Сибиэрэп алгыһынан

Куоракка күн аайы пааркаҕа хаалыктаах хаамыынан дьарыктанар, бассейҥҥа сөтүөлүүр, норуокка биллэринэн Сүүрүк Балбаараны киэн тутта көрөбүн.

Соторутааҕыта В.Г. Макарованы көрүстүм. Кини Сунтаар улууһун бочуоттаах олохтооҕо, «Гражданскай килбиэн» бэлиэ хаһаайката, СР доруобуйа харыстабылын туйгуна, бэтэрээннэргэ Россияҕа сүүрүүгэ хас да төгүллээх чемпиона, Европа алта төгүллээх, аан дойду үс төгүллээх, 2019 сылга хаалыктаах хаамыыга аан дойду Куубагын призера. Отуттан тахса сыл үлэлии-үлэлии спорду кытта, Сибиэрэп алгыһынан арчылана сылдьарын кэпсээтэ.

— 1963 сыллаахха Сиэйэ орто оскуолатын бүтэрээт, Ыгыаттаҕа сууллаары турар хотоҥҥо, олус үлэһит Варваралыын сүүс борооскуну көрөн-харайан үлэлээбитим. Сарсыарда 8 чаастан киэһэ 6 чааска диэри үлэлиирбит. Мин дойдубар үлэһит быһыытынан хардыыларым дьэ итинник саҕаланан, билигин да үтүө өйдөбүл умнуллубат.1964 сыллаахха кулун тутарга Сергей Афанасьевич Зверев икки төгүл дьиэбэр киирэн, Москваҕа фестивальга илдьэ бара сатаабыта. Миэхэ дьарыктан, үлэҕэр хамнаскын төлүөхтэрэ диэбитин, үлэбин бырахтахпына борооскуларбын таптыырым бэрт буолан төрүт аккаастанан, улахан киһи ыллыктаах этиитин ылымматахпын, билигин санаан көрдөхпүнэ, оҕотук буолан өйдөөбөтөх эбиппин. Эһиилигэр Түбэйгэ ыҥыраннар, учуутал суоҕунан оскуолаҕа биир сыл эмиэ алын кылаастарга олус тартаран туран үлэлээбитим уонна учууталлыырбын олус сөбүлээбитим. 1965 сыллаахха Дьокуускайга медучилищеҕа туттарсан үөрэххэ киирэн үөрэммитим. Үөрэнэ сылдьан хайыһарынан, сүүрүүнэн дьарыктанан, училище аатыттан кыттан хаста да кыайан, чиэстээхтик көмүскээбитим. Үөрэнэ сылдьан ити курдук спорка умсугуйбутум. Үөрэхпин бүтэрээт, Түбэй Дьаархан ФАП-ка уонна Ыгыатта медпуунугар уонча сыл сэбиэдиссэйдээбитим. Нэһилиэк общественнай олоҕор көхтөөхтүк кыттарым. Хас да төгүллээн депутатынан, комсомольскай тэрилтэ секретарынан үлэлээн, Ленин сүүс сыллаах үбүлүөйүнэн мэтээлинэн наҕараадаламмытым. Иккис сылбар үлэлии сылдьан туруорсан Ыгыаттаҕа медпуун дьиэтин туттарбытым. Эһиилигэр баанньык дьиэтин. Нэһилиэккэ төрүүр дьахталлары бастакы да, онус да оҕолорун киин сиргэ ыыппакка, бэйэбит төрөтөрбүт. Өрүс уста турдаҕына, ыам ыйыгар Ыгыатта медпуунугар тохсус оҕотун төрүүр ийэни суһаллык төрөппүтүм. Онно хаана барбытыгар акушер гинеколог эбээһинэһин толорон быһаабытым. 12 саастаах кыыс муҥура ыалдьыбытыгар «моторканан» Сиэйэҕэ Ньурбаттан быстах кэмҥэ үлэлии кэлбит хирург өрөбүлгэ дьиэтигэр бараары сылдьарын, өрө-таары кыһыл былааҕы тутан, Ньурбаҕа ыытан быыһаттаран турабыт. Ол кэмҥэ ханнык да сибээс суоҕа. Ол оҕо операциялана сытан, дьоллоох кыыс эбиккин, муҥуруҥ тэстээри сылдьыбытын, кыл мүччү кэлэн быыһанныҥ диэбиттэр. Бэйэм идэбинэн уонна комсомольскай үлэҕэ ситиһиилээхтик үлэлии сырыттахпына, ССКП Сунтаардааҕы райкомун бастакы секретара Гурьев Н.Д. икки төгүл ыҥыран миигин үлэбинэн үүннэрэ сатаабытын аккаастаммытым. Ленин орденнаах Элгээйи совхозка комсомольскай тэрилтэ секретарынан үлэлииргэ рекомендация биэриэм диэбитин аккаастаммытым. Иккис ыҥырыытыгар Хабаровскайдааҕы үрдүкү партийнай оскуолаҕа үөрэнэ барарга этии киллэрбитин эмиэ ылымматаҕым. Оччотооҕу санаабар, бэйэм онно сөбө суохпун, билиим-көрүүм ситэтэ суох диэн, салайааччы киһи ыллыктаах этиитин аккаастаан турабын. Бу билигин өйдөөн көрдөхпүнэ, тыа оҕото наһаа да муҥкук эбиппин. Бу кэмҥэ биир дойдулааҕым, ыаллыы олорор улуу киһибит Сергей Афанасьевич Зверев ыарахан ыарыыга ылларан, куораттан аккаастанан кэлэн, Сунтаартан вертолетунан Ыгыаттаҕа аҕалбыттара. Сергей Афанасьевич ыарыһах быһыытынан мин көрүүбэр киирбитэ. Медик быһыытынан ис сүрэхпиттэн кыһаллан биир ый устата ыарыылаабытым. Оҕолоро куоракка этилэр. Кэргэнэ дьиэтин-уотун таһынан, элбэх сүөһүтүн көрөрө. Биир күн мин баар кэммэр, кэргэнин Федора Ивановнаны ыҥыран, мин утуйан хааллахпына, Варя кыыс миигин наһаа үчүгэйдик көрдө, онон кинихэ добуочча харчыта булгуччу биэрээр диэбитэ. Суох буолбутун кэнниттэн, Федора Ивановна харчы биэрэ сатаабытын, медик быһыытынан эбээһинэһим дии санаан, ылбатаҕым.

