Тыа хаһаайыстыбатыгар эбии 500 мөлүйүөн солкуобай көрүлүннэ

Сэтинньи 29 күнүгэр Ил Түмэн төрдүс (уочараттаах) пленарнай мунньаҕар Саха Өрөспүүбүлүкэтин 2024 сыллааҕы судаарыстыбаннай бүддьүөтүн уонна 2025-2026 сыллардааҕы былааннаммыт бүддьүөтүн ылыннылар. Тыа хаһаайыстыбатын ханнык салааларыгар эбии үп көрүлүннэ?

Биир улахан уларытыынан «Развитие сельского хозяйства и регулирование рынков сельскохозяйственной продукции, сырья и продовольствия» бырагыраама үбүлээһинин улатыннарыы туһунан бырабыыталыстыба киллэрбит этиитэ буолла. Резервнэй пуонда суотуттан 500 мөлүйүөнү эбии көрөр туһунан быһаарыныыны ылыннылар.

Ол курдук, 2024 сыл тохсунньутуттан 1 киилэ үүккэ субсидия 60 солкуобайтан 65 солкуобайга; сүөһү төбөтүгэр көрүллэр субсидия сылга 37 тыһыынчаттан 39 тыһыыча солкуобайга, Арктика улуустарыгар 45 тыһыынча солкуобайга диэри үрдээтэ.

Маны тэҥэ, аһы-үөлү оҥорон таһаарар тэрилтэлэргэ көмөлөһүүгэ үп көрүлүннэ:

— тыа хаһаайыстыбатын оҥорон таһаарааччыларыгар гидромелиоративнай уонна культуртехническэй үлэлэри ыыталларыгар — 50 мөл. солкуобай;

—  сылы эргиччи оҕуруот аһын үүннэрээччилэргэ  – 15 мөл. солк.;

— оҕуруот аһын, бурдугу харайар ыскылааттары тутууга – 20 мөл. солк.;

— сүөһү аһын бэлэмнээһин бырагырааматыгар эбии үбүлээһиҥҥэ– 75 мөл.солк.;

— төрүт үгэстэрдээх салаалары тарҕатар тэрилтэлэргэ – 43 мөл. солк.;

— саха сүөһүтүн иитэр тэрилтэлэргэ – 19 мөл. 253 тыһ. солк.;

— үрүҥ аһы, отоннору оҥорон таһаарар тэрилтэлэргэ –  98 мөл. солк. кэриҥэ;

— аһы-үөлү оҥорон таһаарар тэрилтэлэргэ – 20 мөл. солк.

Маны тэҥэ, олохтоох бэйэни салайыныы уорганнара толорор сорох судаарыстыбаннай боломуочуйаларыгар субвенция үрдээтэ:

— кэтэх хаһаайыстыбалаах дьон сүөһү иитэригэр – 86 мөл. солк.;

— сүөһүнү, сылгыны, көтөрү иитиигэ, үүнээйини үүннэриигэ оҥорон таһаарыыны хааччыйыыга – 33 мөл. 700 тыһ. солк.

Дьокутааттар уларытыыларын учуоттаатылар:

— табаны иитиигэ материальнай-техническэй базаны саҥардыы – 15 мөл. солк.;

— бырамыысыланнай балыктааһыны өйүүргэ – 25 мөл. солк.

2024 сылга «Развитие сельского хозяйства и регулирование рынков сельскохозяйственной продукции, сырья и продовольствия» бырагыраама үбүлээһинэ 14  933 679,1 тыһ. солкуобайга тэҥнэстэ.

Ил Түмэн бүддьүөккэ, үпкэ, нолуок уонна сыана бэлиитикэтигэр, бас билиигэ, приватизацияҕа сис кэмитиэтин бэрэссэдээтэлэ Юрий Николаев бүддьүөтү ылыныы түмүгүнэн, санаатын үллэһиннэ:

— Дьокутааттар аҥаардас бэйэлэрин уларытыыларыттан 75 уларытыы ааста. Итиннэ бырабыыталыстыбаны кытта үлэ түмүгэр, үбүлээһин булулунна. Бүтэһик күннэргэ элбэх кэпсэтии, кэмитиэт мунньаҕын кэнниттэн, сорох наадалаах эрээри, харчы тиийбэтиттэн туораппыт уларытыыларбытын Айсен Сергеевичкэ этэммит, кини ону ылынан, үбүлээһин булуллубута.

Резервнэй пуондаттан үп сүрүннээн анал байыаннай дьайыыга сылдьар оҕолорбутун көмүскүүргэ барар. Итиннэ 1,5 миллиард солкуобай кэриҥэ суума хаалла. Бастакы корректировкаҕа биһиги итиннэ төннөрүөхпүт диэн эрэннэрдибит, онон 500 мөлүйүөнү пуондаттан ылан, тыа хаһаайыстыбатыгар эбии угуҥ диэн эппитэ. Онон бүгүн икки уларытыыны ылынныбыт.

Ил Дархан үүт сыанатын 60 солкуобайтан 656 солкуобайга диэри эбиҥ диэн сорудахтаата. Ону тэҥэ, сүөһү төбөтүгэр бэриллэр суума 2 тыһыынчанан эбилиннэ, Арктика улуустарыгар сүөһүлээх дьоҥҥо 45 тыһыынча солкуобайга тэҥнэстэ. Мин санаабар, бу улахан хамсааһын. Холобур, сыл аайы улаатара дьоҥҥо туһалаах. Тыа хаһаайыстыбатыгар оҥорон таһаарааччыларга, саха сүөһүтүн, табаны иитиигэ, балыксыттарга буоллун, эмиэ эбии харчы көрүллүөҕэ. Онон бу тыа хаһаайыстыбатыгар судаарыстыбаннай бырагыраамаҕа былырыыҥҥы ылыллыбыт сууматтан балачча улахан суума, 500 мөлүйүөн солкуобай курдук эбии ылылынна. Итиннэ Айсен Сергеевич тыа сирин олохтоохторун, тыа хаһаайыстыбатын үлэһиттэрин өйүүр диэн бэлиэтээн этиэххэ наада.