ЫЙЫТ-ХОРУЙДУУБУТ: туох нолуоктанарый?

Күндү ааҕааччыларбыт. Ыйыт-хоруйдуубут диэн балаһаҕа дьон үксүн үлэҕэ сыһыаннааҕы ыйытар. Ааҕааччыларбыт олох-дьаһах боппуруостарын чуолкайдаһаллар.

— Дьон тэпилииссэлэрин уонна атын хаһаайыстыбаннай тутууларын иһин ханнык түгэҥҥэ нолуок төлүүллэрий?

Ефимовтар.

Арассыыйа ФНС Саха Өрөспүүбүлүкэтигэр управлениета тустаах ыйытыыга маннык хоруйдаата:

— Хаһаайыстыбаннай тутуу (тэпилииссэ, сарай, хоспох уо. д.а.) барыта нолуоктаммат диэн санатабыт. Ол курдук, хамсаабат баайга-дуолга киирсээччилэр уонна олор тустарынан сибидиэнньэлэр (кадастровай сыанатын киллэрэн туран). Биир кэлим судаарыстыбаннай реестргэ (ЕГРН) киирбит сибидиэнньэлээхтэр эрэ. Нолуок уорганнара хаһаайыстыбаннай тутууга нолуогу Росреестр уорганнарын кытта бииргэ үлэлээһин чэрчитинэн ылыллыбыт ЕГРН сибидиэнньэлэригэр олоҕуран хаһаайыстыбаннай тутууларга нолуогу ааҕаллар.

Маннык хаһаайыстыбаннай тутууларга олоххо-дьаһахха уонна атын наадыйыыларга анаммыт көмөлтө тутуулар киирсиэхтэрин сөп.

ЕГРН-ҥа уонна хаһаайыстыбаннай тутууга диэн кэтэх бас билиигэ быраабы судаарыстыбаннай регистрациялааһыны киллэриигэ хамсаабат баай-дуол бэлиэлээх, ол эбэтэр сиргэ олохтоохтук турар, хапытаалынайдык оҥоһуллубут буолуохтаах.

ЕГРН-ҥа киллэриллибит хаһаайыстыбаннай тутууга кадастровай сыаната ыйыллыахтаах. Маныаха нолуок уорганнара хамсаабат баай-дуол эбийиэгин кадастровай сыанатын бэйэлэрэ аахпаттар, ол курдук Росреестр чахчыларын туһаналлар.

Хамсаабат баайга-дуолга сыһыана суох хаһаайыстыбаннай тутуулар, ол эбэтэр хамсатыллар (движимэй) баай-дуол эбийиэктэрэ ЕГРН-ҥа регистрацияламматтар, кинилэр кадастровай сыаналара быһаарыллыбат, нолуоктамматтар. Ол эбэтэр бу хапытаалынай олоҕо суох тэпилииссэлэргэ, хомуллар-көтүллэр хозблоктарга, бытовой дьиэлэргэ, сарайдарга, хапытаалынайа суох быстах тутууларга уо. д.а. сыһыаннаах.

Өскөтүн хаһаайыстыбаннай тутуу ЕГРН-ҥа регистрацияламмыт эрээри иэнэ 50 кв. м ордубат буоллаҕына, итинтэн нолуок тутуллубат. Чэпчэтии кэтэх көмөлтө хаһаайыстыбаны, оҕуруоту олордууга, саады оҥорууга эбэтэр кэтэх дьиэни-уоту тутууну ыытыыга анаммыт сир учаастактарыгар баар биир хаһаайыстыбаннай тутууга туһаныллар.

Муниципальнай тэриллиилэр бэрэстэбиитэллээх уорганнара нолуокка чэпчэтиини туһаныы усулуобуйаларын кэҥэтиэхтэрин сөп (холобур, муниципальнай тэриллии иһинэн хаһаайыстыбаннай тутуу төһө баҕарар ахсааннаах хаһаайыстыбаннай тутуутугар сыһыаннаан эбэтэр 50 кв. м тахса иэннээх хаһаайыстыбаннай тутууларга). Нолуокка чэпчэтиилэр тустарынан Арассыыйа ФНС (һttps://www.nalog.gov.ru/rn14/service/tax/) саайтыгар “Справочная информация о ставках и льготах по имущественным налогам” сервискэ билсиҥ.