Улуустарга туризм салаата – инники күөҥҥэ

2025 сыллаахха олунньу саҥатыгар СӨ бырабыыталыстыбата өрөспүүбүлүкэҕэ 2030 сылга диэри туризмы сайыннарыы стратегиятын бигэргэппитэ.

Туризм салаатын сайыннарыыга сүрүн сорук — саҥа үлэ миэстэтин тэрийии, олохтоох көҕүлээһини үрдэтии, өҥө хаачыстыбатын тупсарыы, олохтоох оҥорон таһаарыыны сайыннарыы, норуот уус-уран оҥоһуктарын, сувенирдары оҥоруу сайдыытын көҕүлээһин, олохтоох каадырдары бэлэмнээһин.

Туризм сайдыытын стратегията 2030 сылга диэри турист ахсаанын үс төгүл элбэтиигэ туһуланар. Бу чопчу соругу ситиһэр туһуттан эспиэрдэр Саха сирин биэс зонаҕа араарбыттара.

СӨ урбааҥҥа, эргиэҥҥэ уонна туризмҥа миниистирэ Георгий Андреевы кытта улуустарга туризмы сайыннарыыга туһуламмыт үлэ туһунан кэпсэттибит.

Горнайга туризм салаата сайдар

— Георгий Петрович, туристическай эбийиэктэри тутууга уонна айан суолун туһаайыытынан инфраструктура сайдыытыгар бастыҥнар ахсааннарыгар ордук ханнык улууһу бэлиэтиэҥ этэй?

— Горнай улууһугар туризм араас хайысхата олохтоохтук сайдарын бэлиэтиир тоҕоостоох. Ол курдук, Маҕараска сылы эргиччи үлэлиир «Одуну паарка» сотору кэминэн дьону сааскы сынньалаҥҥа угуйар тэрээһиннэри ыытыаҕа. Манна хайыһардьыттарга, хаҥкыһыттарга, сноубордистарга аналлаах трасса, каток, сыыр тутулла тураллар. Улуус киинигэр саататар-оонньотор хайысха күүскэ сайдыбыт. Аныгы технология ирдэбилигэр эппиэттиир «Футурама VR» кулууп — ыччат болҕомтотун киинигэр. Аһымаҕа “Кырсаада” сынньалаҥ туристическай баазаттан саҕалаан, “Быйаҥнаах” агротуризм баазатын кытта билсиэххэ сөп. Сиинэ очуостарын туһунан этэ да барбаккын. Маннык араас хайысхалаах туризм салааларын киһи ааттыы туруон сөп.

Чурапчы урбаанньыттара

— Быйылгы сылга үктэнээт, Чурапчы улууһугар тиийэн, урбаанньыттары кытта көрүстүҥ.

— Улууска быйыл Олохтоох оҥорон таһаарыы сыла биллэриллибитинэн, биисинэс-инкубатор дьиэтин саҥардан, оҥорон таһаарыы пуорматыгар көһөрүү толкуйа баар. Төлөйгө 2023 сыллаахха 500 тыһ. солк. суумалаах социальнай дуогабары ылбыт алта оҕолоох Александра Максимова бэкээринэтин үлэтин кытта билистим. Нэһилиэккэ урут үлэлии турбут бэкээринэ 20‑тэн тахса сыллааҕыта сабыллыбыт. Биллэн турар, нэһилиэнньэни хаачыстыбалаах бородууксуйанан хааччыйыыга дьиэ кэргэн биисинэһин суолтата олус улахан. Салгыы олохтоох урбаанньыт Наталья Гуляева туой оҥоһугу оҥорор мастарыскыайыгар сырыттым. Манна нэһилиэк 80‑тан тахса олохтооҕо анал маастар-кылаастарга сылдьан, туой оҥоһугунан дьарыктанар буолбут. Биһигини кытта сылдьыбыт “Киэргэ” хампаанньа салайааччыта Галина Павлова Төлөй урбаанньыта Наталья Гуляеваны кытта бииргэ үлэлээһиҥҥэ дуогабар түһэрсэргэ быһаарынна. Онон сотору кэминэн Төлөй олохтооҕун бородууксуйата киин куорат аатырбыт “Киэргэ” маҕаһыыннарын нөҥүө батарыллыаҕа.

Өймөкөөҥҥө — ыалдьыт саҥа дьиэлэрэ

— Өймөкөөн улууһун Томторугар экстремальнай марафон ыытыллар кэмигэр икки саҥа гостиница арылынна. Бу тыа сиригэр туризмы сайыннарыыга эмиэ дьоһуннаах хардыы.

