Оҕо сааспыт оонньуурдарын быыстапкаҕа туруордулар

Бүгүҥҥүттэн Саха сиригэр Бүтүн Арассыыйатааҕы “Наука 0+” бэстибээл саҕаланна. Дьокуускайга “Арассыыйа — мин устуоруйам” түмэлгэ сарсыардаттан быыстапка, маастар-кылаас, лиэксийэ арааһа буолла. Киирээтин кытта уун-утары “Дьокуускай кыра эрдэҕинэ” диэн быыстапканы туруордулар.

Аныгы оҕолорго оччотооҕу кэм оҕолоро тугунан оонньуулларын көрдөрөр быыстапка туруорбуттара кэлбит эрэ киһини кэрэхсэттэ. Ол курдук манна ынахтар, оҕустар, ньирэйдэр, саахымат фигуралара, күрдьэх, бааккы, сыарҕа уо.д.а. мастан, сэлии муоһуттан, уҥуохтан, фарфортан оҥоһуллубут оонньуурдар бааллар.

— Манна Дьокуускайга 2023-2024 сылларга Чернышевскай уулуссаҕа археологическай үлэ иитинэн булуллубут оҕо оонньуурдарын билиһиннэрэбит. Бу XVIII-XIX үйэ оонньуурдара буолаллар. “Бабки” (“Бааккы”) ооннньуу туһунан истибиккит эбитэ дуу. Онно аналлаах уҥуохтара бааллар, ыйааһыннаах буоларын курдук сибиниэс куталлара. Баакылары кэчигирэччи туруортаан баран элбэҕи табарга куоталаһаллара. “Яйцо писанка” диэн оонньуу эмиэ баара. Пасха кэмигэр оҕолор бу курдук мас сымыыттары кырааскалыыллара уонна сыыртан төкүнүтэллэрэ. Ким сымыыта ыраах барбыт, ол кыайыылаах тахсара. Бүгүн оҕолор көннөрү харахтарынан эрэ буолбакка, бааккылаан көрөр эмиэ кыахтаахтар.

Иккискэ сэбиэскэй кэм оонньуурдарын туруордубут. Манна саллаат, ырыыссар, иһит нобуоруттан быһах уо.д.а. оонньуурдары туруордубут. Бу кэлиҥҥилэр, оонньуурдары сорохторун Чернышевскай, атыттарын Ярославскай уулуссаларга ыытыллыбыт археологическай көрдөөһүннэр кэмнэригэр булбуттара.

Тэрээһин ааспыт сыллаахха курдук эмиэ олус көхтөөхтүк бара турар. Олус элбэх киһи кэлбититтэн, кыбыстыбакка кыттан, оонньоон иһэриттэн, ыйыталаһалларыттан үөрэбит” – диэн СӨ Арктикатааҕы билим-чинчийэр киинин Археология түмэлин чинчийэр лабараана Сайыына Колесова кэпсиир.

Сэбиэскэй кэм оҕолоро сайыҥҥы уһун киэһэлэри бааккылаан атаарарбыт. Онон оҕо сааһым оонньуурун көрөн олус үөрдүм. Кырдьыгын эттэххэ, бааккы нууччалыыта “бабки” дэнэрин бүгүн эрэ биллим.

Кырачаан кыыс биир даҕаны оонньууну, бэйэтигэр сөптөөх маастар-кылааһы көтүппэккэ аҥаар кырыытыттан барытыгар кытта сылдьарын хаста даҕаны бэлиэтии көрдүм. Бүтэһигэр кыысчаан бэрт умсугуйан туран бааккылыы сылдьарыгар кэтиллэ түстүм. Оҕотун батыһыннара сылдьар Олег: “Тэрээһин туһунан билим эйгэтигэр үлэлиир доҕорбуттан истэн кэллим. Бэстибээлгэ аан маҥнайгытын үктэннибит. Олус үчүгэй тэрээһин. Кыыһым эмиэ биһирээтэ, барыта сэргэх, дьиэлиэх диибин да, барыан баҕарбат” – диэн санаатын үллэстэр. Ону истэн аттыгар туран: “Мин барытын сөбүлээтим. Көр, миэхэ магнит биэрдилэр” – диэн чобуо саҥалаах, түөрт саастаах Олеся кыыс үрбүтүн биллэрэн магнитын уунан көрдөрөр.

Билим уустук, киһи дэбигис ылыммат, ылсыбат дииллэр. Оттон “Наука 0+” бэстибээлгэ оннооҕор бу курдук уһуйаан саастаах оҕолор сэҥээрэн көрөллөр-истэллэр, кытталлар. Тэрээһин алтынньы 25 күнүгэр диэри буолар. Кэлиҥ, кыттыҥ, сылга биирдэ буолар тэрээһинтэн матымаҥ.