“Саргыланнын-кынаттаннын сахам тылын кэрэтэ-кэрэмэһэ!”

Төрөөбүт тыл уонна сурук-бичик күнүнэн Таатта улууһун Дьохсоҕон нэһилиэгэр “Саргыланнын-кынаттаннын сахам тылын кэрэтэ-кэрэмэһэ!” диэн өрөспүүбүлүкэ таһымнаах айар күрэс ыытылынна.

Күөн күрэһи Дьохсоҕон нэһилиэгин Алампа аатынан норуот айымньытын дьиэтэ, М.А.Петров аатынан бибилэтиэкэ, “Кулуһун” оҕо айар тылын сайыннарар куруһуок тэрийдилэр. Күрэхтэһии бөлөхтөрүнэн ыытылнна. Еүөн күрэскэ кыттааччылар бары ох курдук оҥостубуттара, турунан бэлэмнэммиттэрэ сүргэни көтөхтө.

Ол курдук, 35-ттэн үөһээ саастаах дьон хоһооннорунан хото кыттыбыттара кэнчээри ыччакка холобур буолла. Оҕо ийэтиниин эбэтэр аҕатыныын бөлөххө биирдии хоһоон ирдэммитэ. Ол эрээри, бу дьиэ кэргэҥҥэ ийэ, аҕа төрөөбүт тылынан оҕолорун кытта бииргэ дьарыктанан хоһоон айарга холонууларыгар суолта бэриллибэтэҕэ хомолтолоох буолла. Онтон 8-11 кылаас үөрэнээччилэрин бөлөҕөр «Кулуһун» түмсүү оҕолоро (сал. М.В.Сивцева, Дьохсоҕон, Таатта) көхтөөхтүк кыттан хайҕаннылар. Бу атыттарга үтүө холобур буолара саарбахтаммат. Манна атын оскуолалар айар түмсүүлэриттэн айымньылар киирбэтилэр. Салгыы, 18-35 саастаах ыччаттарга бөлөххө кыттыы суох буолла. Эдэрдэр төрөөбүт тылынан хоһоон айарга холоммотулар. Кэлэр сылларга кытталлара буоллар диэн баҕарабыт.

Бу айар күрэскэ төрөөбүт тылбыт кэрэтин, кыаҕын, дириҥ ис хоһоонун арыйар, дууһаны долгутар, өйү-сүрэҕи өрүкүтэр саҥа хоһооннор кыттааччылартан айыллан кэлбиттэрэ кэрэхсэннэ, үөртэ. Онон саҥа ааттар баар буоллулар диэн бэлиэтиибин.

Сүрүн ирдэбиллэртэн сырдаттахха, хоһооннорго төрөөбүт төрүт дорҕооммутун бэлиэтиир «ҺӨҔҮҤ” диэн тылы хайаан да киллэрэллэрэ ирдэммитэ. Бу ирдэбилинэн «һөҕүҥ» тылы туһанан, ааптардар хоһооннорун хомоҕой тылынан арыйбыттар.

Төрөөбүт тыл туһунан санаатын хоһоонунан этэр баҕалаах биир оҕо эһэтин көмөтүнэн кытынна. Бу хоһоонун тылларын өссө аныгы кэм сатабылынан футболкаҕа түһэрбитин доҕотторо, саастыылаахтара көрө, ааҕа сылдьан, бука, өйтөн да ааҕар буолбуттара буолуо диэн сэргээтибит, үөрдүбүт.

Күөн күрэс кыттыылаахтарын, хомоҕой хоһоонньуттары истэн баран дьүүллүүр сүбэ маннык түмүгү таһаарда:

Кылаан Чыпчаал үрдүк аатын дьүүллүүр сүбэ иҥэрдэ — Ольга Винокурова-Саймаараҕа, Бүлүү улууһун Чочу нэһилиэгэ.

1 миэстэни ылла — Люция Бандерова-Айыллаана, Орто Халыма улууһа, Ойуһардаах.

2 миэстэҕэ таҕыста Мария Кириллина, Ньурба улууһа, Өҥөлдьө. Сэрии сылын оҕото. Педагогическай үлэ бэтэрээнэ. Учууталлар учууталлара.

3 бочуоттаах миэстэҕэ тигистэ Татьяна Потапова-Татыйык. Дьокуускай.

Дьиэ кэргэн суруйуутугар 1 миэстэни Нарыйа Юнчанова эһэтин кытта, Марат Егорович Юнчановтыын хоһооҥҥо холонон ыллылар. Нарыйа 5 кылааска үөрэнэр. Таатта улууһа. Уолба.  Онтон оскуола үрдүкү кылааһын оҕолоругар 1 миэстэни Дьохсоҕон орто оскуолатын үөрэнээччитэ Айтал Бабанов ылла. Таатта улууһа.

Дьүүллүүр сүбэҕэ Валентина Пинигина-Арылы, СӨ суруйааччыларын сойууһун чилиэнэ, дьүүллүүр сүбэ бэрэссэдээтэлэ, Елена  Филатова-Сыгыйык, СӨ суруйааччыларын сойууһун чилиэнэ, СӨ култууратын туйгуна, Акулина Колмогорова, СӨ үөрэҕириитин туйгуна, саха тылын, литературатын учууталынан үлэлээбит үлэ бэтэрээнэ үлэлээтилэр.

Айар күрэхтэһиигэ барыта 44 киһи кытынна, төрөөбүт төрүт тыл күнүнэн тыл сүмэтин, кэрэтин көрдөрөр айымньыларын бэлэхтээтилэр.

Кыттыбыттарга туоһу суруктар ыытылыннылар. Күөн күрэс бары кыттыылаахтарыгар, айар куттаахтарга, айылҕаттан анаммыт суруйар талааннаахтарга истиҥник махтанабыт! Ийэ тыл сүмэтин иҥэриммит, оҕолуу истиҥник бүөбэйдээбит, сүрэххит сылааһыгар угуттаабыт айымньыгыт олоххут оһуора буолуохтун! Айар күрэстэргэ үрдүк ситиһиилэри баҕарабыт. Тыл күрэстэриттэн күүс ылан айылла турдунар алыптаах айымньыларгыт, хомоҕой хоһоонноргут.

Галина Другина,

Дьохсоҕон, Таатта.

Хаартыска ааптар тиксэриитэ