Атырдьах ыйын 4 күнэ : норуот билгэтэ тугу кэпсиирий?

Православнай халандаарынан атырдьах ыйын 4 күнэ — Отонньут Мария эбэтэр Марья Заревница күнүнэн биллэр. Бу күн итэҕэллээхтэр Мария Магдалинаны ахтан ааһаллар. 

Тугу гынар көҥүллэнэрий?

• Көрдөһүү. Мария Магдалинаттан чугас дьоммут доруобай буолалларыгар, оттон кыргыттар кэрэ сэбэрэлэрин харыстыырыгар көрдөһөллөр, үҥэллэр.
• Сиигинэн суунуу. Бу күн былыргы үгэһинэн сарсыардааҥҥы сииги хомуйан суунуу туһалаах. Маннык сиэр-туом куһаҕан тылы-өһү, ыарыыны уонна дьон ордук куһаҕан тылын суурайар диэн итэҕэйэллэр.
• Кэрэ буолуу кистэлэҥэ. Атырдьах ыйын саҥатыгар сир аһа (отон, биэ эмиийэ, хаптаҕас, сугун уо.д.а.) хомуллар кэмэ. Бу күн дьахталлар сир аһыттан сирэйдэригэр мааска оҥостоллоро олус туһалаах.
• Уйгу-быйаҥ. Дьиэ хаһаайкалара дьиэҕэ-уокка уйгу, баай-дуол баар буоларын туһугар сир аһыттан бөрүөк астыахтаахтар.
• Үтүөнү оҥоруу. Кыаммат дьоҥҥо көмөлөһөр, үтүөнү оҥорор олус суолталаах. Ис сүрэхтэн оҥоһуллубут үтүө дьыала дьолу-саргыны, ситиһиини аҕалар.
• Дьиэни сырдатыы. Бу күн дьиэни-уоту сырдатыахтаахтар. Ол аата түннүк сабыытын сууйар, түннүгү сотор, дьиэҕэ күн уотун элбэхтик киллэрэр үгэс баар.
• Үүнээйини харыстааһын. Атырдьах ыйыгар түһэр хойуу сиик оҕуруот аһыгар буортулаах буолуон сөп (үүнээйи сытыйыан сөп). Онон былыр ууну сэбирдэхтэн тэбээн, түһэрэн биэрэллэрэ.

Бу күн тугу оҥорор бобулларый?

• Кыыһырыы, этиһии. Кыыһырар, абарар уонна атын дьоҥҥо куһаҕаны баҕарар кытаанахтык бобуллар. Ону кэстэххэ, киһи олоҕор «хара дьураа» саҕаланыан сөп. Дьону кытта мөккүһүү, үрдүк куолаһынан саҥарыы балаһыанньаны өссө уустугурдар.
• Кутуйахтары өлөрүү. Бу күн кутуйахтары өлөрөр бобуллар. Бу дьиэ кэргэн сыһыанын мөлтөтөр уонна дьиэ иһинээҕи эйгэни ыһар.
• Ардахха үлэлээһин. Ардахха таһырдьа үлэлииртэн туттунар ордук. Ыалдьан хаалыахха эбэтэр этиҥҥэ оҕустарыахха сөп.
• Таҥаһы таһырдьа хаалларыы. Илии сууйбут таҥаһы таһырдьа ыйаан хаалларар сүбэлэммэт — сииктэн сиигириэн, сытыйыан сөп.
• Дьахтар олус сылайыыта. Дьахталлар бу күн олус элбэхтик үлэлээн, бэйэлэрин ноҕуруускалаан сылайыа суохтаахтар, оччоҕо сыл устата тохтоло суох үлэлиэхтэрэ диэн итэҕэйэллэр. Ол эрээри дьиэ үлэтиттэн уонна ас астыыртан аккаастанар табыллыбат.
• Иис-уус. Тигэринэн уонна баайыынан дьарыктанар бобуллар — алдьархайы аҕалыан сөп.

Күн-дьыл билгэтэ

• Баҕалар кытылга олорор буоллахтарына — күн-дьыл соһуччу алдьаныаҕа.
• Этиҥнээх ардах түстэҕинэ — быйылгы үүнүү дэлэй буолуоҕа, оттон күһүн уһуоҕа.
• Ооҕуйдар саспыт буоллахтарына — уһун ардахтар түһүөхтэрэ.
• Кууруссалар ардахха таһырдьа хаамар буоллахтарына — сотору кэминэн күн-дьыл тупсуоҕа, сылыйыаҕа.