Уолаттарбыт харахтара өйбүтүгэр-санаабытыгар хатанан хаалар

Билиҥҥи кэмҥэ волонтердар көмөлөрө олус улахан суолталаах.  Тыһыынчанан волонтердар түмсэн  байыаннай дьайыы кыттыылаахтарын өйүүллэр. Бүгүн хаһыаппытыгар, Калининградка олорор биир дойдулаахтарбыт түмсүүлэрин салайааччыта, РФ Бэрэсидьиэнин иһинэн Саха сиринээҕи бастайааннай бэрэстэбиитэлистибэ Уопсастыбаннай сэбиэтин чилиэнэ Туйаара Иванова ыалдьыттыыр.

Сахалар түмсүүлэрэ

— Туйаара, эн Калининградка олорор сахалар түмсүүлэрин салайаҕын, үлэҥ туһунан кэпсээ эрэ.

— Мин Калининградка олорор «Земляки Саха» — биир дойдулаахтар түмсүүлэрин 2022 сыллаахтан салайабын. Түмсүүнү Евдокия Дормидонтованы кытары тэрийбиппит. Манна 500‑тэн тахса Саха сириттэн көһөн кэлэн олохсуйбут киһи баар. Сүнньүнэн үлэбит — Саха сирин дьонун түмүү уонна бэйэбит төрүт култуурабытын умнубат туһугар тэрээһиннэри ыытыы. Тэрилтэбит 2022 сыл сэтинньи 1 күнүгэр официальнайдык регистрацияламмыта. Түмсүүбүт төрүт култуурабыт уратытын харыстыырга, саҥа социальнай усулуобуйаларга олорор биир дойдулаахтарбытын өйүүргэ, өрөспүүбүлүкэни кытта ситими күүһүрдэргэ, ону таһынан, былаас уорганнарын уонна эрэгийиэн гражданскай уопсастыбатын институттарын кытта бииргэ үлэлэһиини сайыннарарга анаан тэриллибитэ. Бэйэ-бэйэбитигэр көмөлөһөбүт уонна үүнэн эрэр көлүөнэбит хантан төрүттээҕин билэрин, төрүт үгэстэри иҥэринэрин ситиһэр сыаллаахпыт. Сыл аайы ыһыах тэрийэн ыытабыт, сахалыы дьыктаан суруйабыт, араас быыстапкаларга кыттабыт, маннааҕы дьоҥҥо хомустаан, оһуохайдаан көрдөрөбүт, дойдубут туһунан элбэҕи кэпсиибит, төрүт култуурабытын көрдөрөбүт. Ааспыт сылга Калининград куоракка Фридландскай түмэл сиригэр-уотугар Арассыыйаҕа Аҕа дойдуну көмүскээччи сылыгар, Саха сиригэр Ийэ дойдуну көмүскээччи сылыгар уонна Улуу Кыайыы 80 сылыгар анаммыт Ыһыах буолан ааспыта. Тыһыынчанан куорат олохтоохторо уонна ыалдьыттара саха култууратын кытта билсэн, сомоҕолоһуу уонна төрүт үгэс тыынын билбиттэрэ. 2025 сылга түмсүүбүт 41 култуурунай тэрээһини ыыппыта, 43 куораттааҕы уонна уобаластааҕы тэрээһиннэргэ кыттыбыппыт.

Байыастарга көмө

— Эн түмсүү үлэтинэн эрэ муҥурдаммаккын, госпиталларга сытар уолаттарга күүс-көмө буолаҕын. Ол туһунан кэпсиэҥ дуо?

— Түмсүүбүт култуурунай-сырдатар үлэни эрэ буолбакка, улахан гуманитарнай үлэни, уустук балаһыанньаҕа түбэспит биир дойдулаахтарбытыгар тиһиктээх көмөнү оҥорор: саҥа сиргэ олоро үөрэнэргэ, докумуоннары толорорго, үлэни уонна дьиэни көрдүүргэ, эмтэнии уонна доруобуйаларын чөлүгэр түһэрии боппуруостарыгар быһаарсабыт. Онон, тэрилтэбит Калининград уобалаһыгар саха дьонун өйүүр ресурснай киин буолар. Мин 2022 сыллаахтан, байыаннай дьайыы саҕаланыаҕыттан, волонтердуубун. Аан бастаан Калининградка наскы баайар дьону булбутум уонна Москваҕа «Саха волонтердара» хамсааһын салайааччытыгар Туйаара Константиноваҕа, госпиталларга анаан ыытар этим. Биир дойдулаахтарбар көмөлөһөр санааттан волонтер буолбутум. Саха сиринээҕи Саллааттар ийэлэрин кэмитиэтин уонна «Саха волонтердара» хамсааһыны кытта бииргэ үлэлиибит. Түмсүү уонна волонтер үлэтин хайдах дьүөрэлиигин диир буоллаххына, бэйэҥ баҕалаах уонна дьиҥнээхтик ис дууһаҕыттан көмөлөһөр буоллаххына, барыта табыллар. Биллэн турар, соҕотоҕун хайдах да итини барытын кыайбаппын. Биһиги аттыбытыгар мэлдьи биир дойдулаахтарбыт бааллар, кинилэр баар буоланнар, барыта кыаллар курдук. Биһиги күүспүт — түмсүүгэ буоллаҕа. Ким бириэмэлээҕинэн, туох кыахтааҕынан көмөлөһөр.

