Валерий Луковцев. «Кэм-кэрдии уонна киһи»

Август Егоров салайааччылаах «Айар» национальнай кыһа генеральнай дириэктэрин солбуйааччы, суруйааччы, СӨ култууратын үтүөлээх үлэһитэ, СӨ бэчээтин туйгуна Валерий Луковцев-Дьурустаан 65 сааһынан Национальнай бибилэтиэкэҕэ «Кэм кэрдии уонна киһи» диэн киэҥ кэпсэтии буолбута.

Ахсынньы 22 күннээҕи  тэрээһиҥҥэ үбүлээр биир санаалаахтара, өрөспүүбүлүкэ уопсастыбаннай диэйэтэллэрэ, литература, култуура эйгэтин бэрэстэбиитэллэрэ, учуонайдар, чинчийээччилэр, биир дойдулаахтара, кини талааныгар сүгүрүйээччилэр уо.д.а. Валерий Луковцев оҕо сааһыттан саҕалаан, күн бүгүҥҥэ диэри күргүөмнээх үлэтин, баай ис хоһоонноох олоҕун, киһи быһыытынан уратыларын бэлиэтээн, истиҥ кэпсэтии түһүлгэтэ төрүттэммитэ. Үгүстэр Валерий Николаевич мындыр, сылык сааска үктэммитинэн өссө хорутуулаахтык үлэлииригэр, төрөөбүт дойдутун, норуотун туһугар түбүгүрэн, олох оргуйар үөһүгэр сылдьарыгар баҕа санааларын тириэрдибиттэрэ.

Аһаҕас кэпсэтиини СӨ Ил Дарханын сүбэһитэ, СӨ үтүөлээх юриһа  Игорь Игнатьевич Николаев иилээн-саҕалаан ыыппыта.

Кырдьыга да, Валерий Луковцевы өрөспүүбүлүкэбитигэр эрэ буолбакка, Арассыыйа эрэгийиэннэригэр, түүр дойдуларыгар үчүгэйдик билэллэр уонна үрдүктүк сыаналыыллар.

Ону түүр норуоттарын бэрэстэбиитэллэрэ, үбүлээр чугас доҕотторо ыыппыт  бэлиэтээһиннэрэ, эҕэрдэлэрэ  туоһулууллар:

А.В.ИПТЫШЕВ— Хакасия В.М.Торосов аатынан кинигэ кыһатын дириэктэрэ:

«… Валерий Николаевич, Саха сиригэр кинигэ кыһата сайдарыгар тугунан да сыаналаммат кылааккын киллэрсэ сылдьаҕын. Кинигэ таһаарыытыгар национальнай уонна аан дойдутааҕы куонкурустарга дьоһуннаах наҕараадалары, бириистэри ылаҕыт, онон норуоккут төрүттэрин уонна култуураҕа нэһилиэстибэтин өйүүгүт.
Национальнай кыһа дириэктэрин солбуйааччы быһыытынан, уһулуччулаах тэрийэр дьоҕургунан, салайар үөрүйэххинэн уонна көхтөөх үлэҕинэн кинигэ дьыалатыгар эрэ буолбакка, төрөөбүт кыраайыҥ туруктаах буоларыгар улахан эппиэтинэһи сүгэҕин…».

А.ХАМРАЕВ -– филология билимин дуоктара, М.О.Ауэзов аатынан Литература уонна ускуустуба институтун билимҥэ сүрүн үлэһитэ:

«…Биһиги доҕордоһуубут Кыргызстантан саҕаланан, Турцияҕа уопсастыбаннай-култуурунай тэрээһиннэргэ салҕаммыта. Валерий Николаевич Казахстаҥҥа хаста да сылдьыбыта, казах учуонайдара уонна уопсастыбаннай диэйэтэллэрэ тыл уонна култуура харыстабылыгар үлэлэрин уопутун чинчийбитэ.
Мин доҕорум Валерий Николаевич көнө сүрүннээҕинэн, үтүө санаатынан, кырдьыгы уот харахха этэринэн уратылаах. Мин өссө кини аһаҕас дууһатын сөбүлээбитим. Түүр доҕотторбут кини мындыр өйүн, билиитэ-көрүүтэ элбэҕин, креативнайын, ырытар-ыраҥалыыр дириҥ толкуйдааҕын, үтүө санаалааҕын, эппиэтинэстээҕин, дьулуурдааҕын, тулуурдааҕын, ханнык баҕарар мөккүөргэ ыллыктаах быһаарыыны ылынарын, бэйэтин норуотун иннигэр эппиэтинэһин уо.д.а. бэлиэтииллэр…».

