«Удьуорбут төрдө — Остуойка» кинигэ тула ааспыты санаһыы, истиҥ кэпсэтии таҕыста

Тохсунньу 24 күнүгэр Дьокуускай куоракка Саха Өрөспүүбүлүкэтин Уопсастыбаннай балаататын  дьиэтигэр «Удьуорбут төрдө-Остуойка» диэн саҥа тахсыбыт кинигэ сүрэхтэниитэ буолан ааста. Манна Уус Алдан улууһун Дүпсүн нэһилиэгин Остуойкатыттан силис тардыбыт үтүө дьон сыдьааннара мустан, уруккуну-хойуккуну эргитэн, истиҥник сэһэргэстилэр.

Бу иһэ-таһа кичэйэн толкуйдаммыт кинигэни Саха Өрөспүүбүлүкэтин  култууратын туйгуна, Мүрү нэһилиэгин Бочуоттаах олохтооҕо, кыраайы үөрэтээччи Альбина Афанасьева сыралаһан оҥорбут. Онон, бу тэрээһини бэйэтэ имигэстик иилээн-саҕалаан ыытта. Кинигэ түһүмэхтэрэ  кэрэхсэбиллээхтэр: «Утум салҕанар», “Остуойка — оҕо сааһым кэрэ өйдөбүлэ”, “Остуойкаттан сыдьааннах үтүөлээх үлэһиттэр”, “Үүнэр ыччаттарбыт ситиһиилэрэ элбэххэ кынаттыыр”, “Анал байыаннай дьайыы кыттыылаахтара”,  “»Остуойка сыдьааннара» түмсүү”.

217 сирэйдээх, куйаар-куодтаах, элбэх хаартыскалардаах 110 улахан кинигэ бэчээттэнэн тахсыбыт. Аныгы албаһынан куйаар-куодунан киирдэххэ,  урут ыллаан-туойан, дойдуларын дьонун өйдөрүгэр хаалбыт ырыаһыттары сэргэ,  билигин баар дьон уонна оҕолор ырыаларын истиэххэ сөп эбит. Хайдахтаах курдук үчүгэйий!

Бу күн дойдулаах дьон кинигэ айхаллаах аатын ааттаан, анаан-минээн кэлэн, бэйэ-бэйэлэрин кытары атах тэпсэн олорон сэлэһэн, чахчы даҕаны, ахтылҕан тыыннаах сылаас  көрсүһүү буолла. Ордук элбэхтик Стручковтар, Ховровтар, Афанасьевтар, Новгородовтар, Шелковниковтар, Бочкаревтар, Жирковтар диэн киэҥ аймахтар ааттара иһилиннэ. Кэлбит дьон бары  кэриэтэ санааларын үллэстэн тыл эттилэр, түмпүт кыыстарын Альбина Егоровнаны хайгыахтарын хайҕаатылар. Кини үгүс киһини көрсөн, биирдиилээн билсэн, сирэй кэпсэтэн,  туруулаһан туран матырыйаал арааһын  хомуйбут уонна олус кылгас болдьоххо, сыл иһинэн бүтэрэн, Улуу Кыайыы 80 сылыгар анаан бэчээттэппит. Остуойкалар бу иккис кинигэлэрэ эбит. Бастакылара «Остуойка. I Өспөх» диэн ааттанан эрдэ тахсыбыт. Бу дьоро күҥҥэ ол туһунан эмиэ иһирэхтик санастылар. Стручковтар аймах аатыттан кэлбит учуутал идэлээх Ньургустаана Стручкова бэйэтэ хайдах ылыммытын тиэрдиитин маннык тылларынан түмүктээтэ: «Бары оҕолору, ыччаттары маннык көрсүһүүлэргэ илдьэ сылдьыаххайыҥ. Кинилэр буоллахтара, салҕааччыларбыт!». Бу этии ыытыллар киэҥ хабааннаах үлэ кэскиллээҕин көрдөрөр.

Өссө Дьокуускай куоракка «Дүпсүн» түмсүү салайааччыта Сергей Сивцев уонна Дүпсүн нэһилиэгин эдэр дьокутаата Егор Расторгуев кыттыыны ылбыттара тэрээһини ситэрэн-хоторон биэрдэ, түмсэр, көрсүһэр суолталааҕын бигэргэттэ. Киһи иһиттэр истэ олоруох курдук ахтыылары Дүпсүн нэһилиэгин баһылыгынан талыллан үлэлээбит Валерий Васильев, Уус Алдан улууһун баһылыгынан талыллан үлэлээбит Иннокентий Бочкарев, тыл үөрэҕин билимин доктора Иннокентий Новгородов, Матрена Охлопкова, Александр Ховров, Анатолий Черноградскай, Евдокия Копырина, Светлана Абрамова, Николай Новгородов, Николай Копырин оҥордулар. Ытык дьон ыллыктаах тыллара-өстөрө, төрүт дойдуларын дьылҕата долгутара, сайыннарарга баҕалара баһаама олус сөхтөрдө. Истэ олордоххо, киһи төһөнөн сааһырар даҕаны, соччонон оҕо саас өйдөбүлэ наһаа чаҕылхайдык, наһаа уратытык киһи өйүгэр  киирэн кэлэн, саҥардар-иҥэрдэр буолар диэни өссө төгүл итэҕэйдим. Бары оҕо саастарын күндү сирдэрин — Остуойкаларын айылҕатын кытары ситимнээн, олохтоохторун олохторун кытары сыһыары тутан кэпсээбиттэрэ-ипсээбиттэрэ эчи истиҥин, дириҥин эриэхсит! Сир-сир аайы олорон, үлэлээн ааспыт аймах-билэ, хаан-уруу дьоннорун күндүргэтэн, үйэтитэн үлэлэһэр дьон баалларын тухары, чахчы даҕаны, ким да, туох да умнуллуо суоҕа, ааттара үйэлэр тухары ааттана туруо этэ. Оннук буолуохтун, утум салҕаныахтын!

Светлана БУРЦЕВА, Арассыыйа суруналыыстарын сойууһун чилиэнэ