Үлэлии сылдьан спордунан умсугуйан дьарыктанарым. Хайыһарга улууһум чиэһин республикаҕа отут сааспар диэри элбэхтик көмүскээбитим. 45 сааспыттан оҕолорум улааппыттарын кэнниттэн, баҕа санаабын толорон 70 сааспар диэри сүүрүүнэн дьарыктаммытым уонна күрэхтэспитим. Улууспар «Чэбдик» чөл кулуубу 15 сыл устата үлэлэппитим. Нэһилиэктэринэн сылдьан чэгиэн, доруобай олоҕу пропагандалаабытым. Төрөппүт кыыһым Полина Усмановна мин туйахпын хатаран, сүүрүүгэ Сунтаар улууһун көмүскүү сылдьар. Сүүрүгэ норуоттар икки
ардыларынааҕы спорт маастара. Бочуоттаах сынньалаҥҥа тахсыахпар диэри Суһал көмө станцияҕа биэлсэринэн үлэлээбитим. Үлэбин кытта спорду тэҥҥэ тутан олохпун олордум. Үлэм түгэннэрин ахтан туран,улуу киһибит С.А.Зверев миэхэ медик уонна дьоҥҥо үтүө сыһыаммар улаханнык махтаммытын күндүтүк саныыбын. Кини алгыһынан олохпор дьоллоохпун. Пенсионер буолуохпуттан спордунан дьарыктанан элбэх дойдуга сылдьан күрэхтэстим, ситиһиилэнним. Итиннэ барытыгар Сергей Афанасьевич махтаммыт алгыһа мииигин арчылыыр дии саныыбын.

Марта Николаева