Ильдар ХУСТУНДИНОВ — «Татаар кинигэ кыһата» ХЭО дириэктэрин кэмиэрчэскэй боппуруостарга солбуйааччы:

«… Эн норуотуҥ чаҕылхай бэрэстэбиитэлинэн, кинигэ таһаарыытын таһыччы баһылаабыт киһинэн уонна тэрийэр дьоҕурдаах, саҥаттан саҥа  көҕүлээһиннэри киллэрэр, креативнай өйдөөх-санаалаах, төрөөбүт тылыҥ уонна култууратын сайдыытыгар эрэ буолбакка, судаарыстыбаннаһы бөҕөргөтүүгэ, омуктар икки ардыларыгар сыһыаҥҥа сомоҕолоһууну уонна туруктаах буолууну олохтуур салайааччынан буолаҕын.
Биһиги өр сылларга «Айар» кыһаны кытары хардарыта бииргэ үлэлиир кэммитигэр Эйигин айар-суруйар уонна билим эйгэтигэр эрэ буолбакка, өрөспүүбүлүкэ нэһилиэнньэтигэр уонна Арассыыйа эрэгийиэннэрин кыһаларын ортолоругар улахан аптарыатынан туһанар Улахан буукубаттан суруллар киһинэн билэбит…».

Талгат АХМАДИШИН — Түүр ыччатын норуоттар икки ардыларынааҕы холбоһугун бочуоттаах бэрэсидьиэнэ, Габдулбары ДАВЛЕТГАРЕЕВ -– түүр норуоттарын кэнгириэһин пресс-сулууспатын салайааччы, Илмир САЛИХ — «Сохранение и популяризация историко-культурного наследия РТ» уопсастыбаннай тэрилтэ бэрэсидьиэнэ:

«… Түүр омуктар эйгэлэригэр уонна Арассыыйа сиригэр-уотугар Эйигин үлэни таптыыр уонна ураты өйдөөх-санаалаах, киэҥ далааһыннаах стратегическай толкуйдаах киһи быһыытынан билэллэр.
Эн түүр норуоттарын сомоҕолуур дьыалаҕа бэйэҥ талааҥҥын уонна дууһаҥ тугу этэрин бүтүннүү биэрэр, норуоккар эрэллээхтик сулууспалыыр киһи үтүө холобурунан буолаҕын. Биһиги Эйигин  төрүккүттэн ылбыт биир сүрүннээҕиҥ, үрдүк култууралааҕыҥ уонна улахан эппиэтинэһи сүгэн туран бэйэҥ көрүүгүн сатаан туруулаһарыҥ иһин сыаналыыбыт…».

Рашит МИНГАЗОВ -– кыраайы үөрэтээччи, суруналыыс, филолог, түүр ыччатын хамсааһынын бэтэрээнэ (Татарстан Өрөспүүбүлүкэтэ):

«… Биһиги эдэр сааспытыгар саамай духуобунай кэммитинэн Түүр ыччатын норуоттар икки ардыларынааҕы күннэрэ буолбуттара. Элбэх дэлэгээссийэ ортотугар саха ыччатын дэлэгээссийэтэ саамай ис киирбэх уонна эйэҕэс-сайаҕас дьонноох этэ. Эн мэлдьи саха ыччатын дэлэгээссийэтин салайааччынан, идеологынан буоларыҥ. Биһиги Эн үрдүк култууралааххын, мындыргын, дириҥник хорутан өйдүүргүн, бэйэҥ норуоккун олус таптыыргын, норуотуҥ туһугар олоххун да толук ууруоххун сөбүн билбиппит.
Эн түүр норуоттарын күннэригэр бэлэхтээбит биир талисмаҥҥын үгүс сылларга харыстаан илдьэ сылдьабын…»

БЫҺААРЫЫ:

В.Н.ЛУКОВЦЕВ— СӨ Ил Дарханыгар Тыл сайдыытын сүбэтин уонна тиэрмин, тылбаас хамыыһыйатын,  С.А.Новгородов аатынан “Айар” национальнай кыһа салайааччытын солбуйааччы, уопсастыбаннай диэйэтэл, суруйааччы,  публицист, тылбаасчыт, СӨ култууратын үтүөлээх үлэһитэ, Таатта улууһун, Ньурба улууһун, Баайаҕа уонна  Мэҥэдьэк нэһилиэктэрин бочуоттаах олохтооҕо.