелина Васильева “Мунньуллар биэнсийэҕэ уларыйыылар-тэлэрийиилэр…” матырыйаалыгар бүгүҥҥү хаһыакка сиһилии быһааран биэрдэ.

“Тыа сирин киһитин олоҕун укулаата сүрүннээн илии үлэтэ  буоллаҕа. Хомойуох иһин, аныгы үйэҕэ ол барыта умнуллан барда. Ордук от үлэтигэр. Илии хотуура олох да ампаарга ыйаммыта ыраатта. Билигин ол баар дьонугар баар. Ходуһа аайы – тыраахтар арааһа, “косилка” тэрил, мотуорунан охсор кытайдар “штиль” хотуурдара. Онон “Күүлэй. От кэмэ!” режиссера Валентин Макаров өбүгэ саҕаттан төрүт дьарыгы көрдөрөр хара үлэ бэлиэтин – илии хотуурунан үлэ туһунан киинэ устарга санаммыт. Олунньу 5 күнүттэн киинэ тыйаатырдарыгар көстө турар “Күүлэй. От кэмэ киинэ” сүрүн дьоруойа Дмитрий Баишевтыын “Итии чэй” балаһаҕа саҥа киинэ туһунан сэһэргэһиини бүгүҥҥү хаһыакка ааҕыҥ.

“Кэнники сылларга хаһаайкалар Ирландия розатынан ааттанар эустома (лизиантус) сибэккини сөбүлээн олордоллор. Уопуттаах хаһаайкалар бэл, дьиэ иһигэр олордон, хас эмэ сылы быһа үүннэрэллэр” диэн “Сүбэһит” балаһаҕа суруналыыс Надежда Егорова суруйар. Ааҕыҥ уонна сэргээҥ.