Уолаттар үөрэ көрсөллөр

— Госпиталларга сытар уолаттар хайдах ылыналларый?

— Уолаттар госпиталларга кэлбиттэрин биллибит даҕаны, бастатан туран, кинилэр дьонноругар, аймахтарыгар биллэрэбит, онтон улуус дьаһалталарыгар. Сахабыт сирэ хаһан да аккаастаммат, туох баарынан көмөлөһө олороллор. Онон ыраах олорор сахаларга, биһиэхэ, үлэлиирбитигэр чэпчэки диэххэ сөп. Уолаттарбыт даҕаны биһиги тиийдэхпитинэ олус үөрэллэр, санаалара көтөҕүллэр. Сахалар баар эбиккит дии, хайдах манна кэлбиккитий, бачча ыраах кэлэҥҥит хайдах, тугу үлэлээн олороҕут диэн соһуйаллар. Аҥаардас сахалыы тылы иһиттэхтэринэ, кэпсэттэхпитинэ уоскуйаллар, сүргэлэрэ көтөҕүллэр ээ.

Волонтердуур кэммэр саамай кэрэхсэбиллээх биир түгэн өйбөр хатанан хаалбыт: Калининградка олорор сахалар харчы хомуйаннар, сэрии хонуутуттан бааһыран кэлбит уолу тэрийбиттэрэ. Таҥаһа да, докумуона да суоҕа. Туохха наадыйарын барытын ылан биэрбиттэрэ. Уол үөрбүт хараҕын көрөн уйадыйан ылбыппыт. Эчэйиини ылбыттары инники кирбииттэн тута манна аҕалаллар. Волонтердар күн аайы кэриэтэ госпиталларга ас-таҥас таһаллар. Саҥа дьыл саҕана реанимацияҕа сытар уолга убаһа быара булан илдьибиппит. Биир дойдулаахтарбыт уол бэйэтин төрүт аһын аһаан күүс-сэниэ ылыныа, түргэнник үтүөрүө диэн бэрсибиттэрэ. Таҥара уонна үтүө санаалаах дьон көмөлөрүнэн уолбут бэттэх кэлбитэ.

Манна Саха сириттэн сылдьар байыаннай госпитальга үлэлиир, реанимация бырааһа саха кыыһa көмөлөһөр. Араас түгэн элбэх буоллаҕа, 2023 сыллаахха биир уолбутугар суһаллык албакаат буламмыт, икки холуобунай дьыалаттан босхоломмута. Бастаан ыраах Балтийскай куорат госпиталыгар киниэхэ ас илдьэр этибит, онтон этэҥҥэ эмтэнэн дойдулаабыта.

Дьонноох киһи тутайбат

— Сүрүннээн кимнээх көмөлөһөллөрүй?

— Билиҥҥи уустук кэмҥэ хайдах даҕаны туора туран хаалар сатаммат. Байыаннай дьайыыга сылдьар байыастарга, госпиталларга сытар уолаттарга үгүс киһи көмөлөһөр. Кинилэр биһиги көмөбүтүгэр олус наадыйаллар. Дьон кэнники кэмҥэ үгүстүк өйүүр, көмөлөһүөн баҕарар буолла. «Ойуурдаах куобах охтубат, дьонноох киһи тутайбат» диэн өс хоһооно баар дии, ол курдук уолаттарбыт барахсаттар биһиги тиийдэхпитинэ сирэйдэрэ сырдаан кэлэр. Онон, күүс-көмө буолар дьоммутугар махтаныахпытын баҕарабыт. Саха сириттэн кэлэр гуманитарнай көмөнү РФ Бэрэсэдьиэнин иһинэн Саха сиринээҕи бастайааннай бэрэстэбиитэлистибэ уонна «Саха волонтердара» ыыталлар. 23 кг үксэ эт кэлэр, онтукайбытын харыстаан туттабыт. Москва — Калининград хайысхатынан сөмөлүөтүнэн таһаҕаһы ыытар олус ыараата, бэйэтэ билиэт сыаната буолан турар. Таһаҕас кэлэр буоллаҕына, ол харчытын онтон-мантан көрдөһөбүн. Үксүн улуустар дьаһалталара көмөлөһөллөр.

Түгэнинэн туһанан, дойдубутуттан ыраах олорор дьон көрдөһүүбүтүн тута ылынар, күүс-көмө буолар улуус баһылыктарыгар, Москваҕа баар «Саха волонтердара» хамсааһын сүрүннээччитэ Туйаара Константиноваҕа, Бастайааннай бэрэстэбиитэлистибэҕэ үлэлиир “Суһал көмө” сулууспатын үлэһиттэригэр Дмитрий Бурцевка уонна Лена Алексееваҕа барҕа махталбытын тиэрдэбит.