Саҥа ыалдьыт дьиэлэрэ — туристар сылаас уораҕайдара

2026 сыл тохсунньу 17 күнэ – Өймөкөөн улууһугар туризмы сайыннарыыга  туһуламмыт көмүс буукубанан суруллубут устуоруйа биир бэлиэ күнэ.

Туризм салаатыгар утумнаахтык үлэлэһэр Саха сирин брендинэн буолбут Тымныы полюһунан аатырар Өймөкөөҥҥө толору хааччыллыылах туристары көрсөр дьиэлэр үлэҕэ киириилэрэ – улуус олохтоохторхторугар тугунан кэмнэммэт улахан үөрүү, дьоһуннаах бэлэх. Туризм салаата сайдар сиригэр үлэ миэстэтэ тахсар,  дьон тоҕуоруһа мустар, тутуу барар, ас-үөл хото таһыллар, араас тэрээһин быыстала суох ыытыллар. Бу маны барытын араас омук сириттэн туристары көрсө үөрүйэх Өймөкөөн улууһун олохтоохторо бэйэлэринэн билэн олороллор. Кинилэр аны туристар сырыыларыттан дохуот киллэрэргэ, “харчылаһарга” үөрэнэн эрэллэр. Туризм сайдар сиригэр оннук буолуохтаах да буоллаҕа.

 Тымныы ыҥырар

 Ыалдьыты түһэрэр “глэмпинг” диэн аныгылыы ааттаах ыалдьыт түһэр дьиэтин хаһаайына Сергей Кривошапкин саҥа эбийиэгин олус да бэркэ ааттаабыт: “Зов Холода”- “Тымныы ыҥырар”.

–  Бу алта миэстэлээх Уһук Хоту дойдуга инновационнай — газгольдеры холбуур ньымаҕа олоҕурбут автономнай сылытыы систиэмэтинэн хааччыллыбыт аныгы тутуу. Урбааны  сайыннарыы пуондатын өйөбүлэ суох маннык бырайыагы олоххо киллэрии быдан уустук. Билигин мин дизельнэй уматык сыанатыттан тутулуга суохпун. Маннык бырайыагы олоххо киллэрэр туһунан Никифор Протопоповтыын былырыын тохсунньу саҥатыгар толкуйдаабыппыт. Ол былааммытын олоххо киллэрэр соруктаах кини сириттэн арендаҕа ылан, ыалдьыт дьиэлэрин тутууга ылсыбыппыт. Мин тутууну ыытаары модульнай дьиэлэри тиэйэн аҕалбытым. Бэс ыйыгар тутуу сүрүн үлэтэ бүппүтэ. Маныаха Никифор Никифорович биир дойдулаахтарын ортотугар аптарытыата улаханнык көмөлөстө. Ханнык да үлэ буоллун, олохтоохтор кэлэн көмөлөһөн испиттэрэ. Билигин ыалдьыт дьиэлэригэр олохтоох дьонтон үлэһиттэри хомуйа сылдьабыт. Туһугар, үлэ миэстэтин арыйар тоҕоостоох кэм. Быйыл сайын өссө хас да ыалдьыт дьиэтин тутар былааннаахпыт. Алексей Смертин бэйэтинэн мин глэмпинг дьиэбин талан, анаан ыалдьыттаан ааста», – диэн кэпсиир сэһэргэһээччим.

“Тоҕо “Зов холода?”диэн ааттаатыҥ?” диэн ыйыппыппар, Сергей Кривошапкин  хап-сабар: “Зов Полюса холода” -”Тымныы полюһа ыҥырар” диэн ааттыахпын баҕарбытым да, бу аат эрдэттэн патеннаммыт эбит. Ол иһин итинник ааты биэрбитим. Ханнык баҕарар туриһы син биир тымныы ыҥыра турдаҕа дии. Уопсайынан, мин тымныыны эттэринэн-хааннарынан билиэн баҕалаах ыраах айаҥҥа турунар туристар айаннарын чэпчэтэр, Томторго кэлэн сынньалаҥнарын интэриэһинэй гынар инниттэн үгүс толкуйдаахпын, былааннаахпын.  Элбэх киһи аан дойдуга тымныытынан аатырар Өймөкөөҥҥө тиийиэн баҕарар, ол эрээри ырааҕа, айана уһуна бэрт буолан,бэрт аҕыйах киһи тиийэр. Туристары чааһынай сөмөлүөтүнэн таһыы боппуруоһа, биллэн турар, үөрэтиигэ сылдьар. Оттон сиринэн айаны чэпчэтиэххэ сөп. Ол инниттэн мин  Алдан өрүс кытылыгар «Нулевойга» хас да ыалдьыт дьиэтин тутаары сылдьабын. Бу сиртэн табыгастааҕын бэйэбэр докумуоннаппытым. Онон ыалдьыт дьиэлэрин тутуутун быйылгыттан саҕалыаҕым” диэн сиһилии быһааран биэрдэ урбаанньыт Сергей Кривошапкин.

