Перун уоттаах оноҕосторун туһунан 10 чахчы

Перун – славяннар мифологияларыгар этиҥ таҥарата, кинээс, сэрииһит уонна славян пантеонун көмүскээччитэ диэн буолар. Чаҕылҕаны Перун уоттаах оҕо диэн ааттыыллар. Бүгүн чаҕылҕан туһунан 10 чахчыны  Арассыыйа гидрометеорологиятын уопсастыбата (РГМО) суруйар.

Хас сөкүүндэ аайы 40-ча чаҕылҕан чаҕылыйар (урукку дааннайынан –100-кэ диэри чаҕылҕан).

Онтон сиргэ тиийэ чаҕылҕан 10% — тан 25% — гар диэри охсор, 75-90% иитиитэ (разряда) былыттарга хаалаллар.

️ Этиҥнээх ардах кэмигэр саамай кутталлаах маһынан дууп буолар эбит. Чуолаан дууп маска чаҕылҕан элбэхтик түһэр. Тирэх маһы эмиэ үгүстүк охсор эбит, кини кэнниттэн сэбирдэхтээх, онтон мутукчалаах мастар бараллар.

Чаҕылҕан 100 мөл. – 1 млрд вольтка диэри күүрүүлээх буолар.

Саамай уһун чаҕылҕан 2017 сыл алтынньы 22 күнүгэр бэлиэтэммит – илин Техастан Канзас-Ситига диэри охсубут. Ол 829 км (±8 км) уһуннаах буолбут. Бу барыллаан Парижтан Венецияҕа диэри тайааһыннаах курдук.

Саамай уһун чаҕылыйбыт чаҕылҕан 2020 сыл бэс ыйын 18 күнүгэр Аргентина уонна Уругвай үрдүнэн охсубут. Кини халлааҥҥа тохтоло суох 17,1 сөкүүндэ «умайбыт».

Сир үрдүгэр саамай этиҥнээх сиринэн Маракайбо күөл (Венесуэла) буолар: сылга ~233 чаҕылҕан 1 км², 300-кэ диэри этиҥнээх түүн бэлиэтэммит. Сылга уопсайа 1,6 мөл.кэриҥэ чаҕылҕан эппит. Ону « Маяк Маракайбо » диэн ааттыыллар – чаҕылҕаннар сүүһүнэн килэмиэтир ыраах көстөллөр уонна сырдаан моряктарга көмөлөһөллөр эбит.

Этиҥнээх ардахтар халҕаһаламмыт ардахтаах былыттары кытта ситимнээхтэр. Этиҥнээх ардах вулкан күлүн частицаларын кытары алтыһан заряд үөскээн, дэҥҥэ улахан вулкан эстиитигэр тириэрдэр.

Саамай уһун этиҥ Хунга-Тонга вулкан эстиитин кэмигэр 2022 сыл тохсунньу 15 күнүгэр бэлиэтэммит, 11 чаас устата барбыт.

Этиҥнээх ардах Арктикаҕа да, Антарктида сиригэр да буолар. «Мыс Баранова» баазатыгар (Хотугу Сир) 2022 сыл от ыйыгар этиҥнээх ардах 55 мүнүүтэ барбыт. Арктикаҕа да этиҥнээх ардахтар сылтан сыл сыыйа полюска чугаһаан иһэллэр.