Улуу Кыайыы күнүн үрдүк тэрээһиннээхтик

Таатта улууһугар Боробулга Улуу Кыайыы күнүнэн тэрээһиннэр тиһиктээхтик ыытылыннылар.

Ол курдук, Бүтүн Арассыыйатааҕы патриотическай аахсыйаларга кытынныбыт. «Кыайыы куолаһа» тэрээһин олус долгутуулаахтык барда. Манна биирдиилээн дьон уонна «Саһарҕа» үҥкүүһүт эбээлэр бөлөхтөрө саллааттар суруктарын ааҕыылара ураты буолла. Мустубут дьон уу чуумпутук уонна болҕойон иһиттилэр. Маны сэргэ «Кыайыы түннүктэригэр» дьон-сэргэ кытынна. Оҕолор «Бэтэрээҥҥэ бэлэх» аахсыйаҕа кыттаннар аккырыыккалары уруһуйдаан бэлэхтээтилэр. «Оживляя День Победы» аахсыйаҕа оҕолор туох баар кыһамньыларын ууран уруһуйдаабыттара болҕомтону тарта.

Быйыл биһиэхэ түөлбэлэринэн парааттаабыппыт ураты буолла. Эрдэттэн толкуйдаан, оҥостон кэлбиттэрэ харахха тута быраҕыллар. Хас биирдии түөлбэ ахсын тус-туһунан өҥнөөх саардары туппуттара, онно дьүөрэлэһэр гына оҥостубуттара көрөргө ураты. Холобур, Боробул түөлбэлэр Күөх Маайы уруйдаан от күөҕэ саардары туппуттар. Киин  түөлбэлэр эйэлээх ыраас халлааны уруйдаан халлаан күөҕүн талбыттар. Таатталар ып-ыраас сырдык санаанан үлэни-хамнаһы айхаллаан, үрүҥ өҥнөөх саардарынан далбаатаатылар. Саар Ыаҕас түөлбэ олохтоохторо Улуу Кыайыыны айхаллаан аалай кыһылы, Лыабачаайы олохтоохторо сандал сааһы уруйдаан эмиэ от күөҕүн талан ылбыттара көрүөххэ кэрэ.

Параат оскуола былаһааккатыттан саҕаланна. Нэһилиэкпит олохтооҕо, улуус киэн туттар спортсмена Иван Николаевич Бабанов маннык тэрээһиннэргэ анаан туттарга диэн былааннаабыт, оҥорбут 1997 сыллаахтан илдьэ сылдьар ГАЗ-69 массыынатыгар нэһилиэкпит ытык кырдьаҕастарын олордон аҕалла. Бары бу курдук парааттаан паарканы эргийдибит уонна Кыайыы пааматынньыгар тоҕуорустубут.  Аҕа дойду уоттаах сэриитин толоонугар олохторун толук уурбут хорсун-хоодуот буойуттарбытын — биир дойдулаахтарбытын кэриэстээн, кинилэр сырдык ааттарыгар сүгүрүйэн мүнүүтэ устата саҥата суох турдубут. Салгыы пааматынньыкка буойуттарга анаан сибэкки дьөрбөтүн ытык кырдьаҕаспыт И.М.Бочонин, нэһилиэк баһылыга В.А.Охотин, Афганистан сэриитин кыттыылааҕа В.П.Колотинскай уурдулар.

Нэһилиэкпит аҕа баҺылыга В.А.Охотин тыыл, үлэ бэтэрээнэ Иван Михайлович Бочонины, ытык кырдьаҕастарбытын С.М.Петрову, А.П.Кондратьеваны, В.П.Харайданованы, А.К.Жараеваны, К.В.Андрееваны, В.В.Саввинаны, Н.Х.Хабытинаны, Хатаска, Дьокуускай куоракка олорор дьоммутун П.П.Герасимованы, А.Г.Тистяхованы, М.Т.Габышеваны, А.С.Попованы ааттаан туран Кыайыы күнүнэн эҕэрдэлээтэ, сэмэй бэлэхтэри туттарда. Бу бэлэххэ дьоммутугар-сэргэбитигэр анаан эриллибит эт, үрүҥ ас арааһа, суорат, иэдьэгэй, көбүөрдээх лэппиэскэ, уо.д.а. иҥэмтиэлээх ас-үөл арааһа угуллубут.

Салгыы Петр Иванович Щукин салалтатынан үөрэнээччилэр, төрөппүттэр, оскуола үлэһиттэрин кэнсиэрэ дохсун ытыс тыаһынан арыалланна. Нэһилиэкпит ыччаттара «Венский вальс» олус үчүгэйдик үҥкүүлээннэр, бары долгуйдубут, иэйиигэ куустаран ыллыбыт. Ол кэнниттэн аҕам саастаахтарбытын «Сырал тулааһына» балаҕаммытыгар ыҥыран итии чэйдээх, дэлэй уонна минньигэс, сибиэһэй астаах-үөллээх сандалыбыт тула олордон күндүлээтибит. Манна мустубут аҕам саастаахтарбыт көрсөн дуоһуйа кэпсэттилэр, караокенан ыллаатылар-туойдулар. Истиҥ-иһирэх көрсүһүү, астына-дуоһуйа сынньаныы буолла диэн махтаннылар.

Бу киэһээ Кыайыы пааматынньыгар мустан «Өйдөбүнньүк чүмэчитин» уматтыбыт. Долгутуулаах тэрээһин манан түмүктэммэтэ, былааннаммытын курдук салгыы хаһыа да буолан Ворошилов учаастагар айаннаатыбыт. Онно Улуу Кыайыы 75 сылыгар анаан олохтоохтор, онтон төрүттээх бар дьоммут көмөлөөн оҥотторбут стелаларыгар тиийдибит. Ытыктыыр убайдарбыт Н.Н.Винокуров, А.А.Уваров умаппыт мэҥэ уоттарыгар сүгүрүйдүбүт. Итиэннэ сыл ахсын манна кэлэн сүгүрүйэн, ахтан-санаан ааһарга сүбэлэстибит.

Изабелла Жараева

Анна Константинова, Василена Власова хаартыскаларга түһэриилэрэ

Дьохсоҕон, Таатта.