ЫЙЫТ-ХОРУЙДУУБУТ: Атын тэрилтэҕэ көһөөрү

— Үлэһит атын тэрилтэҕэ көһөөрү уурайыан баҕарар. Ол иһин кини уоппускатын атын тэрилтэҕэ ылаары (илдьэ бараары) толуйуу ылыан баҕарбат. Үлэни биэрээччи маннык көһөрүгэр аккаастыан сөп дуо? Уоппуска ылар бырааба оннунан хаалыа дуо?

Ыйытыыга СӨ Идэлээх сойуустарын федерациятын үлэ быраабын иниспиэксийэтин салайааччыта, СӨ үтүөлээх юриһа Наталья Ивановна Барковская маннык хоруйдаата:

— РФ Үлэҕэ кодексын 72.1 ыстатыйатын 2 чааһыгар олоҕуран, үлэһит суругунан киллэрбит көрдөһүүтүнэн эбэтэр киниттэн суругунан сөбүлэҥинэн үлэһит атын үлэҕэ биэрээччигэ бастайааннай үлэҕэ көһөрүллүөн сөп. Дьиҥ олоххо ыллахха, атын үлэ биэрээччи көһөрүллэр үлэһит ылыыга сөбүлэспитин туһунан үлэҕэ ыҥырар суруга маннык докумуонунан буолар. Бу түгэҥҥэ үлэ дуогабара бу киһи урукку үлэтин миэстэтигэр РФ Үлэ кодексын 77 ыстатыйатын 1 чааһын 5 пуунунан тохтотуллар.

Ол эрээри үлэни биэрээччи үлэһити атын үлэҕэ көһөрүн туһунан сайабылыанньатынан ууратар бырааба суох, тоҕо диэтэххэ, туһаныллар сокуоннас маннык көһөрүүнү көҥүллүөн сөп эрээри, үлэни биэрээччи үлэһит көрдөһүүтүн ылынара эбээһинэһэ буолбатах. Онон үлэни биэрээччи “перевод бэрээдэгинэн” атын тэрилтэҕэ уурайан барыытыгар аккаастыан сөп. Маннык аккаастааһын үлэһиттэр бырааптарын күөмчүлээһининэн ааҕыллыбат.

Үлэһит көрдөһүүтүнэн көһөн барыытынан сибээстээн, үлэ дуогабара тохтотулуннаҕына эбэтэр кини сөбүлэҥинэн атын үлэни биэрээччигэ барарыгар үлэһит РФ Үлэҕэ кодексын 77 ыстатыйатын 1 чааһын 5 пуунунан үлэтиттэн уурайыахтаах, ол эбэтэр атын тэрилтэҕэ уурайбакка көһүүтэ (переводтанан) көҥүллэммэт.

РФ Үлэ кодексын 127 ыстатыйатыгар олоҕуран уурайарыгар үлэһиккэ туһамматах уоппускатын иһин харчынан толуйуу төлөнөр. Үлэһит суругунан сайабылыанньатынан туһамматах уоппускатын иһин толуйуу оннугар туһамматах уоппуската киниэхэ кэлэр уурайыытыгар бэриллиэн сөп (буруйун иһин ууратыы түгэннэриттэн уратыларга). Маныаха ууратыллар күнүнэн уоппускатын бүтэһик күнэ ааҕыллар.

РФ Үлэҕэ кодексын 122 ыстатыйатыгар олоҕуран үлэһиккэ үлэтин бастакы сылыгар уоппусканы туһанар бырааба кини тохтоло суох саҥа үлэни биэрээччигэ алта ый үлэлээбитин кэннэ бэриллэр уонна урукку үлэтин миэстэтиттэн толуйуу төлөбүрүттэн тутулуга суох. Өрүттэр сөбүлэһиилэринэн төлөнөр уоппуска үлэһиккэ алта ый да туола илигинэ бэриллиэн сөп.

Онон РФ Үлэҕэ кодексын 77 ыстатыйатын 1 чааһын 5 пуунунан көһүүнэн уурайар түгэҥҥитигэр эйиэхэ урукку тэрилтэҕэр туһамматах уоппускаҕар барытыгар харчынан толуйууну төлүөхтэрэ. Саҥа үлэни биэрээччигэ уоппускаҕын эйиэхэ РФ Үлэҕэ кодексын 122 ыстатыйатынан олохтоммут бэрээдэгинэн, саҥа үлэ биэрээччигэ быыстала суох алта ый үлэлээтэххинэ биэриэхтэрэ.