Саха сирин Ытык кырдьаҕаһа Федора Иванова 104 сааһын туолла

Олунньу 14 күнүгэр Саха сирин Ытык кырдьаҕаһа, тыыл бэтэрээнэ Федора Николаевна Иванова 104 сааһын туолла.

Федора Николаевна 1922 сыллаахха олунньу 14 күнүгэр Бүлүү уокуругун Марха улууһун Таркаайы нэһилиэгэр (билигин Ньурба улууһун Дьаархан сэлиэнньэтэ) элбэх оҕолоох ыалга төрөөбүтэ. Сэрии иннинээҕи кэмҥэ бааһынай дьиэ кэргэҥҥэ күн сирин көрөн, кыра эрдэҕиттэн үлэни-хамнаһы билэн, өбүгэлэрин үгэстэрин, сир күүһүн иҥэринэн улааппыта. Эдэр сааһыттан, атын оҕолор курдук, холкуоска үлэлээбитэ.

Аҕа дойду Улуу сэриитэ, мөлүйүөнүнэн атын дьоҥҥо курдук, Федора Николаевна олоҕор эмиэ дириҥ суолу хаалларбыта. Сэрии ыарахан сылларын аахсыбакка, кини санаатын күүһүн, таптыыр дьоҕурун сүтэрбэтэҕэ. Сэрии кэнниттэн Егор Николаевич Денисовтыын дьиэ кэргэн тэринэн, түөрт оҕону иитэн-аһатан, дьиэ кэргэн уйатын тэринэргэ уонна үлэҕэ-хамнаска анаабыта.

1960 сылтан Федора Николаевна Дьокуускайдааҕы иистэнэр фабрикаҕа үлэлээбитэ, онно балтараа сыл иһигэр иистэнньэҥ идэтин баһылаабыта. 1966-1968 сылларга Ленинскэй оройуоннааҕы олох-дьаһах өҥөтүн кэмбинээтигэр (райбыткомбинат) иистэнньэҥинэн, онтон 1968 сылтан онно маҕаһыын атыыһытынан үлэлээбитэ. 1978 сылтан Дьокуускайдааҕы тыа хаһаайыстыбатын салайар каадырдары бэлэмниир тиэхиньикумҥа буҕаалтырынан, кассирынан үлэлээбитэ. 1997 сылтан бочуоттаах сынньалаҥҥа олорор.

Билигин кини үс оҕото, биэс сиэнэ уонна алта хос сиэнэ тапталлаах эбэлэрин истиҥник көрөллөр-истэллэр, киниттэн күүс-уох ылаллар, инникигэ эрэллэрин бөҕөргөтөллөр. Федора Николаевна ытык сааһыгар сэргэҕинэн, олоххо тардыһыытынан сөхтөрөр. Бэлимиэн, бэрэски оҥорон, дьонун-сэргэтин, ыалдьыттарын күндүлүүрүн сөбүлүүр.

Федора Николаевна Иванова – уһун үйэлэнии, тулуур уонна муҥура суох таптал бэлиэтэ, өрөспүүбүлүкэ саастыылааҕа. Кини олоҕо – дьиэ кэргэҥҥэ бэриниилээх буолуу, үлэһит майгы уонна хас биирдии күҥҥэ үөрэр дьоҕур улахан уруогунан буолар.

Үлэлээбит сылларын тухары Федора Николаевна Иванова тэрилтэлэрин дьаһалтатын уонна Идэлээх сойуус грамоталарынан, махтал суруктарынан; Аҕа дойду Улуу сэриитигэр Кыайыы үбүлүөйдээх мэтээллэринэн; 2005, 2010, 2015, 2020 сылларга Саха Өрөспүүбүлүкэтин уонна Дьокуускай куорат дьаһалтатын «Аҕа дойду Улуу сэриитин бэтэрээнэ» түөскэ анньыллар бэлиэлэринэн наҕараадаламмыта. 2005 сыллаахха СӨ Бэрэсидьиэнэ В.А. Штыров Махтал суругунан; 2017 сыллаахха СӨ Идэлээх үөрэхтээһин министиэристибэтин Махтал суругунан бэлиэтэммитэ; 2021 сыллаахха «Саха Өрөспүүбүлүкэтин Ытык кырдьаҕаһа» түөскэ анньыллар бэлиэнэн наҕараадаламмыта диэн sakha.gov.ru иһитиннэрэр.