Комета Күҥҥэ кэлэн түһүөҕэ

Муус устар 4 күнүгэр  C/2026 A1 (MAPS) диэн комета Күҥҥэ кэлэн түһүөҕэ. Түһүөн иннинэ Сиртэн көстүөҕэ диэн ИКИ РАН  Күн астрономиятын  лабораториятын учуонайдара бэлиэтээтилэр.

Сабаҕалыылларынан, бу комета 1106 сыллаахха Сир аттынан кэлэн ааспыт, оччолорго кээмэйэ олус улахан эбит. Тыһыынча сыл кэриҥинэн эргийэн кэлиитигэр, Күҥҥэ кэлэн түһүөҕэ диэн эрдэттэн сабаҕалаабыттар эбит. Дьиҥэ, Күҥҥэ тиийбэккэ да эрэ, сыралҕан итииттэн ууллан, паар буолан көтүөхтээх.

Күн чугаһыгар араас мэһэйдэр баар буоланнар, комета суола, чопчу ханан барыахтааҕа биллибэт. Ол эрээри, Күнтэн 100-200 тыһыынча килэмиэтиринэн тэйиччи аастаҕына да, бүтүн ордоро саарбах. Күҥҥэ чугаһаабыт эттиктэр дьылҕалара оннук.

Комета муус устар 4 күнүгэр Күҥҥэ түһүөҕэ диэн суоттууллар. Ол 3-4 суукка иннинэ Сиртэн көстүөхтээх. Күҥҥэ чугаһаатаҕын аайы, комета кутуруга улаатан иһэр. Онон, оннооҕор күнүс киһи уу хараҕынан көрүөн сөп диэн учуонайдар этэллэр. Бу маннык көстүү былыр хаста да буолбутун туһунан суругунан туоһулар бааллар.

Тохсунньуга аан бастаан көстүөҕүттэн, комета уотун сырдыга 30 төгүл улааппыт. Өссө 10 күн улаатан баран, боростуой, кыра телескобунан көстөр буолуоҕа.

Кометаны Күн киирбитэ чаас аҥаарын иһинэн, арҕааҥҥы саҕахха көрдүөххэ наада. Кулун тутар  бүтүүтэ комета кутуруга улаатан, харахха көстөр буолан барыаҕа.

Муус устар 4 күнүгэр Сир орбитатыгар баар аргыстар, телескоптар, коронографтар бары кометаны кэтээн көрүөхтэрэ, хаартыскаҕа, видеоҕа түһэриэхтэрэ.

Комета тааһын кээмэйэ — 2 км кэриҥэ. Оттон Күн кээмэйэ — 1,5 мөлүйүөн килэмиэтир. Онон итиччэ  чугаһаан баран, мүлчү көтөн тахсара саарбах.