Хороҕор муостааҕы кытта сыһыаннаах сиэр-туом, итэҕэл

Ынаҕы саҥа иитэ ыллахха, кырдьаҕастар сүбэлэринэн алаадьылыыр буолаллар. Ону сэргэ,  кыстыкка киириигэ, сайылыкка тахсыыга, хотоҥҥо бастакы ынах төрөөтөҕүнэ, боҕуруоскай оту буруолатар үгэс баар. Салгыы ханнык сиэр-туом, итэҕэл баарын кытта билсиҥ.

• Ынах атыыластаххытына, иитэ ыллаххытына, хотоҥҥо киллэрэн иһэн, хотон холуодатыгар сиппиир быраҕан,  ону атыллатан киллэрэҕин.
• Саҥа төрөөбүт тиҥэһэни муоһун, туйаҕын сүгэ өнчөҕүнэн сэрэнэн кыратык охсубута буола-буола: “Кэйиик буолума. Тэбиик буолума.  Сүгэ-балта курдук ынах бэрдэ буол” диэн алгыыллар.
• Ынах төрөөтөҕүнэ, кэнэҕэскитин биэдэрэҕэ ылан, үс хонукка хотон иһигэр ыйаан туруораллар. Оҕотун харыстыыр дииллэр.
• Саҥа төрөөбүт тиҥэһэ уоһаҕыттан кыратык сиргэ бэрсэҕин. Кутуругун төбөтүттэн кыратык быһан ылан уоһахха уган ылаллар уонна  күн тахсар өртүттэн саҕалаан, хотон  түөрт баҕанатын аһатан далбаатыыллар.
• Ынах синньэ ыарыйдаҕына,  түгэҕинэн тэһэҕэстээх иһит нөҥүө сиргэ ыыллар. Үтүөрэр дииллэр. Эбэтэр, үүттээх таас дьөлөҕөһүнэн тыктаран ыыллара үһү.
• Хотон иһигэр баар быыл ситимнэрин ыраастыы, сиппииринэн (талах минньигинэн) сиппийэ сылдьыахтааххын.
• Ынах төрөөтөҕүнэ (уопсайынан), бастакы үрүҥ аһын (үүтүн, суоратын, сүөгэйин, арыытын) тугу да кимиэхэ да бэрсибэккин. Дьиэлээхтэр бэйэлэрэ эрэ аһыахтаахтар.
• Ынах соҕуоланнаҕына, игирэ аҥаара киһи сүөһү соҕуотун атаҕынан тэбэр. Былыр оннук эмтииллэр эбит.
• Тарбыйах тур да тур, сыт да сыт буоллаҕына, таала анньыбыт эбэтэр “абааһы мииммит” дииллэр. Манныкка тарбыйаҕы төттөрү миинэн баран, талаҕынан таһыйаллар. Ааһан хаалар диэн этэллэр.

Сардаана Баснаева, «Саха сирэ» хаһыат, edersaas.ru