Хаартыска: Василий Прокопьев
Сиппит арбуз минньигэс уонна кыра калорийдаах буолан, оҕолуун улахан дьоҥҥо тиийэ бары сөбүлээн сиир отоно буолар.
Бу отон 100 грама баара-суоҕа 30 калорийдаах, она таһынан 8,1 мг С битэмииннээх (күнүскү нуорматтан 10% элбэх). Маны кытта арбуз антиоксиданнарынан баай, манна ордук учуонайдарынан ликопин эттик ордук баара бэлиэтэнэр. Сибиэһэй отон сүрэх ыарыыларыттан, диабеттан уонна араак сорох көрүҥнэриттэн көмүскүүр. Арбуз этигэр 13% түргэнник иҥэмтиэлээх саахардаах (глюкоза, фруктоза, сахороза) уонна 91 % ууттан турар. Онон бу отонтон төһө баҕар элбэх минньигэс утаҕы оҥоруохха сөп.
Оттон бу отону быспакка эрэ сиппитин суоҕун хайдах билэбит? Минньигэс отону хайдах быһааран арааран ылабыт? Манна араас эрэллээх ньыма баар, олортон тыа хаһаайыстыбатын исписэлиистэрэ бэлиэтээбиттэрин саамай наадалаах диэбиппитин түмэн таһараабыт.
1. Арбуз өҥүн көрөбүт. Бу ньыма арбуз сибиэһэй буоларын эбэтэр буортуйан эрэрин быһаарарга көмөлүүр. Бастакытынан, арбуз ханан да хайыта барбатах, алдьамматах буолуохтаах. Холобур, кыра охсуулаах эбэтэр хайдыбыт буоллаҕына бу сиринэн отон түргэнник сытыйар, ону кытта хаачыстыбата намтыыр. Хаҕын кыратык кыһыйдахха сибиэһэй охсуллубут от сыта кэлиэхтээх. Оттон сыта суох буоллаҕына, отон сиппэтэх уонна эрдэ быһыллыбыт буолуон сөп. Арбуз — бахчевай үүнээйи культурата, ол аата сиргэ сытан үүнэр. Отон сиргэ сыппыт сиринэн араҥас өҥнөнөр. Ол аата арбуз итиини ылан, аһылыгын толору иҥэринэн сиппит уонна олус минньигэс буолар.
2. Отон «кутуругун» көрүҥ. Отон «кутуругун» туһунан араас санаалар бааллар. Ол гынан баран, отон «кутуруга» күөх уонна кураанах буолуохтаах. Холобур, күөх уонна кураанах «кутуруктаах» буоллаҕына отон 5-7 хонуктааҕыта быһыллыбытынан ааҕыллар. Ол аата сибиэһэй уонна үчүгэй хаачыстыбалаах буоларын мэктиэлиир.
3. Отон ыйааһынын уонна кээмэйин сыаналааҥ. Тас көрүҥүнэн арбуз дьиҥнээх ыйааһынын киһи сатаан быһаарбат. Көрүҥүнэн кыра, ол эрээри быдан ыйааһыннаах буолун сөп. Арбуз кээмэйин суордарынан көрөн дьиҥнээх эспиэр эрэ быһаарар кыахтаах. Онон ханнык баҕарар түгэҥҥэ орто кээмэйдээх арбуз ылар ордук.
Саҥа дьыл барахсан, оннук-маннык итэҕэллэргэ, кирдээх бэлиитикэҕэ умньамматах, соҕотох алыптаах, оҕотуттан оҕонньоругар тиийэ дуоһуйа, астына…
Саха сирэ хорсун-хоодуот дьонунан аатырар, дойду устуоруйатыгар элбэх дьоруойу бэлэхтээбитэ, олор истэригэр Аҕа дойду Улуу…
Ааспыт сууккаҕа Саха сиригэр буруйу оҥоруу сэттэ түбэлтэтэ тахсыбыт. Манан процессуальнай бэрэбиэркэни ыытыыны уонна холуобунай…
«Якутскэнерго» ПАУо өрөспүүбүлүкэ олоҕо-дьаһаҕа бигэ туруктаах буолуутугар уотунан-сылааһынан хааччыйар дьоһун суолталаах тэрилтэнэн буолар. Хампаанньа генеральнай…
Бүгүн, тохсунньу 11 күнүгэр, өрөспүүбүлүкэ соҕуруулуу-арҕаа, хотугулуу-илин, илин өттүгэр кыралаан хаардыаҕа. Киин, арҕаа оройуоннарга туманнаах…
Бүгүҥҥү күн – наҕыл, сымнаҕас уонна дьиэҕэ-уокка чугас дьону кытта сынньанарга табыгастаах кэм. Ый Оҕус…