«Өймөкөөн халлаана» — дьиэ кэргэн бырайыага

 Тоҕо ыалдьыт дьиэтин аата халлааны кытта сибээстэҕин үгүс киһи араастаан толкуйдуу-тобула сатыыр. Ол иһин мин Никифор Протопоповы кытта кэпсэтиибин ити ыйытыытан саҕалаатым.

– Чуо биһиги дьиэбит үрдүгэр “Большая медведица” сулус бөлөҕө (созвездие) өрүү тахсар сирэ. Ону кытта сибээстээбиппит. Аны ол сулус бөлөҕүн аатын дьон тута ылыммата чахчы, барыларыгар быһаарыахха наада. Ол иһин судургутук “Өймөкөөн халлаана” диэн ааттаммыта.

Ыалдьыттыы кэлбит турист “Тымныы полюһунан аатырар сир халлаанын анныгар турар дьиэҕэ хонон турдум” диэн кэпсэл оҥостор гына. Мин өссө 2013 сылтан ыалдьыттары түһэрэр дьиэ тутуутун былааннаммытым. 2012 сыллаахха улуус мунньаҕын дьокутаатынан, ол кэнниттэн 2016-2021 сылларга баһылыгынан үлэлээн, бу толкуйум олоххо киирэрэ уһаан хаалбыта. 2025 сыллаахха ыам ыйыгар СӨ Урбаан, эргиэн уонна туризм министиэристибэтин нөҥүө 5 мөлүйүөн солкуобайдаах чэпчэтиилээх кирэдьиити ылан аҕыс бырыһыаннааҕы үс сылга ылбыппыт. Ол үбүнэн бэс ыйыттан бэйэбит олорбут дьиэбитин улаатыннаран, уларыта тутан саҥардыбыппыт.

28 миэстэлээх икки этээстээх толору хааччыллыылаах ыалдьыты түһэрэр дьиэни тутан олоххо киллэрдибит. 10 утуйар хостоох, туспа куукуналаах, остолобуойдаах. 7 ыйы быһа тэҥҥэ икки эбийиэги туттубут – глэмпинг уонна бу дьиэ.

Туристар тохсунньу 4 күнүттэн кэлэн барбыттара. Экстремальнай марафон кэмигэр уочаратынан уопсайа 80-тан тахса турист түһэн ааста. Туох да реклама, ыҥырыы оҥоһуллубатаҕын үрдүнэн. Дьон бэйэ-бэйэтиттэн истиһэн кэлэн түстүлэр. Маны тэҥэ, турагентстволар туристары эмиэ ыыттылар. Көмөлөспүт, өйөөбүт дьоммут кэлбиттэринэн туһанан, ыалдьыттар түһэр дьиэлэрин суолталаах тэрээһин – экстремальнай марафон ыытылла турдаҕына бары сиэри-туому толорон, үөрүүлээхтик арыйдыбыт.

Онон дойду араас эрэгийиэниттэн кэлбит элбэх ыалдьыты көрсөн, үлэбит ситиһиилээхтик этэҥҥэ саҕаламмытыттан үөрдүбүт. Туристары көрсөр ыалдьыт дьиэтин үлэтин-хамнаһын М.К. Аммосов аатынан Хотугулуу-Илиҥҥи университет туризм салаатын бүтэрбит кыыспыт Елена Протопопова салайыаҕа”, — диэн санаатын үллэһиннэ Никифор Протопопов.

Дьэ, ити курдук, СӨ Урбаан, эргиэн уонна туризм министиэристибэтин өйөбүлүнэн туристары көрсө үөрүйэх Томтор нэһилиэгин олохтоохторугар быйылгы 2026 сыл – Үрүҥ Айыы Тойон сыла бэртээхэй умнуллубат бэлэҕи уунна. Туристары көрсөр ыалдьыт дьиэлэригэр турист-аймах хото мустан, Тымныы полюһунан аатырар Өймөкөөнү аар-саарга аатырда турдун!