Секлетея Курчатова төрөөбүтэ 100 сылын бэлиэтээтилэр

Секлетея Алексеевна Курчатова Хомсомуол күнүгэр — алтынньы 29 күнүгэр төрөөбүтэ. Бу бүгүн, кини төрөөбүт күнүгэр, бырабыыталыстыба дьиэтигэр биллэр судаарыстыбаннай, уопсастыбаннай диэйэтэл Секлетея Курчатова төрөөбүтэ 100 сылыгар анаммыт үөрүүлээх мунньах буолла.

Бу бэлиэ түгэҥҥэ анаан СӨ урукку бэрэсидьиэннэрэ Вячеслав Штыров, Егор Борисов, Федерация Сэбиэтин чилиэнэ Александр Акимов, бииргэ үлэлээбит кэлиэгэлэрэ эҕэрдэ суругу ыыппыттарын, ааҕан иһитиннэрдилэр. Саалаҕа толору киһи кэлбит — түөстэригэр элбэх мэтээллээх, урут бииргэ үлэлээбит кэлиэгэлэрэ, бойобуой табаарыстара, аймахтара, кинини билэр, ытыктыыр дьон. Онон ордук олорор да миэстэ суох буолла.

Үгүс дьон кинини сылаастык, истиҥник ахтан-санаан аастылар, төһө да улахан дуоһунаска үлэлээтэр, дьоҥҥо үтүө сыһыаннааҕын, куруук көмөлөһөргө дьулуһарын бэлиэтээтилэр. Киһи кэнниттэн үтүө аата, оҥорбут дьыалата, үйэлээх үлэтэ хааларын өссө төгүл бигэргэттилэр.
Секлетея Алексеевна  олоҕун, үлэтин туһунан сүрүн дакылааты ХИФУ бэрэсидьиэнэ Евгения Михайлова аахта. Секлетея Курчатова Саха сирин эрэ буолбакка, Арассыыйа биир чулуу дьахтара, бэйэтин кэмин дьиҥнээх лиидэрэ, ытыктанар салайааччыта этэ диэн кини бэлиэтээтэ. Өрөспүүбүлүкэ сайдыытыгар, Мииринэй куораты тутууга, тэлэбиидэнньэни атаҕар туруорууга, дьахталлар хамсааһыннарын тэрийиигэ улахан кылааты киллэрбитэ.

Кини ханна да үлэлээтэр, дьону сатаан салайан, федеральнай киинтэн кытта туруорсан, саҥа ньымалары киллэрэрэ, хамсааһыны таһаарара. Үлэтин учууталтан, хомсомуолтан саҕалаабыта. Сытыы-хотуу, тэрээһиннээх кыыһы таба көрөн, үөһэ таһааран, саҥа дуоһунастарга анаан испиттэрэ.

Сэрии кэнниттэн сөргүтүллүбүт “Бэлэм буол” хаһыат эрэдээктэринэн анаммыта. Бастаан кэлэригэр хаһыат үлэтигэр уопута суох буолан, “Пионерская правда” хаһыакка суруйан, Москваттан кэрэспэдьиэн уонна иллюстратор кэлэн, 8 нүөмэри таһаарсан, уопуттарын үллэстэн, үөрэтэн баралларын ситиспитэ. Эдэр салайааччы бу курдук ураты быһаарыылары ылынара.

1961 с. ССКП Мииринэй куораттааҕы кэмитиэтин иккис сэкиритээринэн анаммыта. Ол саҕана Мииринэй балаакка куората этэ, элбэх тутуу ыытыллара, суол-иис суоҕа. Онон Сэбиэскэй Сойуус араас муннуктарыттан кэлбит оробуочайдары аһынан-үөлүнэн, табаарынан, тутуу матырыйаалынан хааччыйыы, тус кыһалҕаларын быһаарыы кини намчы санныгар сүктэриллибитэ.

1973 сылтан бочуоттаах сынньалаҥҥа барыар диэри Секлетея Алексеевна Саха АССР Миниистирдэрин Сэбиэтин тэлэбиидэнньэҕэ, араадьыйанан биэриигэ судаарыстыбаннай кэмитиэтин салайбыта. Бу кэмҥэ тэлэбиидэнньэни атаҕар туруорууга, 225 миэтэрэ үрдүктээх вышканы, таас дьиэлэри туттарыыга, Москваттан туруорсан, тэхиньиичэскэй өттүнэн хааччыйыыга элбэх сыратын биэрбитэ.

Конструктор Антоновка суруйбутугар, Ленинградтан көһө сылдьар теле-ыстаансыйаны босхо аҕалан, туруорбуттара. Тэлэбиидэнньэ өҥнөөх буолбута, көрдөрүү бириэмэтэ уһаабыта. 60-ча үлэһитигэр кыбартыыралары бэрдэрбитэ. Тэлэбиидэнньэ иһинэн симфоническай оркестр уонна хор үлэлиирин ситиспитэ.

Төһө да түбүктээх үлэлээх буоллар, Секлетея Алексеевна өрөспүүбүлүкэ уопсастыбаннай-бэлитиичэскэй олоҕор көхтөөхтүк кыттара – САССР Үрдүкү Сэбиэтин үс ыҥырыылаах дьокутаата этэ. 15 сыл устата өрөспүүбүлүкэтээҕи Дьахтар сэбиэтин салайбыта. Сэбиэскэй дьахталлар кэмитиэттэрин чилиэнэ буолан, Москваҕа баран, саха дьахталларын бырааптарын туруулаһара. Дьахталлар түмсүүлэригэр хамсааһыны таһаарбыта. 1996 сылтан куораттааҕы Сэрии, тыыл бэтэрээннэрин сэбиэтин бэрэссэдээтэлин солбуйааччынан үлэлээбитэ, онтон салайбыта.

Секлетея Курчатова 2019 с. олохтон туораабыта. 2025 сыллаахха кини туһунан кинигэ тахсыбыта.

Ыспыраапка

Секлетея Алексеевна Курчатова «Үлэ Кыһыл Знамята», «Бочуот знага» уордьанынан, элбэх мэтээлинэн наҕараадаламмыта. СӨ култууратын үтүөлээх үлэһитэ, ССРС тэлэбиидэнньэтин туйгуна, Мииринэй уонна Өлүөхүмэ оройуоннарын Бочуоттаах олохтооҕо.  Дьахтар хамсааһынын сайдыытыгар дьоһун кылаатын иһин биир бастакынан Софья Сидорова аатынан Бочуоттаах бэлиэнэн наҕараадаламмыта.