— СӨ урбааны сайыннарар пуонда өйөбүлүнэн улууска туризм сайдыытыгар олохтоохтук үлэлэһэр урбаанньыттар «Зов Холода» уонна «Небо Оймяконья» диэн ааттаах ыалдьыттары түһэрэр дьиэлэри тутан үлэҕэ киллэрдилэр. “Зов Холода” глэмпинг-дьиэ хаһаайына, урбаанньыт Сергей Кривошапкин аныгылыы оҥоһуулаах газгольдерынан ититэр систиэмэлээх, Уһук Хоту дойдуга саҥалыы оҥоһуулаах комплексы олоххо киллэрдэ. Бу тутуу Тымныы полюһун усулуобуйатыгар “пилотнай” дэнэр бырайыагынан буолар.

30 киһи тэҥинэн түһэр “Небо Оймяконья” гостиница — урбаанньыт Никифор Протопопов дьиэ кэргэнин биисинэс-бырайыага. Бу икки этээстээх СИП-панелынан тутуллубут толору хааччыллыылаах ыалдьыт дьиэтэ сэттэ эрэ ый иһигэр тутуллан үлэҕэ киирдэ. Онон “Туризм уонна ыалдьытымсах буолуу” национальнай бырайыагы олоххо киллэриигэ уонна улууска туризмы сайыннарыыга туһуламмыт үлэлэргэ ыалдьыты түһэрэр бу дьиэлэр хаһаайыннара дьоһуннаах кылааты киллэриэхтэрэ.

САНАА

Ксения Васильева, Горнай улууһун Бэрдьигэстээх сэлиэнньэтин баһылыгын солбуйааччы:

— Улууспутугар туризмы сайыннарыыга улахан болҕомто ууруллар. Улууска уопсайа 10‑тан тахса дьону сынньатар турбааза баар. Маны таһынан, нэһилиэктэргэ сонун сүүрээн — чааһынай түмэллэр баар буоллулар. Ол курдук, Солоҕоҥҥо СӨ народнай артыыһа Раиса Захарова, олоҥхоһут Тарасов Г. М.-Тэкээнэй уола, Тимофеевтар уонна Новиковтар дьиэ кэргэннэрин түмэллэрэ аһыллан үлэлииллэр. Онон туристары бу нэһилиэккэ хайаан да сырытыннарабыт. Бэрдьигэстээххэ Даниловтар дьиэ кэргэн зоопаркалара үгүс турист болҕомтотун тардар. Ити курдук, туризмы сайыннарыыга туһуламмыт улуустааҕы муниципальнай бырагыраама чэрчитинэн үлэлиир урбаанньыттар ахсааннара сыл аайы элбээн иһэр.

Стратегия тосхоло

Туризм сайдыытын стратегията 2030 сылга диэри турист ахсаанын үс төгүл элбэтиигэ туһуланар. Бу чопчу соругу ситиһэр туһуттан эспиэрдэр Саха сирин биэс зонаҕа араарбыттара: киин улуустар, соҕуруу, арҕаа, илин оройуоннар уонна Арктика улуустара. Хас биирдии зонаҕа туризм сайдыытыгар сыһыаннаах тосхол торумнаммыта. Ол курдук, илин зонаҕа айан-суол өҥөтүн сайыннарыыга болҕомто ууруллар. Манна адаар таас хайанан ааһар этиэхтэн кэрэ айылҕалаах “Халыма” федеральнай суол устуоруйата кытта киирэр. Киин улуустарга турист олохтоох кафеларга сибиэһэй бородууксуйаны амсайар эрэ буолбакка, ынах ыан, дьиэ кыылларын аһатыан сөп. Онон тыа сиригэр туризмы сайыннарыыга турист туох эрэ дьарыктаах буоларын (түмэлгэ сылдьар, балыктыыр, сибиэһэй салгыҥҥа дьаарбайан хаамар, хайыһардыыр эбэтэр сөтүөлүүр, ынах ыыр) ситиһиллиэхтээх.

…Ити курдук, СӨ урбааҥҥа, эргиэҥҥэ уонна туризмҥа миниистирэ Георгий Андреев туризм стратегиятыгар олоҕуран, улуустарга ыытыллар үлэ дьоҥҥо саҥа кыаҕы биэриигэ туһаайылларын бэлиэтээтэ.

СЫЫППАРАЛАР

2025 сыл түмүгүнэн Саха сиригэр:

558 266

турист– өрөспүүбүлүкэ иһигэр,

286 061

дойду эрэгийиэннэриттэн,

7500

омук дойдуларыттан сырыттылар.

Хаартыскалар: Урбаан министиэристибэтин пресс-сулууспата