Кыргыдайга хомус тыаһа дьүрүһүйдэ

Маанылаах Кыргыдайбыт туонатыгар бэлиэ күн буолан ааста.

Ол курдук, төрүт дойдутун кытта ыкса сибээһи тутар киэн туттар ытык киһибит Алексеев Иван Егорович-Хомус Уйбаан 85 сааһын туолбут өрөгөйдөөх күнүн төрөөбүт дойдутугар бэлиэтээтибит.

 

Саха дьүрүһүйэр хомуһун Аан дойдуга аатырдыбыт, тыл үөрэҕин билимин дуоктара, М.К.Аммосов аатынан ХИФУ бэрэпиэссэрэ, Аан дойдутааҕы Хомус киинин уонна түмэлин бэрэсидьиэнэ, РФ култууратын үтүөлээх үлэһитэ, САССР култууратын үтүөлээх үлэһитэ, Дьокуускай, Бүлүү уонна Эдьигээн улуустарын, Кыргыдай нэһилиэгин бочуоттаах ытык кырдьаҕаһа ыалдьыттаата.

 

Долгуйа күүппүт тэрээһиммит уратытык саҕаланна. Иван Егорович быраата Иванов Валентин Витальевич дохсун сырыылаах тимир көлөтүгэр — бурааныгар олордон, ытык киһибитин төрөөбүт өтөҕөр Кыбыгыдьааҥҥа илдьэ сырытта. Онно олорбут, сүүрбүт-көппүт сиригэр-уотугар сылдьан, алаадьынан күндүлээн, олоро түһэн төһөлөөҕү санаабыта буолуой диэтэхпитинэ, бары да долгуйа саныыбыт.

Биллиилээх ытык киһибитин үөрэнээччитэ, оҕотун курдук күндүтүк саныыр кыыһа, Саха сирин үтүөлээх артыыһа, «Айархаан» бөлөх салайааччыта, эстрада тыйаатырын артыыһа, муусука үрдукү оскуолатын учуутала Дегтярева Альбина Михайловна арыаллаан сырытта. Кинилэри кытта кэлсибит Хомус түмэлин исписэлииһэ Аммосова Кия Павловна Иван Егорович бэчээккэ тахса илик электроннай варианнаах «Эдэр сэнэх эрдэхтэн…» кинигэтин билиһиннэрдэ. Саалаҕа мустубут ыалдьыттар кинигэ туһунан истэ олорон, бэчээккэ тахсан тарҕана охсуоҕун баҕардыбыт, наһаа сэҥээрдибит, сэргээтибит.

Ыраахтан кэлбит күндү ыалдьыттарбыт оскуолаҕа, саха балаҕаныгар, уһуйааҥҥа сырыттылар. Оскуола үөрэнээччилэригэр Альбина Михайловна хомуска оонньуурга маастар-кылаас ыыппытын оҕолор наһаа сөбүлээтилэр, биһирээтилэр. Альбина Михайловна кыра оҕо сылдьан хомус тыаһын истибитин, онтон ыла хомуска оонньуон наһаа баҕарбытын, бу иннинэ сылдьа илик илин диэки олорор ыалга ийэлэрэ хомус тардарын истэн, соҕотоҕун барарыттан толлон дьүөгэлэрин көрдөспүтүн, аны дьиэҕэ киирэн баран кыбыстан саҥарбакка дьүөгэтинэн ыйыттаран киирбиттэрин туһунан кэпсээбитин оҕолор да, улахан да дьон болҕомтолоохтук иһиттилэр.

Дьоро киэһээ ыалдьыттарбытыгар анаан нэһилиэкпит уус-уран самодеятельноһын эҕэрдэ кэнсиэрэ буолла. Нэһилиэкпит баһылыга Эльдар Эдуардович Алексеев Иван Егоровиһы эҕэрдэлээтэ, бэлэх туттарда. Аймахтара ытык киһибитин 85 үбүлүөйдээх сааһынан эҕэрдэлээн туран убаһаны бэлэх ууммуттара дохсун ытыс тыаһынан арыалланна. Бу күн ырыа-тойук, үҥкүү-битии тардылынна.

Саха балаҕаныгар истиҥ кэпсэтии тардылынна. Иван Егорович үөлээннээхтэрэ Николаева Евдокия Гаврильевна, Николаева Татьяна Иосифовна уруккуну-хойуккуну санатыстылар, сирэйдиин-харахтыын сырдаатылар. Оҕо сылдьан интэринээккэ хайдах олорбуттарын, мэниктээн бары оһох тула сырсалларын, оччолорго таҥас сыыһынан тигиллибит тэллэхтэригэр от симэллэрин киһи эрэ истэ олоруох кэпсээтилэр. Арыт киһини күллэрэр, долгутар, сороҕор харах уутун таһаарар кэпсээннэрэ болҕомтону тарта. Хос нөҥүө сытар учууталлара, иитээччилэрэ оҕолор наһаа мэниктээтэхтэринэ киирэн кэлэллэр эбит. Аны аһыылларыгар остуолга килиэп үрдүгэр төһө улахан тойуу саахар ууруллубутун аантан көрбүтүнэн киирэллэрин уонна саамай улаханы ыла охсоору сүүрээхтииллэрин истэн бары да наһаа аһынныбыт, долгуйдубут.

 

Ытык дьоммут барахсаттар көрсүбүччэ астына-дуоһуйа сэһэргэстилэр, кэнчээри ыччакка, дьоҥҥо-сэргэҕэ элбэҕи кэпсээтилэр, сирэйдиин-харахтыын сырдаатылар, оҕо саастарыгар, эрчимнээх эдэр саастарыгар эргиллэн ыллылар.

Дьэ, ити курдук биир күммүтүн билиитин-көрүүтүн норуотугар бэлэх ууммут, Аан дойдуга хомус уратытын билиһиннэрбит киэн туттар биир дойдулаахпытын — Хомус Уйбааммытын кытта көрсүһүүгэ анаатыбыт. Бары улаханнык сэргэхсийдибит.

Елизавета Наумова,

Кыргыдай, Бүлүү.

Хаартыскалар Елизавета Наумова тиксэриилэрэ.